Pietro Mascagni
Componist

Van brooddeeg naar bladmuziek

Ik werd in december 1863 geboren in Livorno als zoon van een bakker die hoopte dat ik rechten zou gaan studeren. Wetboeken konden mijn aandacht alleen niet lang vasthouden en ik zat veel liever aan de piano bij mijn leraar Alfredo Soffredini. Met de financiële steun van graaf Florestano de Larderel kon ik in 1882 naar het conservatorium in Milaan, waar ik een kamer deelde met Giacomo Puccini. Een braaf schoolkind was ik niet en in 1885 vertrok ik zonder diploma om als dirigent met rondreizende operettegezelschappen op pad te gaan.

Een envelop op de valreep

Na een paar jaar reizen streek ik neer in Cerignola als pianoleraar en trouwde ik in 1889 met mijn vrouw Lina. Toen er een wedstrijd werd uitgeschreven voor een korte opera, schreef ik in hoog tempo mijn eenakter Cavalleria rusticana. Het verhaal gaat dat ik zo aan het stuk twijfelde dat ik het in een la gooide en dat Lina het op de allerlaatste dag stiekem op de post heeft gedaan. Hoe het ook precies is gegaan, na de première in mei 1890 in Rome was ik op slag wereldberoemd en stonden de kranten vol over mijn muziek.

Van dorpsschool tot wereldpodia

In het kleine Cerignola gaf ik nog les aan de plaatselijke muziekschool, wat na die plotselinge roem aanvoelde als een veel te krappe jas. In 1895 verhuisde ik naar Pesaro om directeur te worden van het Liceo Musicale Rossini, een prachtige plek aan de kust waar ik tot 1902 bleef. Daarna liet ik me niet meer op één plek vastpinnen en reisde ik door heel Europa en Amerika om mijn eigen werk en dat van anderen te dirigeren. Vanaf 1927 maakte ik het mezelf gemakkelijk en nam ik mijn intrek in een vast appartement in het Grand Hotel Plaza in Rome, want na al dat reizen wilde ik weleens roomservice voor de rest van mijn leven.

Meer dan één schot in de roos

Op deze site kun je luisteren naar het Cavalleria rusticana Intermezzo, een rustpunt midden in een opera vol jaloezie en drama. Mensen denken soms dat het bij die ene treffer is gebleven, maar ik heb in mijn leven vijftien opera's en een operette geschreven. Ik had helemaal geen zin om telkens hetzelfde rauwe recept te herhalen en koos bij elk nieuw werk juist voor een heel andere sfeer. Zo maakte ik met L'amico Fritz een lichte komedie, dook ik met Iris in de Japanse symboliek en schreef ik in 1917 zelfs de orkestmuziek voor de stomme film Rapsodia satanica.

Vijftien keer vallen en opstaan

Als je op je zesentwintigste zo'n enorm succes beleeft, wordt alles wat je daarna aanraakt natuurlijk langs die ene meetlat gelegd. Probeer maar eens een tweede gang te serveren als je gasten na het voorgerecht al op de tafels staan te dansen. Toch bleef ik koppig mijn eigen weg volgen en trok ik me weinig aan van critici die vonden dat ik gewoon een tweede Cavalleria rusticana moest afleveren. Voor mij zat de uitdaging juist in die afwisseling, van de historische wereld van Isabeau en Il piccolo Marat tot mijn laatste opera Nerone in 1935.

Eenzame jaren in een hotelkamer

In 1929 werd ik een van de oprichters van de Koninklijke Academie van Italië en sloot ik me openlijk aan bij Benito Mussolini en zijn partij. Of ik dat nu deed uit echte overtuiging of vooral om uitvoeringen en steun voor mijn muziek veilig te stellen, is iets waar mensen later lang over hebben gediscussieerd. Het was in elk geval een keuze die me aan het einde van de Tweede Wereldoorlog duur kwam te staan, toen ik mijn geld en bijna al mijn vrienden kwijtraakte. Helemaal geïsoleerd bracht ik mijn laatste maanden door in mijn vertrouwde hotel in Rome, waar ik in augustus 1945 overleed.

Echte mensen op het toneel

Met mijn doorbraak in 1890 gaf ik het startschot voor het verismo, een stroming in de Italiaanse opera die eindelijk gewone mensen van vlees en bloed op het podium zette. Voor mijn tijd ging opera vaak over koningen en goden met grote gebaren, maar ik liet zien dat de emoties van dorpsbewoners minstens zo meeslepend zijn. Het doet me goed dat Cavalleria rusticana en het bijbehorende Intermezzo nog altijd over de hele wereld in de theaters te horen zijn. Zo heb ik de operawereld toch een flinke duw in een nieuwe richting kunnen geven, niet slecht voor een bakkerszoon uit Livorno die eigenlijk advocaat had moeten worden.

Recht naar het hart

Als je naar mijn muziek luistert, heb je geen dikke boeken of muzikale opleiding nodig om te begrijpen waar het over gaat. Ik heb altijd geprobeerd om gevoelens als liefde, verdriet en troost zo direct mogelijk in een melodie te vangen, zonder onnodige omwegen. Wanneer de strijkers dat beroemde Intermezzo inzetten, hoop ik dat je even achteroverleunt en de drukte van de dag van je af laat glijden. Muziek moet je volgens mij gewoon midden in het hart raken, precies zoals een goed verhaal dat een vriend je op een rustige avond vertelt.