Noorse toetsenbeuker klapt fjordenkennis bij Griegs Piano Concerto in A Minor
De backstory
Piano Concerto in A minor, Op. 16
Ewa soldaat, ik ben Grieg, ouwe, en ik paas je hier het hele verhaal achter mijn zieke Piano Concerto in A Minor! Je gaat horen hoe ik op mijn vijfentwintigste vanuit een Deense kribbe deze enige afgemaakte concerto brouwde en waarom ik tot vlak voor mijn dood bleef sleutelen aan deze legendarische banger, broer! Check trouwens hoe je straks al die gruwelijke stukken van mij en de andere componisten gelijk gaat herkennen als ze ergens draaien, want wij fixen die skills met je hier op de site, dus trap die Trainer aan , mattie!
---
Zomer 1868: Kribbe in Denemarken!
Faka neef, zomer 1868 toch, ik ben net vijfentwintig jaartjes jong, chill 'm keihard in Søllerød in Denemarken en ik besluit gewoon uit het niets die legendarische Piano Concerto in A Minor, Op. 16 uit mijn mouw te schudden, wollah! Juni 1867 nog getrouwd met mijn eigen nicht Nina Hagerup, april 1868 onze enige kleine meid Alexandra op de wereld gezet, dus mijn hoofd zat sowieso al helemaal vol met gruwelijke inspiratie, ouwe! Geen rijke stinkerd die met doekoe zwaaide voor een opdracht of zo, nee man, ik knalde deze track puur uit mijn eigen hart op papier voor mijn overleden Noorse mattie en componist Rikard Nordraak, echt geen grap! Uiteindelijk heb ik die gedrukte versie trouwens wel opgedragen aan pianist Edmund Neupert omdat die gozer de toetsen zo ziekelijk hard temde, maar die originele liefde zat er vanaf dag één dik in, broer!Geen bijnaam nodig voor deze beest!
Luister dan, andere componisten geven hun tracks altijd van die zoetsappige bijnamen om interessant te doen op straat, maar mijn meesterwerk heeft helemaal geen nep-stempel nodig, gap! Iedereen op deze aardkloot kent 'm gewoon rauw bij het genre, de toonsoort A-mineur en mijn naam of dat opusnummer zestien, klaar is Kees, meer heb je niet nodig om de tent af te breken, kil! Welke gekke instrumenten ik allemaal heb opgetrommeld om met die solo piano te matten, vraag je, nou, zet je schrap: twee fluiten waarvan die tweede ook nog effe piccolo blaast, twee hobo's, twee klarinetten en twee fagotten, tantoe veel blazers! Daarbovenop smijt ik nog vier hoorns, twee trompetten, drie trombones, die beukende pauken en een heel leger strijkers in de mix, zodat die pianist echt moet zweten voor zijn leven, jonguh!Drie gangen keihard vreten, niffo!
Kijk, als je nul verstand hebt van klassieke muziek vraag je je natuurlijk af wat die drie 'movements' of delen nou weer zijn, maar zie mijn concert gewoon als een zieke driegangenmenu bij de beste shoarmatent van de stad, mattie! Voorgerechtje is I. Allegro molto moderato in A-mineur, knalt gelijk je kiezen eruit met die pauken en piano-lawine voordat de houtblazers en cello's in C-majeur effe ademhalen en die solo cadenza alles sloopt, echt lijp! Daarna schuif ik zonder pauze II. Adagio in Des-majeur op je bord als dromerig tussengerecht, strijkers met demper erop helemaal zen en die piano zweeft er middenin, om vervolgens attacca, dus bam zonder één seconde stop, door te vlammen, wajow! Het hoofdgerecht is III. Allegro moderato molto e marcato, waar ik je trakteer op een atletische Noorse halling-volksdans en Hardanger-viool-vibes, een chill fluitje in F-majeur tussendoor, en uiteindelijk met al het koper groots eindig in A-majeur, knettergek!Schumann afkijken? Dacht het effe niet!
Haters op de hoek roepen weleens dat ik Robert Schumann en zijn Piano Concerto in A minor, Op. 54 letterlijk noot voor noot heb lopen jatten, maar die gasten moeten echt snel hun oren laten uitspuiten, a ezel! Tuurlijk, ik heb mijn driedelige structuur zwaar gemodelleerd naar zijn stijl en we droppen allebei in A-mineur een solo piano die naar beneden dondert na een orkestklap, eerlijk is eerlijk, bro! Maar bij Schumann trappen de blazers af, terwijl ik start met die gluiperige paukenroffel en mijn piano gelijk dat ijskoude Noorse smaakje pakt: een vallende kleine secunde gevolgd door een grote terts naar beneden, puur eigen saus, tintin! Sommige geleerde koppen twijfelen trouwens nog steeds in oude brieven of Edmund Neupert die zomer van 1868 in Søllerød een stukkie van mijn eerste cadenza heeft gefikst of tips gaf, niemand die het zeker weet, strijder!Zelf spijbelen bij de première, oeps!
