Sergei Rachmaninoff
Componist

Een jongen met een piano en een rommelige familie

Ik ben in 1873 geboren op het landgoed Semyonovo, vlak bij Staraya Russa, als derde van zes kinderen. Mijn vader was een gepensioneerde officier die graag piano speelde, en zo zat ik al op mijn vierde achter de toetsen. In 1883 ging ik naar het conservatorium in Sint-Petersburg, waar ik les kreeg van Gustav Kross, en later verhuisde ik naar Moskou. Daar woonde ik in huis bij Nikolai Zverev en leerde ik van mannen als Alexander Siloti, Sergei Taneyev en Anton Arensky, wat een heel stevig fundament was voor een jongen die liever speelde dan oefende.

Eerst de diploma's, dan de doorbraak

In 1892 sloot ik mijn studie in Moskou af met de hoogste onderscheiding, zowel voor piano als voor compositie. Datzelfde jaar schreef ik mijn opera Aleko, en ook mijn Prelude in cis-klein stamt uit die tijd. Dat korte pianostuk met zijn zware, donkere akkoorden werd ineens overal gespeeld, en ik had er nog maar net mijn naam onder gezet. Ik was een jonge man met een diploma, een opera en een beroemd preludium, dus ik dacht dat het leven vanaf nu vanzelf zou gaan.

Van het Bolshoi naar Dresden

Ik trouwde in 1902 met mijn nicht Natalia Satina, en hoewel dat in de familie bleef, was het gelukkig wel een heel goed huwelijk. Van 1904 tot februari 1906 was ik dirigent bij het Bolshoi Theater in Moskou, tot ik er genoeg van kreeg en opstapte. Daarna woonde ik van 1906 tot 1909 in Dresden, waar het rustiger was en ik meer tijd had om te componeren. Ik stond ook bekend als een van de beste pianisten van mijn tijd, mede door mijn enorme handen, want met links kon ik gemakkelijk een twaalfde spannen, en dat zijn twaalf witte toetsen op een rij.

Het concert waar iedereen van houdt

Mijn Pianoconcert nr. 2, dat ik in 1901 afrondde, is het werk waarmee de meeste mensen mij kennen, en je kunt het ook op deze site beluisteren. Het begint met een paar akkoorden die langzaam aanzwellen, als een klok die van heel ver komt. Daarna zingt het orkest een brede melodie waarin je een beetje heimwee hoort, en de piano bouwt daar zijn eigen verhaal omheen. Het werd meteen met veel enthousiasme ontvangen, en na wat ik net had meegemaakt was dat voor mij een enorme opluchting.

Een symfonie die mislukte

In 1897 werd mijn Symfonie nr. 1 voor het eerst uitgevoerd, en het publiek en de critici vonden er niets aan. César Cui schreef er een vernietigende recensie over, en of de dirigent die avond zijn werk goed deed, is tot op de dag van vandaag onderwerp van discussie. Ik raakte in een depressie die ongeveer drie jaar duurde, en ik kon bijna geen noot meer op papier zetten. Van januari tot april 1900 liet ik me behandelen door dokter Nikolai Dahl, met hypnose en gesprekken, en daarna kon ik weer aan het werk.

Een thuis dat ik steeds moest verruilen

In 1917 verliet ik Rusland voorgoed, en vanaf 1918 woonde ik eerst in Kopenhagen en daarna in New York. Later liet ik bij het Vierwoudstedenmeer in Zwitserland een huis bouwen, Villa Senar, in Hertenstein, waar ik eindelijk een beetje van mijn eigen rust had. Mijn laatste compositie waren de Symphonic Dances uit 1940, en in 1942 verhuisde ik naar Beverly Hills in Californië. Daar overleed ik op 28 maart 1943 aan kanker, een paar weken nadat Natalia en ik Amerikaans staatsburger waren geworden.

Wat er van mij overbleef

Ik wilde begraven worden op de Novodevichy-begraafplaats in Moskou, maar door mijn Amerikaanse nationaliteit ging dat niet. Daarom ligt mijn graf op Kensico Cemetery in Valhalla, in de staat New York, ver van het land waar ik vandaan kwam. In Moskou kreeg de grote zaal van het conservatorium in 1986 mijn naam, en er staan standbeelden van mij in Moskou en in Veliky Novgorod. Dat ik in mijn thuisland uiteindelijk toch weer zo gewaardeerd word, ook al schreef ik al mijn 83 liederen voordat ik wegging, doet me meer dan ik kan zeggen.

Wat ik je wil meegeven

Ik hoop dat je in mijn muziek iets herkent van wat je zelf weleens voelt, zoals verlangen, verdriet of een klein beetje hoop. Je hoeft er niets van te weten om ervan te genieten, want een lange melodie hoef je niet te begrijpen om haar mooi te vinden. Begin gerust met het Pianoconcert nr. 2, doe je ogen dicht en laat de eerste akkoorden hun werk doen. Als je daarna nog zin hebt in meer, dan weet je nu in elk geval wie er zo hard zijn best deed om je aan het zingen te krijgen.