Yallah kletsmeid redt nekkie met Rimsky-Korsakovs Scheherazade
De backstory

Een verhalenmachine zonder één woord

Yo bro, Scheherazade is een symfonische suite in vier delen, dikke bak, en het zit vol sprookjes uit Duizend-en-een-nacht, check! Er wordt geen woord gezongen, jonguh, alleen orkest, maar het is toch één grote kletsfestijn, want een solo-viool speelt de verteller! De grimmige bas-gozer in het begin heet sultan Shahriar, sjees, wat een naam, wat een kop! Ik heb dit ding gebrouwen, ouwe, en het blijft tot op de dag van vandaag lekker knallen, ik zweer!

Eerst varen, dan vioolstrijken

Ik begon gewoon bij de Russische marine, mattie, geen grap, een zeebonk met een partituur! Daarna werd ik musicus en vooral bekend van mijn opera's, dikke kanjer, daar was ik de baas! Later kreeg ik zelfs de leiding over het conservatorium van Sint-Petersburg, safi, de gozer met de sleutels! Grappig toch, een ex-marinebeest die een stuk schrijft met een schip erin, fakka, de cirkel is rond!

Eerst de rotklus van een andere gozer

In de winter van 1887 op 1888 zat ik tot m'n nek in Prince Igor van Borodin, een opera die onaf was, jonguh, heftig gedoe! Ik moest dat ding afmaken en orkestreren, wollah, dus mijn eigen orkestidee bleef lekker liggen tot de zomer, no stress! Diezelfde zomer rolde ook de Russian Easter Festival Overture eruit, mattie, ik was gewoon een fabriek! Samen waren die twee bijna de laatste pure orkeststukken van mij voor een jaar of twintig, daarna zat ik vooral in opera, dope!

Vakantiehuisje met een meer en een drama

Ik schreef het in een datsja bij Nyezhgovitsy, aan het Cherementets-meer vlak bij Luga, breezy plekkie, bro! Tussen 4 juni en 7 augustus 1888 had ik het rond, tintin, een zomer en klaar, wat een beest van een tempo! Die datsja heette Glinki-Mavriny, check, maar de Duitsers hebben dat huisje in de Tweede Wereldoorlog gesloopt, zielig, zielig! Dus als je op bezoek wil, ouwe, ga maar niet, er is niks meer, helemaal kaal, geen cent te zien!

Titels erop, titels eraf, ik was ook maar een mens

Eerst had ik de delen gewoon Prelude, Ballade, Adagio en Finale genoemd, saai als een natte maandag, jonguh! Toen heb ik na advies van onder andere Anatoly Lyadov titels uit de Arabische vertellingen gepakt, lekker bezig, fissa gefikst! In een latere uitgave smeet ik alle titels er weer af, wollah, geen gezeur meer! Ik wilde dat jullie sprookjesmuziek met een oosters sausje hoorden en geen vast scenario, mattie, jullie eigen film, jullie eigen hoofd!

Vier delen, ofwel vier gangen van één gozer

Een deel is gewoon een gang uit een menu, bro, je krijgt niet alles in één klap op je bord, maar eerst de voorgerecht-vibe en dan de volgende bak, check! Gang één is The Sea and Sinbad's Ship, mattie, een deinend ding waar de zee en het schip van Sinbad je meenemen, dope! Gang twee is The Kalendar Prince, dikke kanjer, en gang drie is The Young Prince and The Young Princess, het simpelste deel van de vier en meteen de zachtste, lekker bezig! Gang vier is Festival at Baghdad, jonguh, met daarin het schip dat tegen een klif met een bronzen ruiter knalt, en ik pak er stukjes uit de eerdere delen bij en eindig met een rustige coda, heftig!

Geen echte Arabische deuntjes, ik fake het fris

Let op, ouwe, ik gebruik geen echte Arabische melodieën, anders dan in mijn eerdere Antar, geen woord gelogen! Alles is mijn eigen verzinsel met een oosters kleurtje, tintin, pure fantasie, fissa gebrouwen! Het stuk heeft zelfs geen vaste toonsoort in de titel, mattie, maar de buitendelen gaan van mi-mineur naar mi-majeur, wollah, een glow-up! Ik zet mijn toonsoorten vaak een grote terts uit elkaar, bro, dat is mijn handtekening, safi!

Zoveel kleur dat je er een zonnebril bij nodig hebt

Mensen zijn gek op dit stuk door de felle orkestkleuren, jonguh, door verse melodieën en door dat ritme dat je nekhaar overeind zet, sjees! Ik gooide er alles in, mattie: fluiten, piccolo, hobo's, een heel koperblok, harp en een tamboerijn, lekker bezig! Dan nog de bekkens, de triangel en de tamtam erbij, ouwe, een complete slagwerk-bende die je gewoon in je gezicht knalt! En het is nog eerlijk ook, geen gedoe, recht uit het hart, kanjer, daarom blijft iedereen terugkomen, no cap!

Eerste keer live, boem, de zaal ging los

Op 28 oktober 1888 stond ik zelf voor het orkest in Sint-Petersburg, wollah, de premiere, ik als dirigent, bro! Sommige programmaboekjes noemen andere data, check, dus daar is wat gerommel mee, maar 28 oktober is de beste gok, zeker! Belaieff bracht de partituur uit in Leipzig, mattie, met een editie uit 1889, dikke papieren beest! Het Boston Symphony speelde het voor het eerst op 17 april 1897 onder Emil Paur, jonguh, dus het ding was zo over de oceaan heen, fissa!

Van concertzaal naar ballet en schaatsbaan

In 1910, op 4 juni, danste de Ballets Russes er een ballet op in de Opéra Garnier in Parijs, heftig, bro, mijn muziek kreeg beentjes! Michel Fokine maakte de choreografie, Léon Bakst deed het decor, en Nijinsky en Ida Rubinstein pakten de hoofdrollen, mattie, een dream team! Mijn weduwe vond dat helemaal niks en protesteerde, ouwe, dus ruzie in de familie, serieus! Prokofiev maakte er in 1926 een pianofantasie op, schaatsers pakken het steeds op het ijs, en ik blijf maar rondjes draaien, kanjer, lekker bezig!