Op 3 april 1869 was het eindelijk zover in het Casino Theatre in Kopenhagen, de allergrootste vuurdoop van mijn concert, en raad eens wie er gewoon schitterde door afwezigheid: ikzelf, wollah! Ik zat muurvast in Christiania, wat je nu Oslo noemt, omdat ik daar zelf met een orkest moest dirigeren, dus ik kon mooi niet naar Denemarken afreizen voor mijn eigen feestje, zwaar balen ouwe! Gelukkig stonden mijn boy Edmund Neupert achter de knoppen en dirigent Holger Simon Paulli op de bok om die hele zaal daar compleet op stelten te zetten, geen halve maatregelen, neef! En het wordt nog gekker, want die Russische pianolegende Anton Rubinstein zat gewoon in het publiek te viben en had zelfs zijn eigen dikke tourpiano uitgeleend voor de show, wat een kanjer!Franz Liszt gaat helemaal los in Rome!
Twee jaartjes na het schrijven, in 1870, loop ik met mijn handgeschreven stapel papier door Rome en besluit ik effe langs te wippen bij de enige echte eindbaas van de toetsen: Franz Liszt, jonguh! Die ouwe meester legt mijn manuscript op zijn lessenaar, heeft die noten nog nooit van zijn leven gezien, en speelt dat hele loodzware ding in één keer foutloos van blad, mijn kaak lag op de vloer, gap! Hij werd helemaal wild van enthousiasme en gaf me nog de briljante tip om dat tweede thema in het eerste deel aan de trompet te geven in plaats van aan de cello's, echt lijp advies! Ik heb die trompet-stunt later in een tussentijdse uitgave nog echt geprobeerd ook, maar uiteindelijk dacht ik: bekijk het effe, ik zet die melodie gewoon weer lekker terug bij de cello's waar ie hoort, broer!Zeven keer sleutelen tot ik erbij neerviel!
In 1872 bracht uitgever E. W. Fritzsch mijn meesterwerk eindelijk officieel uit op papier in Leipzig, maar denk maar niet dat ik daarna achterover ging leunen met een pilsje, mattie! Ik ben mijn hele leven lang als een bezetene aan die partituur blijven sleutelen, minstens zeven keer heb ik dat hele ding opnieuw onder het mes genomen, geen grap! Meer dan driehonderd aanpassingen heb ik in die orkestratie zitten proppen, hier een nootje weg, daar een blazer erbij, ik bleef maar finetunen als een monteur aan zijn opgevoerde bak, kil! Pas vlak voordat ik in 1907 het loodje legde, kwam die allerlaatste definitieve versie van de drukpers rollen, precies zoals jullie 'm vandaag de dag nog steeds door je speakers horen knallen, wajow!Nummer twee? Nooit afgemaakt, gap!
Je zou denken dat ik na zo'n gigantische klapper aan de lopende band nieuwe pianoconcerten zou uitpoepen om binnen te lopen, maar dit is echt het enige concert dat ik ooit helemaal heb afgerond, wollah! In 1883 kreeg ik nog wel effe de kriebels en ben ik serieus begonnen met schetsen aan een tweede pianoconcert, dit keer in de toonsoort B-mineur, ouwe! Maar ja, hoe gaat dat op straat, je begint vol vuur aan een nieuw project en halverwege denk je: laat ook eigenlijk maar zitten, die eerste in A-mineur is toch niet meer te overtreffen, strijder! Dat tweede ding in B-mineur is dus voor eeuwig onvoltooid in de la blijven liggen, waardoor mijn Opus 16 gewoon de enige echte solo-koning van mijn hele oeuvre is gebleven, neef!Van hitlijsten tot kerst-comedy op tv!
Lang nadat ik onder de groene zoden lag, gingen mensen in de twintigste eeuw nog steeds helemaal los op mijn noten, zelfs ver buiten die stijve concertzalen, echt knettergek! In 1961 pakte een gozer genaamd Jimmy Wisner mijn deuntje en verbouwde de boel gewoon tot een dikke vette pophit met de titel Asia Minor, pats boem zo de hitlijsten in, jonguh! En tien jaar later, met kerst 1971 op de BBC-televisie, maakten die Britse komieken Morecambe en Wise er een legendarische sketch van samen met dirigent André Previn, ik heb me kapot gelachen vanuit de hemel, tintin! Zie je nou wel dat mijn Noorse vuurwerk na al die eeuwen nog steeds elke huiskamer en elke straathoek compleet sloopt, dus zet dat volume op honderd en geniet ervan, a ezel!---
Ewa strijder, zeg eerlijk, ging je ook zo tantoe lekker op heel deze lijpe ontstaansgeschiedenis achter mijn Piano Concerto in A Minor, of hoe zit dat, ouwe? Wollah, denk maar niet dat je nu alles al hebt uitgespeeld, neef, want om dit beest van een muziekstuk heen valt nog veel meer zieke chaos te ontdekken, geen grap! Klap dus snel op die linkjes hier op de pagina, mattie, en check gelijk de rest van mijn Piano Concerto in A Minor, jwz!