SPRING (FOUR SEASONS) VAN VIVALDI
DE MOOISTE MOMENTEN
Le quattro stagioni, Op. 8: Concerto No. 1 in E major, RV 269 ("La primavera")
Ik ben Vivaldi, en ik ga je de mooiste momenten laten horen uit Spring (Four Seasons). Wie de lente kent, weet hoe het voelt als alles na een lange winter weer begint te leven, en precies dat gevoel heb ik in muziek proberen te vangen. Bij de muziek liet ik sonnetten uitgeven die vertellen wat er gebeurt, zodat je bijna kunt meelezen met wat je hoort. Ben je benieuwd naar de mooiste momenten van Spring (Four Seasons)? Dan loop ik graag met je mee en wijs ik je onderweg aan waar het de moeite waard is om even goed te luisteren. Als we daarmee klaar zijn, geef ik je nog een paar manieren om Spring (Four Seasons) zelf verder te ontdekken.
---
De lente klopt aan, en ze komt niet alleen
Ik open het eerste deel met een uitbundig thema waarmee het hele orkest meldt dat de lente er is, ongeveer zoals een buurman op de eerste zonnige dag zijn terrasstoelen naar buiten sjouwt. Meteen daarna laat ik de solist en twee violen uit het orkest als vogels tjilpen, tot ze het afronden met trillers, en je hoeft geen noot muziek te kennen om te horen dat hier gevederde vrienden aan het woord zijn.
Een hond die zijn werk iets te serieus neemt
In het Largo e pianissimo sempre schilder ik een geitenhoeder die op een bloemenweide ligt te slapen, en ik houd het zo zacht dat je vanzelf op je tenen gaat luisteren. Zijn trouwe hond staat in de partituur aangegeven als 'de blaffende hond', wat een merkwaardige oppasser is voor iemand die wil slapen, maar ik had nu eenmaal geen ander middel om een hond te laten klinken.
Een dansfeest met een doedelzak zonder doedelzak
In het Allegro pastorale haal ik nimfen en herders erbij die onder een stralende lentehemel dansen, en ik zorg dat je zin krijgt om mee te wiegen. Er is geen doedelzak te bekennen, maar de altviolen, cello's en bassen houden een lange, brommende toon aan, en dat is genoeg om je het gevoel te geven dat er toch eentje in de hoek staat te zeuren.
---
Als ik terugkijk op deze lente, blijft vooral het gesprek tussen de natuur en de muziek bij me hangen. Bij de concerten verschenen sonnetten, en wie die geschreven heeft, is nooit bewezen. In de gedrukte partituur staat aangegeven welke passage bij welke dichtregel hoort, zodat je het verhaal bijna kunt meelezen terwijl je luistert. In 1725 werd het werk in Amsterdam uitgegeven in de bundel Il cimento dell'armonia e dell'inventione, wat je kunt vertalen als de strijd tussen harmonie en vinding. Ik vind dat nog altijd een mooie titel voor muziek die probeert met alleen klanken een heel landschap te laten zien. Sinds 1939 zijn er ongeveer duizend opnames van gemaakt, en elke uitvoering laat de lente weer een beetje anders klinken. Vond je het fijn om de mooiste momenten uit Spring (Four Seasons) te ontdekken? Er valt nog veel meer te ontdekken aan Spring (Four Seasons), bijvoorbeeld hoe de solist en het orkest op elkaar reageren, of hoe ik de andere drie seizoenen heb geschilderd. Klik gerust op de links hieronder om er verder in te duiken. En als het buiten weer voorjaar wordt, zet het stuk dan nog eens op en luister of je de lente herkent.