AIR ON THE G STRING VAN BACH
DE LUISTERGIDS
Orchestral Suite No. 3 in D major, BWV 1068: II. Air
Ik ben Johann Sebastian Bach, en ik deel hier graag mijn luisterwijzer bij de Air on the G String. Misschien ken je dit stuk al jaren zonder er ooit echt bij stil te staan, en vraag je je af wat je er nog meer in kunt horen. Ben je nieuwsgierig naar de luisterwijzer bij de Air on the G String? Dan neem ik je er graag stap voor stap doorheen mee, zodat je tijdens het luisteren precies weet waar je op kunt letten. Het is een rustig stuk, en juist daarom loont het om er even de tijd voor te nemen. Als we klaar zijn met de luisterwijzer, geef ik je ook nog een aantal manieren om de Air on the G String verder te verkennen.
---
Eerst de bas, dan de rest
Mijn tip is om de Air drie keer te beluisteren en de eerste keer alleen op het laagste te letten. Dat zijn de lage strijkers met het continuo, en zij vormen de stille grond waar de rest op rust, zoals de fundering onder een huis. De tweede keer let je op de violen bovenin, die de lange zingende melodie dragen. Pas de derde keer luister je naar de stemmen die er tussenin lopen, en dan merk je hoeveel er gebeurt in muziek die zo rustig klinkt.Een naam die ik nooit heb bedacht
Die titel komt niet van mij, want ik heb dit stuk nooit 'Air on the G String' genoemd. De naam komt van de Duitse violist August Wilhelmj, die er in 1871 een bewerking voor viool en piano van maakte. Hij zette de muziek van D-majeur naar C-majeur, waardoor de eerste vioolpartij helemaal op de laagste snaar, de G-snaar, kan worden gespeeld. Joseph Joachim noemde die bewerking een schaamteloze vervalsing van een werk van Bach, maar de naam is er sindsdien nooit meer afgegaan.Gewoon een lange adem
De Air is het tweede deel van mijn suite, in D-majeur en in vierkwartsmaat. Als luisteraar kun je er drie stukken in horen, die zacht in elkaar overgaan en waar ik hierna elk apart met je doorheen loop. Eerst komt het rustige begin, dan een melodie die hoger gaat zoeken, en ten slotte het langzaam uitzingen. Grote verrassingen moet je niet verwachten, want het verhaal van dit stuk zit in kleine verschuivingen.Deel 1: Rustig gaan zitten
Het eerste stuk voelt als een stoel die al voor je klaarstaat. De bas legt een gelijkmatige pas neer, de violen komen er zacht bovenop, en niemand lijkt iets te willen bewijzen. Het tempo is ruim en kalm, en de warme klank van D-majeur geeft alles een open, vriendelijk licht. De stemming is die van iemand die net thuiskomt en nog niet weet wat hij gaat doen, behalve even blijven.Deel 2: De melodie krijgt hoogtevrees
In het middenstuk zoekt de bovenstem hogere toonhoogtes op, en je hoort dat het wat meer moeite kost. Dat geeft een lichte spanning, een beetje verlangen, terwijl de pas onder de melodie precies even rustig blijft. Juist dat contrast maakt het ontroerend, want de bas stelt je gerust terwijl de melodie nog iets lijkt te zoeken. Als je goed luistert, hoor je hier de stemmen in het midden elkaar zachtjes aanvullen, als mensen die in een lange rij naast elkaar lopen.Deel 3: Het licht gaat langzaam uit
In het laatste stuk komt de melodie weer tot rust, en de spanning van daarnet lost op zonder dat iemand dat aankondigt. De lijnen zakken, de klank wordt vol en zacht, en het tempo voelt bijna alsof de tijd zelf een tel langer wacht. De stemming is dankbaar en een beetje wijds, zoals na een lang gesprek waarin alles is gezegd. Als de laatste akkoorden klinken, hoor je dat het stuk geen groot slot nodig heeft, omdat de rust al die tijd het eigenlijke onderwerp was.Nu mag jij
Dan wil ik je nu uitnodigen om de Air zelf te beleven. Druk op play en laat de muziek rustig over je heen komen, zonder iets te hoeven doen. Denk onderweg misschien even terug aan wat we samen hebben besproken: de bas, de zingende violen en de drie stukken die in elkaar overgaan. Ik hoop dat je de reis door mijn Air net zo mooi vindt als ik het vond om hem te schrijven.---
Zo, daar zijn we aan het einde van deze luistergids gekomen. Ik heb een stuk geschreven dat nergens om aandacht vraagt, en toch blijft het bij mensen hangen. Heb je met plezier meegeluisterd en ontdekt hoeveel er zit in de Air on the G String? Er valt nog veel meer te ontdekken aan de Air on the G String. Zo hoor je een of twee maten van de Air terug in het nummer 'A Whiter Shade of Pale' van Procol Harum uit 1967. Ook in films duikt de muziek op, bijvoorbeeld in Se7en en in The Spy Who Loved Me. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over de Air on the G String. Misschien zet je de Air straks nog een keer op, op een rustig moment van de dag. Dan hoor je waarschijnlijk weer iets wat je de vorige keer niet had opgemerkt.