Naar het altaar met Wagners Bridal Chorus
De luistergids

Een bruidsstoet die je kamer vult

Als je naar mijn Bridal Chorus luistert, kun je het beste beginnen door te letten op de samensmelting van het orkest en het gemengde koor. De sopranen, alten, tenoren en bassen dragen samen de hoofdmelodie, terwijl de instrumenten in de orkestbak en op het podium voor een warm en plechtig fundament zorgen. Het klinkt daardoor niet als een simpele mars, maar als een grote groep vrienden die een pasgetrouwd stel vol trots de kamer binnenleidt. Laat die rijke klank gewoon rustig over je heen komen, want ik heb het zo geschreven dat je vanzelf in de feestelijke stemming wordt meegezogen.

Hoe een slaapkamerlied een trouwhit werd

Zelf heb ik dit stuk trouwens nooit Bridal Chorus genoemd, want in mijn opera Lohengrin heet het gewoon Treulich geführt, naar de eerste woorden die het koor zingt. Die beroemde Engelse bijnaam kreeg het pas later, nadat prinses Victoria het in 1858 bij haar huwelijk gebruikte en talloze bruiden haar voorbeeld volgden. In de Engelstalige wereld noemen ze het sindsdien ook vaak Wedding March of zelfs Here Comes the Bride, al verwarren mensen het daardoor nog weleens met de beroemde mars van Felix Mendelssohn. Ik vind al die bijnamen best grappig, zeker omdat het bruidspaar in mijn verhaal op dit moment het altaar allang achter zich heeft gelaten.

Een muzikaal broodje met drie lagen

Voor de opbouw van Bridal Chorus heb ik gekozen voor een driedelige vorm, wat eigenlijk neerkomt op een muzikale wandeling die na een korte omweg weer netjes op het beginpunt uitkomt. Je hoort eerst het bekende, statige thema van de optocht, waarna de muziek in het midden opeens een veel zachtere en intiemere afslag neemt. Vervolgens keert die trotse openingsmelodie gewoon weer terug, zodat de gasten het bruidsvertrek net zo waardig kunnen verlaten als ze zijn binnengekomen. In de volgende alinea's loop ik die drie delen één voor één met je door, zodat je precies weet waar je onderweg op kunt letten.

Deel 1: Stap voor stap in het juiste ritme

In dit eerste deel zet ik het stuk in Bes-groot en geef ik het een tweekwartsmaat mee, wat zorgt voor dat herkenbare, rustig stappende ritme van een echte stoet. Boven mijn partituur heb ik Mäßig bewegt geschreven, omdat de stoet wel vooruit moet komen, maar niemand de indruk moet wekken dat hij de laatste koets naar huis probeert te halen. Het orkest opent feestelijk en al snel vallen de zangers in om Elsa en Lohengrin met een trotse, heldere melodie toe te zingen. Alles ademt hier nog volmaakte harmonie en blijdschap, zonder dat je ook maar een seconde vermoedt dat het huwelijk straks in dezelfde scène nog misloopt.

Deel 2: Een rustpunt tussen de schuifdeuren

Halverwege laat ik die uitbundige optocht even achter me voor een middengedeelte dat een stuk zachter en dromeriger aanvoelt. De grote, stappende sprongen uit het begin maken hier plaats vloeiende zanglijnen die veel dichter bij elkaar blijven. Het klinkt veel intiemer, alsof de gasten niet langer voor de vorm staan te juichen, maar het jonge paar een paar oprechte, warme woorden toefluisteren. Door dit rustige contrast krijgt je oor even pauze van alle pracht en praal, waardoor de terugkeer van de hoofdmelodie straks extra feestelijk binnenkomt.

Deel 3: Nog één keer groots uitpakken

In het laatste deel pak ik de draad van het begin weer op en keert het trotse thema in Bes-groot in volle glorie terug. Het gemengde koor en het orkest zetten nog één keer samen hun beste beentje voor terwijl het gezelschap zich klaarmaakt om het bruidspaar alleen te laten. De stemming is opnieuw vol en statig, precies zoals je verwacht bij een koninklijk feest dat op zijn hoogtepunt is beland. Aan het einde laat ik de muziek waardig afronden, zodat de deur van het bruidsvertrek in alle rust achter Elsa en Lohengrin dicht kan vallen.

Nu is het woord aan de muziek

Nu je weet hoe mijn Bridal Chorus in elkaar zit, nodig ik je van harte uit om zelf te gaan luisteren. Druk op de afspeelknop en laat je rustig meevoeren door het koor en het orkest. Houd tijdens het luisteren gerust in je achterhoofd wat ik je net over die driedelige opbouw en het verhaal heb verteld. Ik hoop dat je net zoveel plezier beleeft aan deze muzikale tocht als ik had toen ik hem tussen 1845 en 1848 in Dresden op papier zette!