Camille Saint-Saëns
Componist

Een wonderkind zonder vader

Ik werd geboren op 9 oktober 1835 in Parijs als enig kind, en mijn vader overleed aan tuberculose toen ik nog maar net gedoopt was. Mijn moeder en haar weduwe geworden tante Charlotte Masson voedden me samen op, en die tante leerde me de eerste beginselen van de piano. Vanaf 1848 zat ik op het Conservatoire van Parijs, waar Stamaty me pianoles gaf, Benoist orgelles en Halévy me leerde componeren. Met twee dames die om me heen draaiden en drie leraren erbovenop kon ik eigenlijk alleen maar een muzikant worden.

Eerst het orgel, dan de wereld

Mijn eerste echte baan was organist in de kerk Saint-Merri, van 1853 tot 1857, en daarna nam ik het orgel van La Madeleine over. In 1863 schreef ik de Introduction and Rondo Capriccioso, een stuk voor viool dat vrolijk en vurig tegelijk klinkt en dat violisten nog steeds graag spelen. In 1868 volgde mijn Piano Concerto No. 2, en daarmee begon men me echt als componist te zien. Naar verluidt noemde Gounod me zelfs ooit de Beethoven van Frankrijk, al weet niemand zeker of dat echt zo gezegd is.

Parijs, mijn speeltuin

Parijs was mijn stad, en bijna heel mijn werkende leven speelde zich daar af. Van 1858 tot 1877 zat ik op de orgelbank van La Madeleine, tot ik er zelf mee ophield. Tussendoor gaf ik van 1861 tot 1865 pianoles aan de École Niedermeyer, waar een jongen zat die later heel beroemd zou worden: Gabriel Fauré. Een leraar kan zich geen mooiere troost wensen dan een leerling die het zo goed doet dat je er zelf wat kleiner van lijkt.

Het dansfeest waar je liever niet voor uitgenodigd wordt

Het stuk waar ik hier het meest over wil vertellen is Danse macabre, dat ik in 1874 schreef als symfonisch gedicht. Een symfonisch gedicht is gewoon orkestmuziek die een beeld of een verhaal vertelt, en dit verhaal gaat over een dans die even sierlijk als griezelig is. Luister maar naar de xylofoon, want die klinkt als botten die tegen elkaar klepperen. Ik vond het heerlijk om een orkest iets spookachtigs te laten doen zonder dat het ooit plechtig wordt.

Verdriet, een verdwenen echtgenote en een verboden dierentuin

In 1875 trouwde ik met Marie-Laure Truffot, maar in 1878 verloor ik onze twee zoontjes, die allebei nog baby waren. Dat verdriet heeft ons huwelijk niet gered, want in juli 1881 ging ik weg en ik heb mijn vrouw nooit meer gezien. Mijn eigenaardigste besluit was misschien wel dat ik The Carnival of the Animals in 1886 af had en toch verbood dat het tijdens mijn leven werd uitgevoerd. Ik vond het een grapje voor vrienden, en ik wilde niet dat men me alleen nog voor dat grapje zou kennen.

Winteren in de zon

Wat ik van Parijs in de winter vond, kun je afleiden uit het feit dat ik een groot deel van mijn latere leven in Algiers doorbracht. Daar was het warm en rustig, en ik kon er componeren zonder dat iemand zich met me bemoeide. Ik bleef reizen en werken tot het eind, en op 16 december 1921 overleed ik in Algiers aan een hartaanval. Dat klopt dus echt: ik ben niet in Parijs gestorven, want daar kwam ik pas terug als overledene.

Wat er van me over is

Frankrijk gaf me een staatsbegrafenis in La Madeleine, de kerk waar ik zoveel jaren op het orgel had gespeeld. Daarna werd ik begraven op het kerkhof van Montparnasse in Parijs. Mijn opera Samson et Dalila ging in 1877 voor het eerst in Weimar op de planken, in het Duits, en pas in 1892 kwam ze op het toneel van de Parijse Opéra. Mijn Symfonie nr. 3, de Orgelsymfonie uit 1886, schreef ik in opdracht van de Royal Philharmonic Society, en daar kijk ik nog altijd met plezier op terug.

Wat ik je meegeef

Ik hoop dat je na dit verhaal wat nieuwsgieriger bent geworden naar muziek die er al lang is. Je hoeft er niets voor te weten, want je hoeft alleen maar te luisteren en te merken wat het met je doet. Begin gerust met Danse macabre, want die kun je zonder voorkennis volgen, en het stuk is bovendien niet lang. Als je er na afloop een beetje van moet glimlachen, dan heb ik gedaan wat ik wilde.