Rondjes draaien met Chopins Waltz in D-flat major, Op. 64 No. 1 "Minute Waltz"
De luistergids
Waltz in D-flat major, Op. 64 No. 1
Ik ben Fryderyk Chopin, en dit is de luistergids bij mijn Waltz in D-flat major, Op. 64 No. 1 "Minute Waltz". Je hoort hier hoe de vluchtige wals die ik aan gravin Delfina Potocka opdroeg na een zingend middenstuk weer terugkeert bij de snelle rondjes van het begin. Hoe je onze stukken herkent zodra ze klinken, leren mijn collega-componisten en ik je ook op deze site, dus ga gerust de Trainer uitproberen .
---
Eén piano en tien vingers die geen tijd te verliezen hebben
Je hoeft voor dit stuk niets te weten, want er klinkt alleen een piano, zonder orkest en zonder zanger. Luister vooral naar de rechterhand, die de snelle, kronkelende melodie speelt waar je vanzelf mee gaat tikken. De linkerhand houdt intussen de wals in gang met een regelmatige beweging van drie tellen, zoals een danser die rustig doortelt terwijl zijn partner de pirouettes draait. Als je die twee stemmen tegelijk probeert te volgen, hoor je hoe één pianist klinkt als twee mensen die perfect op elkaar zijn ingespeeld.Een minuut is geen minuut
De naam "Minute Waltz" heb ik zelf nooit bedacht, want die komt van mijn uitgever. Hij bedoelde er een miniatuur mee, een wals in klein formaat, en dus geen opdracht voor de stopwatch. Wie het stuk echt in één minuut wil spelen, moet ongeveer vierhonderdtwintig kwartnoten per minuut halen, en dan is er weinig tijd meer over om er mooi bij te kijken. Toch vind ik het een compliment dat een snelle opname van Arthur Rubinstein sinds het begin de herkenningsmelodie is van het BBC Radio 4-programma Just a Minute.Een boterham met iets lekkers ertussen
Het kiezen van de vorm was een avontuur, maar ik hoefde er geen sonate of rondo van te maken en koos voor iets veel eenvoudigers: een driedelige vorm die men simpel ternair noemt. Het eerste deel, A, keert aan het eind terug, en daartussen zit een rustiger middendeel, B. Zo ligt er om het stuk heen een vlotte, vertrouwde laag met in het midden iets zachters, net als bij een boterham met beleg. In de volgende paragrafen loop ik die drie delen één voor één met je door.Deel 1: Hier moet je even meekomen
Het eerste deel staat in Des-groot en draagt de aanwijzing molto vivace, wat betekent dat het heel levendig moet klinken. Daarbij schreef ik leggero, dus licht, zodat de noten als druppels over de toetsen rollen en niet als steentjes. De sfeer is helder en zonnig, en omdat de melodie steeds rondjes draait, lijkt het alsof je op een draaimolen zit die net iets te snel gaat. Let erop hoe de muziek bijna nooit stilstaat, want dat voortdurende bewegen vormt het hele verhaal van dit eerste deel.Deel 2: Even zitten
In het tweede deel, B, schrijf ik sostenuto voor, wat om aangehouden en gedragen klanken vraagt. Het pedaal laat de tonen zacht in elkaar overlopen, waardoor het geluid warmer wordt dan in het eerste deel. In de partituur vraag ik om veel crescendi en diminuendi, kleine golfjes in volume die de melodie laten ademen als een zingende stem. Wie deze wals alleen als een snel stuk kent, merkt hier dat er ook een gevoelige kant in zit.Deel 3: Terug op de oude plek
Daarna keert het eerste deel terug, en het lichte, vlugge spel van het begin pakt de draad weer op. Je herkent de melodie meteen, maar na het rustige middendeel klinkt ze vertrouwder, als een straat waar je na een omweg weer thuiskomt. Zo sluit de vorm zich als een cirkel, en dat past bij een stuk dat zelf al zoveel rondjes draait. Je hoort in korte tijd een wals die van speels naar zingend gaat en weer terug, zonder dat je het gevoel krijgt dat er iets is overgeslagen.Nu is het jouw beurt
Nu nodig ik je uit om mijn Waltz in D-flat major, Op. 64 No. 1 "Minute Waltz" zelf te beleven, dus druk op play en laat je meenemen door de muziek. Ik droeg de wals op aan gravin Delfina Potocka, maar vandaag mag jij hem even hebben. Denk tijdens het luisteren misschien terug aan wat we hebben besproken: de twee handen, de drie delen en de rustige adem in het midden. Ik hoop dat je de reis door deze wals net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef.---
Zo sta je aan het einde van deze luistergids, en ik hoop dat je het fijn vond om meer te ontdekken over mijn Waltz in D-flat major, Op. 64 No. 1 "Minute Waltz". Als je het stuk nu hoort, merk je misschien dat die luchtige wals meer in zich heeft dan je op het eerste gehoor zou denken. Een korte wals kan best veel vertellen, en ik vind het mooi dat je ernaar hebt willen luisteren. Er valt nog genoeg te ontdekken, want ook na een paar keer luisteren hoor je steeds weer een nieuw detail. Klik gerust op de links hieronder als je er meer over wilt weten. Misschien hoor je de wals dan de volgende keer weer net een beetje anders.