GOLDBERG VARIATIONS VAN BACH
DE BACKSTORY
Goldberg Variations, BWV 988
Yo yo, wollah, ik ben Bach, en ik ga jou de backstory van mijn Goldberg Variations droppen, lekker bezig, mattie! Ouwe, ben jij benieuwd hoe dat beest van een stuk echt is ontstaan, of ben je alleen maar aan 't scrollen, jonguh? Ik ben d'r om jou door 't hele verhaal te loodsen, stap voor stap, geen stress, bro, ik hou je vast, fam! Kom d'r maar lekker bij zitten, breezy, want dit verhaal gaat dieper dan je denkt, gozer! En als de backstory klaar is, geef ik je tips om de Goldberg Variations zelf verder uit te pluizen, tintin, check 't straks!
---
Een graaf die niet kon pitten
Yo mattie, check dit verhaaltje dat al eeuwen rondgaat: Hermann Karl von Keyserlingk, de Russische ambassadeur, lag 's nachts wakker, zegt de legende, wollah! Z'n kamerklavecinist Johann Gottlieb Goldberg moest 'm dan in slaap spelen, ouwe, wat een baantje, breezy! Dat hele verhaal komt van Johann Nikolaus Forkel, en die schreef 't in 1802 pas op, ruim zestig jaar na de release, fissa gezegd! De Nederlandse Bachvereniging noemt 't een mooie legende, fam: die link met Keyserlingk lijkt best logisch, maar of Goldberg er echt bij zat? Geen idee, sws!Puber aan de toetsen
Hou je vast, bro, want die Goldberg was in 1741 nog maar veertien, een kleine gozer die net de pubertijd in knalde! Hij werd gedoopt op 14 maart 1727, dus reken maar mee, dan kom je op veertien uit, zeker weten! Er wordt gezegd dat hij les had van zowel mij als Wilhelm Friedemann Bach, dus die jonguh had twee beesten als leraar, check! Of hij 't ooit voor de graaf heeft gespeeld, weet niemand, ouwe, dus pin me nergens op vast, mattie!Een beker vol stacks
Het verhaal gaat dat de graaf me betaalde met een gouden beker vol met honderd louis d'or, jonguh, stacks op stacks! Maar check: alleen Forkel zegt dat, dus of ik echt zo'n bak doekoe heb gecasht, wie weet, wollah! Stel je voor, ik loop met een gouden beker over straat, iedereen kijkt, en ik zeg: nee gast, da's gewoon mijn koffiemok! Ik hoop dat 't waar is, want een beker vol goud is dikke vette lol, maar ik beloof niks, ouwe!Mijn naam staat er niet eens op
Eén ding, fam: ik noemde dit ding nooit Goldbergvariaties, no way, wollah! Die naam komt uit het Forkel-verhaal, dus die tiener staat nu op mijn werk, lekker voor hem, gozer! Zelf gaf ik 't de titel Clavier-Übung, zo droog als een cracker zonder beleg, maar ja, bizzy mannetje, geen tijd voor drama! En dat 't voor de slapeloze nachten van die graaf is geschreven? Da's geen vaststaand feit, dus doe niet zo nep, bro!Gedrukt, jonguh, gedrukt!
