Edward Elgar
Componist

Een pianostemmer als vader en geen diploma in zicht

Ik werd geboren op 2 juni 1857 in Lower Broadheath, vlak bij Worcester, als vierde van zeven kinderen. Mijn vader was pianostemmer en had in Worcester een muziekwinkel, en hij speelde ook orgel in de katholieke kerk waar wij elke zondag zaten. Op mijn vijftiende ging ik van school en werd ik even klerk bij een advocaat, tot ik doorhad dat wetten mij minder te zeggen hadden dan noten. Echt onderwijs kreeg ik nauwelijks: ik nam in 1877 en 1878 vioollessen bij Adolf Pollitzer in Londen en leerde de rest uit boeken en handleidingen uit de bibliotheek.

Van krankzinnigengesticht tot concertzaal

Mijn eerste dirigeerbaantje was in 1879 het orkestje van het personeel van het gesticht in Powick, en ik vond het eigenlijk heel leerzaam. Vanaf 1882 speelde ik viool in een orkest in Birmingham, en in 1889 trouwde ik met Alice Roberts, terwijl haar familie dat helemaal niet goedkeurde. In 1899 kwamen mijn Enigma Variations in Londen op de lessenaars, onder leiding van Hans Richter, en ineens kende heel muziekminnend Engeland mijn naam. Een jaar later volgde The Dream of Gerontius, naar een gedicht van kardinaal Newman, en toen wist ik dat ik er echt bij hoorde.

Heuvels, hoogleraren en een hond in Hereford

Mijn hart lag in de buurt van Malvern, waar ik vanaf 1891 woonde, tussen de heuvels waar ik het liefst wandelde als ik een melodie zocht. In 1904 werd ik geridderd en verhuisde ik naar Plâs Gwyn in Hereford, waar ik tot 1911 bleef. Van 1905 tot 1908 was ik hoogleraar muziek aan de universiteit van Birmingham, al stond ik daar liever voor een orkest dan voor een collegezaal. In 1912 trok ik naar Hampstead in Londen, dichter bij de concertzalen en verder weg van de heuvels waar ik zo van hield.

Het stuk waar je stil van wordt

Het stuk waar ik hier het meest over wil vertellen is Enigma Variations: Variation IX "Nimrod". Het begint bijna fluisterzacht, met strijkers die zo rustig bewegen dat je vanzelf je adem inhoudt, en dan zwelt het langzaam aan tot een brede, warme klank. Die hele reeks heet officieel Variations on an Original Theme, en ik heb altijd gezegd dat er nog een tweede thema door het geheel heen loopt dat je nooit hoort. Wat dat thema is, weet tot op de dag van vandaag niemand zeker, en ik moet toegeven dat ik dat raadsel nooit heb opgelost.

Een slechte repetitie en een groot verdriet

In 1919 schreef ik mijn Celloconcert, maar de première in oktober was slecht voorbereid en de kritieken waren niet mals. Wat ik daar gehoord had, was niet wat ik in mijn hoofd had gehoord, en dat zat me lang dwars. Veel zwaarder woog wat er daarna gebeurde, want Alice overleed op 7 april 1920 aan longkanker. Zij had mij altijd gesteund, ook toen haar familie haar de rug toekeerde, en zonder haar werd het stil in huis en in mijn schrijfkamer.

De laatste noten

In 1924 werd ik Master of the King's Musick, een erebaan die ik met trots en een beetje ongemak droeg. Van 1923 tot 1927 woonde ik in Kempsey, in Worcestershire, dus eigenlijk weer dicht bij waar het allemaal begonnen was. Aan een Derde Symfonie werkte ik van 1932 tot 1934, maar ik kreeg haar niet meer af. In oktober 1933 hoorde ik dat ik ongeneeslijk kanker had, en op 23 februari 1934 stierf ik in Little Malvern, waar ik naast Alice werd begraven.

Wat er van mij overbleef

In 1930 schreef Edward Dent een artikel waarin hij mijn muziek te emotioneel, te vulgair en te hoogdravend noemde, en daar is lang over gediscussieerd. Toch bleef die muziek gespeeld worden, en Anthony Payne maakte in 1997 mijn Derde Symfonie alsnog af. Mijn geboortehuis is nu het Elgar Birthplace Museum, dat mijn dochter Carice in 1936 mee hielp oprichten. Van 1999 tot begin 2007 stond mijn gezicht zelfs op het briefje van twintig pond, wat ik als jongen in die muziekwinkel nooit had durven dromen.

Wat ik je wil meegeven

Als je maar één ding van mij beluistert, kies dan "Nimrod" en neem er even rustig de tijd voor. Je hoeft niets van klassieke muziek te weten om te merken dat er iets in je begint te bewegen terwijl de klank groter wordt. Ik hoop dat je dan voelt wat ik zelf voelde op wandelingen door de heuvels: verdriet en troost die dicht bij elkaar liggen. En als je daarna zin hebt om het stuk nog eens te horen, dan heb ik meer bereikt dan ik ooit had gehoopt.