MOONLIGHT SONATA VAN BEETHOVEN
DE BACKSTORY

Nummer veertien uit de la, jonguh

Yo mattie, check: dit is Pianosonate nr. 14 in cis-mineur, opus 27 nr. 2, puur solo piano, geen orkest en geen gasten erbij, safe! Ik gooide twee sonates tegelijk de straat op als opus 27, nummer 1 in Es-majeur en nummer 2 in cis-mineur, en op allebei knal ik 'Sonata quasi una fantasia', zeg maar een sonate die doet alsof ie een losse fantasietrip is, ouwe! Nummer 1 is ook prima, jonguh, maar nummer 2 is dat beest dat iedereen thuis op z'n pianootje probeert na te spelen, zwaar! Twee bommen in één pakketje, dik bezig, en niemand die er een bon voor kreeg!

Die naam is van een bemoeial, wollah

Hoor, die naam 'Moonlight' komt niet van mij, wollah, en op de eerste uitgave staat ie ook niet, geen woord, nul komma nul! Een gozer die Ludwig Rellstab heette, dichter en criticus, kwam er later mee aan, en die vergeleek het eerste deel met een bootje op het meer van Luzern bij maanlicht, lekker dromerig, die gek! Ik zat dus niet bij het raam bij maanlicht te pennen, mattie, dat verhaaltje is pure nep, tintin! Maar die naam plakte als kauwgom onder een schoolbank, dus nu zegt heel de wereld Moonlight en ik kan wel janken, boeie!

Mijn leerlinge met de vette naam

In 1800 ontmoette ik Julie Guicciardi, Giulietta voor de vrienden, en ik gaf d'r pianoles, check, pure meester-leerling-vibes! Zij kreeg de opdracht van deze sonate op d'r naam, dus zij is de bofkont die het cadeau pakte, wollah! Maar wacht, jonguh, was ik smoorverliefd toen ik 'm schreef, of spiegelt de muziek haar? Dat weet niemand, nergens vastgelegd, breezy gezegd! Dus als iemand roept dat dit 'haar liedje' is, zeg maar: bewijs het, gast, anders ben je gewoon aan het ouwehoeren!

Brief aan Wegeler: ik was zwaar blij

In november 1801 schreef ik aan Franz Gerhard Wegeler over een lief, betoverend meisje dat van mij hield, mattie, en dat was dus Julie, kanjer! Dat zegt wat over m'n humeur toen, want dat briefje straalt, check, geen drama te bekennen! En toch klinkt die sonate zo donker als een kelder zonder lamp, jonguh, dus de brief bewijst alleen dat ik blij was, niet dat de noten haar portret zijn! Muziek en leven zijn niet altijd twee handen op één buik, ouwe, soms staat de ene fissa te dansen terwijl de andere ligt te janken!

Mijn oren gingen op tilt

Rond 1798 begonnen m'n oren te zeuren, mattie, en toen ik dit schreef ging dat gehoor al zwaar achteruit, balen, jonguh! Sinds november 1792 zat ik in Wenen, weggeplukt uit Bonn, dus ik was al jaren aan het knallen in de grote stad, gozer! En toch schrijf ik in dat eerste deel de fluisterigste muziek die je kan bedenken, lekker bezig, wollah, alsof ik m'n eigen stilte aan het testen ben! Een componist met oren die aan het inleveren zijn en dan zachte noten maken, check die ironie, bro, dat is zo bizar dat het bijna een mop is, tintin!

Gedrukt met een gat erin

Van lente tot herfst 1801 zat ik te kloppen op die twee sonates, mattie, al zeggen sommige bronnen 1802, dus lekker wazig, boeie! Giovanni Cappi bracht ze in Wenen uit in 1802, fissa, de ene bron zegt maart en de andere 2 augustus, en op de eerste druk moest het opusnummer er nog met de hand bij, wollah, alsof je pizza bestelt en zelf de kaas erop mag gooien! Later kreeg de cis-mineur sonate een aparte titelpagina, gozer, dus die kreeg z'n eigen voordeur, dik netjes! Nummer 1 ging naar prinses Josephine van Liechtenstein, check, en nummer 2 naar Julie, dus eerlijk gedeeld, jonguh!

Drie afleveringen, geen frikandel

Een sonate is geen één lang nummer, jonguh, het zijn delen, zeg maar drie afleveringen van dezelfde serie, elk met eigen tempo en eigen mood maar wel één verhaal, check! Aflevering één is de Adagio sostenuto in cis-mineur, wollah, daarna de Allegretto in Des-majeur, het enige deel in majeur, mattie, een lichte pauze tussen twee donkere buien! Dan knalt de Presto agitato erachteraan, weer in cis-mineur en in sonatevorm, een snelle storm van arpeggio's en scherpe accenten waar je handen van zweten, dik zwaar! De dynamiek is meestal zacht, maar sforzando's en fortissimo's breken erdoor als een brommer in de bieb, en je hebt echt uithoudingsvermogen nodig, bro, anders ben je kapot voor het einde in zicht is, beest!

Het liep af, gast

Julie trouwde met graaf Robert Gallenberg, gozer, en daarmee was het verhaal tussen ons tegen 1803 klaar, uit, einde, geen herhaling! Ik had die sonate voor haar ingepakt en zij trouwt met een graaf, wollah, dat is toch een schop onder je kont, bro? Zij kreeg de opdracht, een graaf kreeg de bruid, en ik kreeg een stapel notenpapier, tintin! Zo zie je maar, check: liefde komt en gaat, maar dat stuk blijft staan als een rots, dik bezig na al die jaren!

Brief die nooit op de bus ging

In oktober 1802, in Heiligenstadt, schreef ik m'n broers over m'n doofheid, wollah, zwaar en eerlijk, geen filter, mattie! Maar die heb ik nooit verstuurd, jonguh, dus die ging nooit de deur uit, kanjer! Dat is hetzelfde jaar als de uitgave van de sonate, gozer, dus het hoort allemaal bij dezelfde zware tijd, check! Zoveel op m'n bordje en toch kwam dat Moonlight-stuk de wereld in, lekker bezig, bro, respect voor mezelf, ik zeg het gewoon!

Dikke klanken blijven hangen

Ik ging dood op 26 maart 1827 in Wenen, mattie, en weg was ik, maar die sonate bleef hangen, wollah! En kijk, geen orkest, geen band, alleen één piano en tien vingers, check, en toch klinkt het groter dan een stadion, jonguh! Ik, met halve oren, zonder maan en zonder kaarsje, maak dit gewoon, kanjer, bizar bezig! Dus als iemand vraagt wat Moonlight is: een sonate uit 1801 of 1802, tja, de datum is wazig, maar het gevoel is helder, breezy, tintin!