Varen op de Theems met Handels Water Music
Hornpipe

Muzikale pingpong op de sloep

Als je straks naar mijn Hornpipe uit de Water Music luistert, let dan vooral op het vrolijke vraag-en-antwoordspel tussen de strijkers en de koperblazers. De strijkers trappen het geheel opgewekt af met het hoofdthema, waarna de koperblazers er met krachtige fanfares vol overtuiging overheen komen. Een stukje verderop krijgen de houtblazers en strijkers juist alle ruimte om samen een veel lichter geluid te laten horen. Het klinkt een beetje alsof twee groepen muzikanten vanaf het dek proberen uit te maken wie het verst over de River Thames kan roepen.

Dansen zonder overboord te vallen

Voor de titel heb ik me laten inspireren door de traditionele Engelse hornpipe, een levendige en energieke dans die in Londen destijds al volop bekend was. In mijn Water Music vind je trouwens twee nauw verwante delen met een driekwartsmaat die zo heten: de Hornpipe in F-groot uit de eerste suite en de beroemde Alla Hornpipe in D-groot uit de tweede suite. Met mijn vlotte loopjes en eigenwijze, verschoven accenten op het einde van de muzikale zinnen heb ik geprobeerd die typische Engelse danspasjes in het orkest te vangen. Als King George I en zijn gasten op hun dobberende sloep daadwerkelijk op dit tempo waren gaan springen, hadden we halverwege de avond vast iemand uit het water moeten vissen.

Een muzikaal broodje gezond

Voor de opbouw van mijn Hornpipe heb ik gekozen voor een driedelige da capo-vorm, een overzichtelijke A-B-A-structuur waarbij het eerste deel na een heel ander middenstuk weer volledig terugkeert. Die opzet is voor mij als componist ideaal op het water, want zo geef ik je middenin even rust voordat het grote feest weer in volle glorie losbarst. Je kunt het eigenlijk zien als een stevig belegd broodje, waarbij de twee krokante buitenkanten precies hetzelfde smaken en er tussenin iets heel anders zit. Ik neem je hieronder stap voor stap mee door deze drie delen, zodat je precies weet waar je straks op kunt letten.

Deel 1: Koperwerk dat de oren wakker schudt

In dit eerste deel zet ik meteen de toon met een opgewekte melodie in een vlot dansritme, die door de strijkers vol energie wordt ingezet. Zodra zij hun zegje hebben gedaan, geven mijn koperblazers direct een stoer en feestelijk antwoord dat tot ver op de oevers te horen moet zijn geweest. Die eigenwijze ritmes en snelle noten zorgen ervoor dat de muziek geen moment stilvalt en voortdurend vooruit lijkt te duwen. Het is een opening die zo vrolijk en uitbundig klinkt dat zelfs de meest slaperige edelman om half vijf 's ochtends nog rechtop op zijn bankje zat.

Deel 2: Even op adem komen in mineur

In het tweede deel laat ik de grote koperblazers even hun mondstuk aan de kant leggen en schakel ik over naar een veel lichtere bezetting van alleen strijkers en houtblazers. Ik wissel hier bovendien van de zonnige hoofdtoonsoort naar de bijbehorende mineurtoonsoort, wat de muziek meteen een zachtere en iets serieuzere kleur geeft. Toch blijft dat vlotte danskarakter met zijn typische ritmische sprongetjes gewoon doorgaan, zodat de vaart er geen moment uit raakt. Na al dat kopergeweld uit het begin voelt dit middenstuk als een welkom briesje over het dek, voordat we de trossen weer losgooien voor de finale.

Deel 3: Dezelfde route nog een keer

Voor het derde deel schrijven wij componisten simpelweg da capo in de partituur, wat voor de muzikanten het teken is om weer helemaal bij het begin te beginnen. We keren daarmee terug naar de vrolijke majeurtoonsoort en het voltallige ensemble, inclusief de koperblazers die weer net zo trots van zich laten horen als in de opening. Omdat je na het ingetogen middenstuk inmiddels precies weet hoe het hoofdthema klinkt, voelt die terugkeer van het eerste deel als een feest der herkenning. Het bespaarde mij bij het kaarslicht in Burlington House bovendien een hoop schrijfwerk, terwijl de koning er op de rivier weer een paar minuten extra muziek bij kreeg.

Tijd om zelf in te stappen

Nu je weet hoe mijn Hornpipe in elkaar steekt, nodig ik je van harte uit om zelf te gaan luisteren. Druk op de afspeelknop en laat je lekker meevoeren door de energieke ritmes en de feestelijke klanken van mijn orkest. Probeer onderweg eens te letten op dat vrolijke spel tussen de strijkers en het koper, en op de omslag naar het lichtere middenstuk. Ik hoop dat je net zoveel plezier beleeft aan deze muzikale vaartocht als ik toen ik de noten op papier zette.