AMILCARE PONCHIELLI

Een jongen uit de buurt van Cremona

Ik ben in 1834 geboren in Paderno Fasolaro, een dorp vlak bij Cremona dat tegenwoordig Paderno Ponchielli heet. Ja, ze hebben het dorp naar mij vernoemd, en ik geef toe dat ik daar nog steeds een beetje trots op ben. Toen ik negen was, kreeg ik een beurs voor het conservatorium van Milaan, en in november 1843 stapte ik daar voor het eerst naar binnen. Ik bleef er tot september 1854, dus het was bijna een tweede thuis geworden voordat ik het verliet.

Eerst een misser, dan een voltreffer

Mijn eerste opera, I promessi sposi naar de beroemde roman van Manzoni, ging in augustus 1856 in première in Cremona. Het publiek was vriendelijk, maar de wereld lag me daarna nog lang niet aan de voeten. Ik heb het stuk later grondig herschreven, en die nieuwe versie sloeg in december 1872 in Milaan echt aan, in het Teatro Dal Verme. Na zestzebelangrijke jaren van wachten voelde dat als een deur die eindelijk openging.

Van dorpsmuziek naar La Scala

Ik heb lang gewerkt als leider van een harmonieorkest, eerst in Piacenza en daarna in Cremona. Zo'n orkest speelt op pleinen en feesten, en daar leer je precies wat gewone mensen graag horen. Milaan was het podium waar ik uiteindelijk wilde staan, want daar had je La Scala, het grootste operahuis van Italië. Daar werd in maart 1874 mijn opera I Lituani voor het eerst gespeeld, en ik trouwde met de sopraan Teresina Brambilla, die uit een bekende muzikantenfamilie kwam.

Het uur van de Danza delle Ore

Mijn bekendste opera is La Gioconda, die in april 1876 in première ging op La Scala. Het libretto is van Arrigo Boito, die het verhaal haalde uit een toneelstuk van Victor Hugo. Aan het einde van de derde akt staat een ballet, de Danza delle Ore, en dat stuk is veel bekender geworden dan de opera zelf. Walt Disney gebruikte het in 1940 voor zijn film Fantasia, en Allan Sherman zette er later de melodie van zijn grappige liedje Hello Muddah, Hello Fadduh op, al heb ik het natuurlijk niet voor hen geschreven.

Een man die niet kon stoppen met schaven

Ik was nooit helemaal tevreden over mijn eigen werk. La Gioconda heb ik na de première meerdere keren aangepast, als een timmerman die steeds nog een randje wil bijschaven. Pas na 1880 liet ik de opera zoals ze was. Eerlijk gezegd weet ik niet of het stuk er beter van is geworden, maar mijn geweten wel.

De laatste hoofdstukken

In 1881 werd ik maestro di cappella aan de kathedraal van Bergamo, en in hetzelfde jaar kreeg ik een baan als hoogleraar compositie aan het conservatorium van Milaan. Ondertussen bleef ik opera's schrijven: Il figliuol prodigo was in december 1880 op La Scala te horen en Marion Delorme in maart 1885. Daarna ging het snel, want ik kreeg een longontsteking. Op 16 januari 1886 overleed ik in Milaan, op mijn eenenvijftigste.

Wat ik achterliet

Ik ben begraven op het Monumentale kerkhof van Milaan, tussen veel andere beroemde Milanezen. Wat mij het meest tevreden maakt, zijn mijn leerlingen, want bij mij studeerden Giacomo Puccini en Pietro Mascagni. Zij schreven opera's die nog vaker gespeeld worden dan de mijne, en ik beschouw dat als een compliment aan de leraar. En de Danza delle Ore klinkt nog altijd in concertzalen, in films en op plekken waar niemand er een opera bij verwacht.

Wat ik jou wil meegeven

Ik wil dat je naar mijn muziek luistert zoals je naar een goed verteld verhaal luistert, zonder iets te hoeven weten. Opera is niets anders dan mensen die op het toneel groot voelen, en dat kan iedereen herkennen. Begin gerust met de Danza delle Ore, want die kent je oor waarschijnlijk al. Wil je daarna weten waar ze vandaan komt, dan wacht La Gioconda op je met veel meer dan alleen dat ene ballet.