In 1741 knalde 't eruit, mattie, uitgegeven door Balthasar Schmid in Neurenberg, en da's gewoon heftig! Dat ze mijn werk tijdens mijn leven drukten, kwam niet vaak voor, ouwe, echt een zeldzaam moment, wollah! Ik voelde me als een rapper met een eigen drop, een echte release, fissa de studio uit! Een gedrukt werk van mij terwijl ik nog leefde: noteer die datum, gozer, want dat gebeurde bij mij maar zelden, tof!Levels uitspelen, geen losse tracks
Oké mattie, een deel, of een "movement" zoals ze dat noemen, is een los hoofdstuk van een muziekstuk, net een level in je game: je beukt 'm uit en dan wacht de volgende baas, wollah! Bij mij is 't geen suite met losse delen, jonguh, want eerst komt de Aria, dan dertig variaties in tien groepjes van drie, en precies in 't midden, nummer 16, trap ik een Franse ouverture af, kanjer! Elke derde variatie is een canon, fam, en die klimmen telkens een trapje hoger, van de unisono bij nummer 3 tot de none bij nummer 27, lekker bezig! Nummer 30 is de Quodlibet, een feestje waar alles door elkaar knalt, en dan sluit ik af met de Aria da capo e fine, dus we zijn weer thuis, ouwe, check!Skelet met een nieuw pak
Hier komt de plottwist, bro: de variaties volgen niet de melodie van de aria, maar de baslijn en de akkoorden eronder, wollah! Zie 't als een skelet dat ik telkens een ander pak aantrek, de ene keer een trainingspak, de andere keer een smoking, breezy! Die aria stond al in 1725 in het Notenboekje voor Anna Magdalena Bach, dus dat ding lag al jaren te chillen voor ik 'm hergebruikte, check! En aan 't eind komt de aria gewoon terug, als die ene mattie die je bij de deur nog een knuffel geeft, gozer!Twee verdiepingen, tien vingers, nul rust
Op de titelpagina staat een klavecimbel met twee klavieren, fam, zoals een flat met twee verdiepingen, wollah! Variaties als 8, 11 en 13 eisen die twee klavieren echt, anders gaan je vingers in de knoop, jonguh, kapot! Toch wordt 't tegenwoordig vaak op piano gespeeld, dus die pianogasten zitten hun handen te ontwarren als oordopjes in je zak, bizzy bizzy! Glenn Gould nam 't op in 1955 en nog eens in 1981, die beest kon er blijkbaar niet genoeg van krijgen!Kool, rapen en een playlist
Variatie 30 is de Quodlibet, jonguh, en dat is een playlist-feestje waar meerdere bekende liedjes door elkaar of achter elkaar knallen, wollah! Op die plek hoort volgens mijn patroon een canon op de tiende, maar ik hou 't lekker lollig, ouwe, dus mooi niet! Er zitten twee volksliedjes in: "Kraut und Rüben" en "Ich bin solang nicht bei dir g'west", en die eerste klinkt al als een bak groentechaos, fam! Waar ik die melodieën vandaan heb, schreef ik nergens op, dus niemand kan 't nakijken, gozer, en daarna komt de Aria da capo, kanjer!De bonusvondst uit 1974
Laatste tidbit, mattie: in 1974 doken ze mijn eigen exemplaar op, wollah, na al die tijd! Daarin stonden veertien canons op de basbeweging van de aria, jonguh, en die staan nu bekend als BWV 1087, beest! Het hele werk draagt BWV 988, dus dat zijn mijn kentekens, ouwe, nummerborden voor de muziekweg, check! Dus nu je 't weet, fam: geen suite, geen slaappil, maar één aria met dertig variaties die nog steeds knalt, lit!---
Ayo jonguh, was 't een beetje dope om die backstory van de Goldberg Variations te checken, of zat je te knikkebollen als die graaf, haha? Want luister, ik ben nog lang niet klaar, er zit een bak meer onder de motorkap, mattie! Neem Glenn Gould, die beest nam 't werk in 1955 op en trok 't in 1981 gewoon nog een keer over, breezy! In 1974 duikt dan mijn eigen exemplaar op met veertien canons op die basloop, tintin, hoeveel verrassingen wil je nog, ouwe? En Variatie 30, de Quodlibet, mikst 'Kraut und Rüben' met 'Ich bin solang nicht bei dir g'west', pure remix, alsof ik DJ ben op een bruiloft, lit! Op 't eind komt die Aria gewoon weer binnenwandelen, net als die ene neef die nooit naar huis gaat, zero stress, sws! Dus klik effe op die links hieronder, fam, en duik d'rin, wees geen watje! Pak je koptelefoon, hit 'm, en laat die dertig variaties lekker knallen in je kop, bam! Tot zo, gozer, en slaap lekker, want ik ben je graaf niet, wollah!