Galopperen door de wolken met Wagners Ride of the Valkyries
De luistergids
Ride of the Valkyries, WWV 86B
Ik ben Richard Wagner, en dit is de luistergids bij mijn Ride of the Valkyries. Je hoort hoe ik het thema van de Walkuren laat samenvallen met de oorlogskreet die Brünnhilde in de tweede akte al liet klinken, en juist daarom loont het om aandachtig te luisteren. Zodra een stuk klinkt, leer je het bij mijn collega-componisten en mij op deze site ook herkennen, dus waag een poging in de Trainer .
---
Luisteren zonder diploma
Je hebt geen voorkennis nodig om dit stuk te volgen, als je maar op drie dingen let. Luister eerst naar het ritme dat als een galop onder alles doorrolt, en hoor dan hoe de koperblazers, zoals de hoorns en de trombones, daar hun krachtige melodie bovenop zetten. De fluiten en de andere houtblazers brengen er heldere, bijna wilde klanken bij, en de pauken dreunen eronder als hoefslagen op een stenen pad. En zodra er stemmen bijkomen, dat zijn de Walkuren zelf, weet je dat het stuk op volle kracht is.Waarom het zo heet
De titel zegt precies waar het over gaat: de Walkuren, de acht zussen van Brünnhilde, komen bij elkaar en rijden. In het Duits noem ik het Walkürenritt of Ritt der Walküren, en dat woord 'ritt' betekent gewoon een rit. Ik koos die naam omdat de muziek zelf zo beweegt: ze komt aanstormen en je voelt de vaart in je borst. Het is dus geen los concertstuk met een mooie naam, maar het voorspel van de eerste scène van de derde akte van Die Walküre.Geen sonate, geen rondo, wel een bergtocht
Als je hier een nette sonate of een rondo zoekt, zoek je tevergeefs, want de vorm is die van een voorspel dat vooral groeit. Eerst bouwt de begeleiding zich laag voor laag op, daarna gaat het gordijn open, en dan komen de stemmen erbij. Die drie stappen loop ik in de volgende alinea's één voor één met je door. Vaktermen en maatnummers laat ik thuis, want jij hoeft alleen te voelen wanneer de spanning stijgt.Deel 1: De wolken trekken samen
De begeleiding begint niet met alle kracht tegelijk, maar groeit stap voor stap aan. Elke nieuwe laag voegt wat vaart en spanning toe, tot je merkt dat er iets groots op komst is. De grondtoon is b-klein, en die toonsoort geeft het geheel meteen iets donkers en dreigends. Zie het als de lucht die dichttrekt voordat het gaat onweren: er valt nog niets, maar je weet al hoe laat het is.Deel 2: Eindelijk uitzicht
Zodra het gordijn opgaat, verandert de stemming van wachten naar aankomen. Wat eerst alleen muziek was, wordt nu ook een beeld, en je ziet de zussen één voor één op de bergtop verschijnen. Het tempo van de muziek blijft vooruitstormen, maar de klank wordt voller en breder, alsof er iemand een raam openzet en de wind naar binnen komt. Hier begrijp je waarom ik dit stuk voor het toneel schreef en niet voor de concertzaal.Deel 3: De strijdkreet krijgt gezelschap
Nu draagt het orkest de beroemde melodie en zingen de Walkuren hun strijdkreet er luid overheen. In die zang verwerk ik ook de oorlogskreet die Brünnhilde in de tweede akte al liet horen, samen met het thema van de Walkuren. Dat is een knipoog voor wie in de akte ervoor goed heeft opgelet. Dit is het hoogtepunt, waarin alles tegelijk klinkt en je bijna niet meer weet waar je eerst naar moet luisteren.Nu mag jij op play drukken
Nu is het jouw beurt om Ride of the Valkyries zelf te beleven. Druk op play en laat de muziek maar over je heen komen. Denk onderweg misschien nog even terug aan wat ik je verteld heb, aan de opbouw, de bergtop en de strijdkreet. Ik hoop dat je de rit door mijn Ride of the Valkyries net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem maakte.---
Vond je het fijn om met deze luistergids mijn Ride of the Valkyries beter te leren kennen? Als ik eraan terugdenk dat ik het hoofdthema in 1851 op een vel papier zette, verbaast het me nog steeds hoe ver die melodie sindsdien is gekomen. Je hoort haar nu in de film Apocalypse Now uit 1979, en ook in de tekenfilm What's Opera, Doc? uit 1957. Toch begon alles als een stuk voor het toneel, bedoeld om de derde akte van Die Walküre te openen. Als je het nu nog eens luistert, merk je misschien dingen op die je de eerste keer helemaal niet hoorde. Misschien let je op de manier waarop het ritme steeds voller wordt, of op het moment waarop de stemmen van de Walkuren erbij komen. Er valt in Ride of the Valkyries nog veel meer te ontdekken dan ik in deze gids kwijt kon. Denk aan de lange weg van de eerste schets naar de grote podia, of aan alles wat er in mijn leven gebeurde terwijl ik aan Die Walküre werkte. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen. Ik hoop dat dit stuk je daarna nog lang bijblijft.