FRYDERYK CHOPIN

Een Franse vader en een Poolse wieg

Ik werd geboren op 1 maart 1810 in Żelazowa Wola, dat toen bij het Hertogdom Warschau hoorde. Mijn vader Mikołaj was een Fransman uit Lotharingen die in 1787 naar Polen was verhuisd en daar als huisleraar werkte, en mijn moeder heette Tekla Justyna Krzyżanowska. Mijn eerste echte pianoleraar was Wojciech Żywny, een Tsjechische pianist, die me van 1816 tot 1821 lesgaf. Daarna ging ik naar het Lyceum in Warschau, en vanaf de herfst van 1826 studeerde ik drie jaar bij Józef Elsner aan het conservatorium.

Een enkele reis naar Parijs

Op 2 november 1830 verliet ik Warschau, zonder te weten dat ik Polen nooit meer zou terugzien. Op 5 oktober 1831 kwam ik in Parijs aan, een stad waar ik niemand hoefde uit te leggen dat er ook zoiets bestond als een Poolse pianist. Mijn debuut daar speelde ik op 26 februari 1832 in de salons van Pleyel. Vanaf die avond ging mijn naam in Parijs van mond tot mond, en dat gebeurde zonder dat ik er een woord voor hoefde te zeggen.

Liever een salon dan een concertzaal

In Parijs vond ik mijn plek, en die plek was zelden een grote zaal. Ik gaf in mijn hele leven nauwelijks meer dan dertig openbare concerten, want ik speelde veel liever voor een kleine kring in een salon. Mijn inkomen kwam vooral van het uitgeven van mijn werk en van lesgeven aan rijke leerlingen, en daar verdiende ik een flink bedrag mee. Het is een beetje alsof een kok nooit in een groot restaurant wil werken, maar alleen voor gasten aan zijn eigen keukentafel.

Alles voor één instrument

Alles wat ik schreef heeft de piano erin, en dat is geen toeval: ik schreef geen symfonieën en geen opera's. Ik maakte mazurka's, walsen, polonaises, ballades, etudes, preludes, scherzo's en twee pianoconcerten, en daarnaast mijn nocturnes. Het Nocturne in E flat major op deze site is daar een mooi voorbeeld van: de rechterhand zingt een lange, zachte melodie, terwijl de linkerhand eronder rustig heen en weer wiegt. Je hoeft niets van muziek te weten om te horen dat hier iemand in het donker zit te zingen, zonder dat hij wil dat de buren wakker worden.

Liefde, een klooster en een mislukte verloving

Tussen 1836 en 1837 was ik verloofd met Maria Wodzińska, maar die verloving liep op niets uit. In 1836 had ik ook de schrijfster George Sand ontmoet, en onze relatie zou duren tot 1847. Samen brachten we de winter door op Mallorca, van 8 november 1838 tot 13 februari 1839, in het klooster van Valldemossa. Daar maakte ik mijn 24 Preludes af, want een klooster is een prima plek om te componeren: niemand komt onaangekondigd op bezoek.

Het laatste hoofdstuk

Mijn relatie met George Sand eindigde in 1847, en daarmee verdween ook veel houvast uit mijn leven. In 1848 gaf ik mijn laatste concert in Parijs. Op 17 oktober 1849 overleed ik in diezelfde stad, een paar minuten voor twee uur 's nachts. Ik was negenendertig jaar oud.

Een hart dat terugkeerde

Ik ligt begraven op het kerkhof Père Lachaise in Parijs. Mijn hart werd apart bewaard in de Heilig Kruiskerk in Warschau, zodat het alsnog thuiskwam in de stad waar ik was begonnen. Pianisten spelen mijn muziek nog steeds overal ter wereld, van grote zalen tot een woonkamer met een oude piano. Dat vind ik misschien nog het mooiste, want dat was precies de plek waar ik het zelf het liefst speelde.

Wat ik je wil meegeven

Ik wil je een paar minuten rust geven, een moment waarop je even niets hoeft te doen. Zet het Nocturne in E flat major op en let alleen op die ene zingende melodie bovenin. Je hoeft er niets van te snappen en je hoeft geen noot te kunnen lezen, want luisteren is genoeg. En als het je raakt, vertel dan eens welk moment in de muziek het deed?