ANTONIO VIVALDI

Een violist in de wieg

Ik werd op 4 maart 1678 in Venetië geboren, als zoon van een violist die bij Sint-Marcus speelde. Mijn vader, Giovanni Battista, leerde me al heel jong viool spelen, dus ik groeide op met een strijkstok binnen handbereik, zoals andere kinderen met een bal. In 1693 begon ik te studeren voor priester, en in 1703 werd ik gewijd. Muziek en kerk liepen bij mij dus van het begin af door elkaar heen.

Een baan tussen de meisjes

In september 1703 werd ik maestro di violino aan het Pio Ospedale della Pietà, een van de vier Venetiaanse weeshuizen voor meisjes. Dat klinkt als een bescheiden baan, maar ik kreeg er een vaste plek en alle ruimte om te schrijven en uit te proberen. In 1711 verscheen in Amsterdam mijn L'estro armonico, Op. 3, en daarmee reisde mijn muziek ver buiten Venetië. Intussen had ik ook een bijnaam te pakken: il Prete Rosso, de Rode Priester, en die dankte ik aan mijn rode haar.

Thuis in Venetië, op bezoek in Mantua

Het Pietà bleef mijn thuisbasis van 1703 tot 1740, al had ik tussendoor verschillende lange periodes van verlof. Eén daarvan bracht me naar Mantua, waar ik aan het hof van prins Philip van Hessen-Darmstadt maestro di cappella was. Wanneer precies, weten de bronnen niet zeker: ergens aan het eind van de jaren 1710, en soms loopt het verhaal door tot ongeveer 1721. Ik schreef dus voor een weeshuis én voor een prins, en ik merkte dat goede muziek in allebei de zalen even welkom was.

Vier seizoenen in één boek

Ik schreef ongeveer 500 concerten, en zo'n 230 daarvan zijn voor de viool, mijn eigen instrument. De bekendste zijn de eerste vier uit Op. 8, Il cimento dell'armonia e dell'inventione, die in 1725 verschenen en samen The Four Seasons heten. Bij elk van die concerten hoort een sonnet; wie die gedichten schreef, is niet zeker, maar het zou zomaar mijzelf kunnen zijn. Op deze site hoor je Spring (Four Seasons), waarin je vogels, een kabbelend beekje en een onweersbui kunt herkennen, ook als je nog nooit een concert hebt bijgewoond.

Een priester zonder mis

Als priester hoorde ik de mis op te dragen, maar daarvan werd ik vrijgesteld. Ik had last van een benauwdheid op de borst, strettezza di petto, waarvan men tegenwoordig meestal denkt dat het astma was. Voor het altaar kon ik dus niet staan, maar met een viool en een pen ging het prima, wat je een opvallende selectie van klachten mag noemen. Over mijn opera's heb ik in een brief uit 1737 gesproken over 94 stuks, maar of dat klopt is nooit bewezen, want er zijn er maar ongeveer vijftig teruggevonden.

Een reis naar Wenen zonder terugkeer

In 1727 droeg ik La cetra, Op. 9, op aan keizer Karel VI. Later vertrok ik naar Wenen, in 1740 of begin 1741, in de hoop op steun van het keizerlijke hof. Maar Karel VI overleed kort na mijn aankomst, en mijn plannen vielen als een kaartenhuis in elkaar. Ik stierf in Wenen op 28 juli 1741, 63 jaar oud, aan een inwendige infectie, en werd nog dezelfde dag goedkoop begraven op een ziekenhuiskerkhof dat er nu niet meer is.

Kwijt, en toch teruggevonden

Na mijn dood verdween een groot deel van mijn muziek uit het zicht. In 1926 werden in een klooster in Piemonte veertien delen met mijn composities gevonden, die sinds de Napoleontische oorlogen voor verloren werden gehouden. In 1930 kreeg Alberto Gentili de grote verzameling manuscripten in handen. Pas daarna kreeg ik de erkenning die ik verdiende, al heb ik dat zelf niet meer mogen meemaken.

Wat ik je meegeef

Ik hoop vooral dat je even gaat zitten en zomaar luistert, zonder dat je iets over muziek hoeft te weten. Je hoeft niets te begrijpen, je hoeft alleen maar te horen wat er gebeurt: een vogel, een beek, een snelle strijkstok. Als je daarbij een glimlach niet kunt tegenhouden, heb ik gekregen wat ik wilde. En lukt dat een keer niet, dan kun je het gewoon nog een keer proberen, want de muziek loopt echt niet weg.