Yo jachtgabber jankt mee bij Elgar en de Enigma Variations: Variation IX "Nimrod"
De luistergids

Zet je oren op standje beest

Yo yo yo, mattie, luister goed: dit is Variation IX "Nimrod" uit mijn Enigma Variations, en je hoeft echt geen pronkende snob te zijn om 'm te voelen, wollah! Check eerst de strijkers, jonguh, die beginnen te fluisteren als een gozer die in de klas een geheimpje doorgeeft, zacht, zacht, pure zijde! Dan sluipen de hoorns en de klarinetten erbij, broer, en die maken het warm als een kachel op een koude dinsdag, lekker bezig! Je hoeft geen noot te snappen, kanjer, volg gewoon wie erbij komt en voel je borst opzwellen, tintin!

Waarom heet dit ding Nimrod?

Ewa, August Jaeger zat als muziekeditor bij uitgever Novello & Co, akhi, en dat was zo'n kritische ouwe die niks liet lopen, ik noemde hem zelf een strenge criticus, echt waar! Dit stuk is geen pasfoto van zijn karakter, mattie, het vertelt een gebeurtenis, namelijk dat gesprek over Beethovens trage delen, wollah, geen grap! De titel is gewoon een knipoog naar zijn achternaam, broer, want Jager, snap je, en ik had mezelf daar een bak om liggen, fissa! Later schreef ik dat zijn plek bezet is geweest maar nooit gevuld, jonguh, en dat snijdt nog steeds dwars door mijn hart, dikke pijn!

De vorm: geen sonate, geen rondo, wel een vriendenfoto

Luister, gozer, dit is geen sonate en ook geen rondo, het is één variatie uit een hele reeks, en elk deel portretteert een vriend of een vriendengroep, lekker bezig! Ik droeg het hele ding op aan mijn vrienden die erin staan afgebeeld, mattie, een soort muzikaal fotoalbum, wollah, zonder dat je een filter nodig hebt! Nimrod zelf bouw ik op als één lange klim in vier stukken, broer: eerst hush, dan omhoog, dan de top, dan weer zakken, check! Hou je vast, jonguh, want ik duik zo in elk stukje, een voor een, en dat wordt een kanjer van een ritje, tintin!

Deel 1: Fluistersessie met de strijkers

We beginnen Adagio, mattie, en de strijkers liggen er zo zacht bij dat je buurman zijn kauwgom hoort kraken, wollah! Geen haast, geen gedoe, broer, de klank is een warme deken en jij ligt er lekker onder, kijk dat is nou chill! Het voelt plechtig en teder tegelijk, jonguh, alsof iemand je schouder pakt en zegt: ouwe, rustig maar, ik ben er! Hier plant ik het zaadje, gozer, want alles wat later groot knalt, zit al verstopt in dit zachte begin, lekker bezig!

Deel 2: De klim zonder trapleuning

Nu gaat het langzaam omhoog, akhi, stap voor stap, en elke stap voelt zwaarder en vuller, wollah, geen lift maar een echte trap! Meer instrumenten haken aan, mattie, de hoorns en houtblazers duwen mee en het geluid wordt dik als een Surinaamse roti, tintin! Het tempo blijft Adagio, broer, dus het is geen sprint, het is een spanning die je langzaam bij je keel pakt, fissa! Jouw hart begint al mee te bonken, jonguh, en ik grijns erbij als een ouwe vos, kijk maar hoe ze meebewegen, beest!

Deel 3: De top, adem maar even in

Hier ligt de piek, gozer, het hele orkest zingt op volle kracht, en je krijgt kippenvel op plekken die je niet kende, wollah! Op een schets en in de pianobewerking uit 1899 schreef ik nobilmente erbij, mattie, maar in de gedrukte orkestpartituur staat het niet, dus speur niet te hard, check! Toch voel je precies wat ik bedoel, broer, trots en pijn tegelijk, een grote brok in je keel, lekker bezig! Dit is het stuk waar de Berlin Philharmonic het emotionele middelpunt van het hele werk noemt, jonguh, en nee, ik ga niet janken, jij wel, tintin!

Deel 4: Zakken, stilte en de rest van het verhaal

Daarna zakt alles weer, mattie, zachtjes terug naar de stilte, als een zucht die je al uren vasthield, wollah, bam! Daarom wordt dit ding bij begrafenissen en herdenkingen gespeeld, broer, de rust die je hier krijgt past gewoon bij afscheid nemen, geen gezeik! In 1912 haalde ik Nimrod zelfs terug in mijn koorwerk The Music Makers, jonguh, zo goed vond ik mijn eigen vondst, ouwe, kijk! De première was op 19 juni 1899 in St James's Hall in Londen, gozer, met Hans Richter voor de bak, en daar zat niemand nog te kletsen, kanjer!

Nu jij, druk op die knop!

Oké mattie, nu ben jij aan de beurt, pak je koptelefoon en druk op play, wollah, het is gratis, dus geen smoesjes! Laat je gewoon helemaal meevoeren, jonguh, en denk onderweg aan wat we hebben besproken: het zacht beginnen, de klim, de top en het zakken, check! Mijn vrouw Alice stond altijd achter me, broer, dus als dit je raakt, stuur haar maar een virtueel bosje bloemen, lekker bezig! Ik hoop dat je dit ritje door mijn Nimrod net zo vet vindt als ik toen ik het schreef, gozer, anders ga ik jankend naar huis, tintin!