BOLERO VAN RAVEL
DE BACKSTORY
Boléro, M. 81
Yo yo, mattie, ik ben Ravel, en ik ga jou zo de hele backstory van Boléro droppen, wollah, geen grap! Even stilstaan bij hoe dat ding ooit ontstond, jonguh, zwaar nostalgisch, ik word d'r haast sentimenteel van, bizar! Dus zeg eens, gozer, ben jij nieuwsgierig hoe zo'n beest van een stuk uit het niks kwam knallen? Rustig maar, sahbi, ik ben d'r gewoon om jou fissa door het hele verhaal heen te loodsen, no span! Ik pak jou bij je schouder en we lopen samen alles af, van begin tot eind, geen gezeik, lekker bezig! En als ik uitgekletst ben, check, dan gooi ik nog een paar tips op tafel om zelf verder in Boléro te duiken, kanjer!
---
Een tante met een bestelling
Yo gast, Ida Rubinstein, ex-danseres bij Diaghilev z'n Ballets Russes, die tante had branie voor tien, een echte baas! Ze had d'r eigen gezelschap en wou van mij een ballet met Spaanse sfeer, geen gezeik, gewoon leveren, fissa! Ik zo: makkelijk, ik pak gewoon stukken uit Iberia van Isaac Albéniz en orkestreer die ff, no span! Maar dat bleek onmogelijk, sahbi, dus ik moest zelf iets heel nieuws bakken, zwaar balen!Vakantie met een bonus-opdracht
Zomer 1928, ik in Saint-Jean-de-Luz op vakantie, zon, zee, lekker niks, nou ja, dat was het plan, ouwe! Maar die bestelling van Ida zat me op m'n huid, dus vakantie of niet, ik moest hosselen, bizar! Eerst noemde ik het ding Fandango, lekker Spaans, maar toen gooide ik de titel om naar Boléro, dikke vibe! Binnen een paar maanden in 1928 stond de hele partituur, snel hoor, ik was geen slome, kanjer!Een lopende band in smoking
Weet je waar dat bonkende ritme vandaan komt, gozer? Van het geluid van fabrieken, serieus, machines die maar ronken en ronken! Dus eigenlijk heb ik een lopende band in een smoking gestoken, vet geflipt, maar wel chic! Geen koffiepauze, geen vakbond, geen mens die roept 'ho even', alles gewoon keihard doorstomen, beest! En dat in een ballet, mans, met dansers erbij en al, ik zweer, zwaar dope!De grote avond in de Opéra
22 november 1928, het Paris Opéra, de grote avond, mans, het ding ging live! Walther Straram stond voor het orkest, die gozer deed de dirigent, lekker bezig! Bronislava Nijinska had de choreografie gefikst, dus de dansers wisten wat te doen, kanjer van een dame! Het ballet van Ida met mijn fabrieksritme eindelijk op het podium, boem, dat was een avond, joh!Stampen als een kudde buffels
En het publiek? Schreeuwen en stampen, mattie, dat was geen netjes geklap, hoor! Het verhaal gaat dat een dametje riep dat ik mesjogge was, wat een roast! En ik zou hebben gezegd dat zij het stuk precies begrepen had, maar of dat echt zo ging, weet niemand, ouwe! Ik hou van die anekdote, want ze klinkt te mooi, dus pak 'm met een korreltje zout, check!Het kleine lettertje
In 1929 bracht Durand de partituur uit in Parijs, zwart op papier, serieus officieel, jonguh! Bovenaan staat 'Tempo di Bolero, moderato assai', dus niks racen, lekker gematigd, rustig aan, bro! Het hele ding staat in C-majeur, helder als een zonnetje, geen gedoe, sjeik! Reken op zo'n 15 minuten, al lopen opnames van 13 tot bijna 18, dus ga ff naar de wc voordat je begint, ewa!Elke student kan het, zei ik
Ik zei eerlijk dat elke conservatoriumstudent het ook gekund had, zodra het idee van dat ene thema gevonden was, geen bluf, joh! Dus de truc zat in het idee, niet in het zweten, ik hoefde niet te blokken als een nerd, relaxed! Aan The Daily Telegraph zei ik dat het 'een experiment in een heel speciale en beperkte richting' was, dope woordkeus, toch? Die volksachtige melodietjes noemde ik 'volkomen onpersoonlijk' en ik zei dat er 'geen contrasten' in zitten, zwaar eerlijk, ik ben daar niet te beroerd voor!Mijn eigen grootste hater
Zelf noemde ik het zeventien minuten orkestweefsel zonder muziek, ik roast m'n eigen werk, wollah, geen genade! Het verhaal gaat dat ik tegen Arthur Honegger zou hebben gezegd dat ik maar één meesterwerk schreef, Boléro, en dat daar helaas geen muziek in zit, pittig hoor! Of dat woord voor woord klopt, weet niemand zeker, dus laat die roddel ff rusten, habibi! Maar ik zeg je: dat ding zonder muziek heeft wel de halve wereld gepakt, lekker bezig, akhi!Een gemene bocht en een speelgoedkist
Vlak voor het einde flik ik een gemene truc: acht maten die ineens naar E-majeur wippen, pats, de vloer weg! En voor je kunt kijken, bam, C-majeur is terug, thuis, veilig, lekker dramatisch, kanjer! Qua bezetting laat ik niks liggen: een celesta en zelfs saxofoons, sopraan en tenor, zwaar overdreven, mattie! En dan nog een piccolotrompet erbij, dat kleine ding gaat ook gewoon mee, wat een circus, gast!Van bioscoop tot ijsbaan
In 1979 trok de film 10 van Blake Edwards mijn stuk de popcultuur in, mega, ik ga niet liegen, wild! En in 1984 pakten Torvill and Dean olympisch goud met een ijsdans op Boléro, glijden als beesten, check! Een snaredrum, één melodie en toch loopt de hele wereld ermee weg, wie had dat verwacht, shaka! Dus zet 'm lekker hard, gast, en stamp zachtjes mee, maar niet zo erg als op de première, ewa!---
Wollah, dat was 'm dan, jonguh, van een bestelling van Ida tot een stuk dat ik in Saint-Jean-de-Luz in elkaar draaide, zwaar bizar toch? Op 22 november 1928 stond de hele Opéra in Parijs te schreeuwen en te stampen, gekkenhuis, ouwe! Dat ene deuntje bleef gewoon rollen, door alle jaren heen, en dat het zo'n beest zou worden, wie had dat gedacht, gozer? In 1984 pakten Torvill en Dean olympisch goud op het ijs met mijn Boléro, die twee gleden erop weg alsof het spiegelglad asfalt was, lekker bezig, tintin! En die film 10 van Blake Edwards uit 1979 zette 'm ook stevig in de popcultuur, no cap, zelfs mensen die nooit een concertzaal van binnen zagen kennen 'm, breezy! Als ik er nu op terugkijk, zit de kracht in dat sluipende ding, sahbi, niks gedoe, gewoon stap voor stap omhoog tot de boel ontploft! Zo, genoten van de backstory van Boléro, of vond je 'm maar saai, zeg het eerlijk, vrind? Want er valt nog een hele zooi te checken, hoor, van al die instrumenten die om de beurt shinen tot dat stukje E-majeur vlak voor het eind, waar ik de boel even ouderwets laat schuiven voordat C-majeur terugkomt, wacht maar af! Dus klik die links hieronder maar open, pronto, duik erin en ga nog dieper in dit ding, geen smoesjes, jonguh!