Spinnenwielvloek en dutjedossiers openrekken bij Tchaikovsky's Sleeping Beauty Waltz
De backstory

Dikke opdracht uit Saint Petersburg, wollah!

Ewa broer, mei 1888 belt die grote baas Ivan Vsevolozhsky van de Imperial Theatres in Saint Petersburg mij dus op voor een nieuwe opdracht, gelijk kaulo serieus! Die man had zelf een script gefikst op basis van dat sprookje van Charles Perrault, dus ik zat meteen helemaal in die film voor The Sleeping Beauty, Op. 66, snap je, mattie?! Samen met balletmeester Marius Petipa stuurt die gozer mij een waslijst aan instructies waar je u tegen zegt, elke tel en elke vibe al helemaal uitgedacht door die twee strijders! Ik dacht alleen maar: geef mij die pen, gap, dan schrijf ik in die eerste akte als nummer zes een Waltz die de hele tent laat trillen, sowiesie!

Schetsen droppen in Frolovskoye en touren door Europa, jonguh!

Dus ik zit in januari 1889 lekker rustig in mijn gehuurde landhuis daar in Frolovskoye vlakbij Klin, beetje bomen kijken, en bam, daar vloeien die eerste schetsen voor de Act I Waltz gewoon uit mijn mouw, ouwe! Geen tijd om te chillen trouwens, neef, want tussen januari en april 1889 moest ik ineens op een zieke tweede tournee door heel Europa om mijn eigen tracks te dirigeren! Van Germany naar Switzerland en via France helemaal naar England, overal zalen platspelen als een malle, terwijl die melodie van The Sleeping Beauty nog steeds keihard in mijn bol zat te bonken, tantoe druk! Pas toen ik weer terug was op mijn stekkie in Frolovskoye kon ik die orkestratie van de Waltz op 25 juni 1889 helemaal afmaken, wat op onze oude kalender trouwens 13 juni was, beestachtig strak op papier gezet!

Bloemenfissa voor de verjaardag van Princess Aurora, geen grap!

Luister dan, gap, in het verhaal vieren we dus die zestiende verjaardag van Princess Aurora, een en al shine en luxe op dat podium, je weet zelf! Komen al die dorpsmensen en hofjongeren ineens aanrollen met van die dikke bloemenslingers om te dansen, vandaar dat iedereen deze knaller nu kent als de Garland Waltz of op z'n chique de Grande valse villageoise, wollah! Ik heb dat ding in Bes-groot gezet met de aanwijzing Allegro, Tempo di Valse, zodat die hele menigte op die driekwartsmaat lekker kan zweven zonder dat het een saaie bedoening wordt, strijder! Eerst knal ik er een vette orkestintroductie in, dan krijg je dat grote A-B-A dansblok om helemaal in weg te dromen, en aan het einde sluit ik af met een coda die alles afbreekt, gruwelijk gewoon!

Hele orkestbak volgeladen met toeters en bellen, mattie!

Als ik uitpak voor die 297 maten, dan doe ik niet zuinig met instrumenten, neef, ik prop die hele bak in het theater gewoon tot de nok toe vol met geluid! Houtblazers zijn compleet aanwezig met een piccolo, twee fluiten, twee hobo's, een althobo, twee klarinetten in Bes en twee fagotten, allemaal klaar om die zoete lijntjes te blazen, tantoe zuiver! Daarachter zet ik zwaar geschut neer met vier hoorns in F, twee kornetten in Bes, twee trompetten in Bes, drie trombones en een dikke tuba die de bodem onder je schoenen vandaan blaast, ouwe! Gooi daar nog pauken, triangel, tamboerijn, kleine trom, bekkens, grote trom, dat glinsterende glockenspiel én een leger strijkers overheen, en je hebt een geluidsmuur waar je spontaan kippenvel van op je rug krijgt, broer!

Tsar Alexander III doet lauw bij de generale, kaulo vaag!

Check dit verhaal trouwens, jonguh, op 14 januari 1890 hebben we dus die grote gala-generale repetitie, iedereen helemaal strak in pak en zenuwachtig tot achter hun oren! Roep Tsar Alexander III mij na afloop ineens bij zich in zijn keizerlijke loge, dus ik loop daarheen met het idee dat die man helemaal uit zijn plaat gaat van mijn muziek, toch?! Zegt die gozer droogjes dat het ballet heel aardig is, meer niet, gewoon 'heel aardig', wollah, ik stond daar echt met mijn mond vol tanden en een partij teleurstelling in mijn maag! Geen hond die zeker weet waarom hij zo koeltjes deed, gap, sommigen zeggen dat hij mijn symfonische stijl niks vond en anderen beweren dat hij kriebels kreeg van hoe overdreven Ivan Vsevolozhsky het Franse hof van Louis XIV vierde, echt bizar!

Première in het Mariinsky Theatre breekt de tent af, sowiesie!

Gelukkig liet het echte publiek mij de volgende avond niet zakken, broer, want op 15 januari 1890, oftewel 3 januari oude stijl, ging het hele ballet officieel in première in het Mariinsky Theatre in Saint Petersburg! Dirigent Riccardo Drigo stond voor dat orkest te zwaaien alsof zijn leven ervan afhing, terwijl de choreografie van Marius Petipa echt elke maat van mijn score liet vlammen op dat podium, beest! En dan had je Carlotta Brianza in die hoofdrol van Princess Aurora, nou mattie, die meid draaide en sprong zo ziekelijk goed dat de hele zaal compleet uit zijn dak ging! Sommige zuurpruimen van critici liepen nog wel te zeuren dat mijn muziek te symfonisch was om op te dansen, maar die lui kletsen uit hun nek, want het werd direct een gigantische kaskraker en een vaste prik op het programma, ouwe!

Piano-edities met Aleksandr Ziloti en die jonge Sergei Rachmaninoff, neef!

Voordat die eerste dansers überhaupt op het podium stonden, had mijn uitgever Pyotr Jurgenson in Moscow in 1889 al lang een pianoreductie van Aleksandr Ziloti in de winkels gelegd, lekker snel geschakeld van die gasten! Daarna werd het nog gekker, gap, want in 1890 en 1891 ging een piepjonge Sergei Rachmaninoff ermee aan de haal om onder toeziend oog van Aleksandr Ziloti een versie voor piano vierhandig te brouwen! Moet je nagaan hoe je met z'n tweeën op één kruk zit te zweten om al die blazers en strijkers van mijn Waltz met twintig vingers uit die toetsen te rammen, tantoe heftig! Pyotr Jurgenson bracht dat spul natuurlijk ook meteen uit, zodat iedereen thuis in de woonkamer een beetje kon doen alsof ze zelf in het keizerlijke theater zaten te bouncen, geen grap!

Postume suite en dat mysterie van 1899, wollah!

In februari 1890 liep ik dus al bij mijn uitgever te pushen dat we een mooie orkestsuite moesten maken van het ballet, zodat die klappers ook zonder dansers in de concertzaal gedraaid konden worden, snap je, strijder? Ik had het er in 1890 nog over om Aleksandr Ziloti die selectie te laten regelen, maar ja, ik heb die suite zelf nooit meer afgemaakt voordat ik mijn laatste adem uitblies, kaulo jammer natuurlijk! Uiteindelijk bracht Pyotr Jurgenson pas in december 1899, zes jaar na mijn dood, zowel de volledige orkestpartituur van het ballet als die beroemde vijfdelige concertsuite The Sleeping Beauty, Op. 66a uit, ook bekend als TH 234! Niemand weet vandaag de dag nog wie nou precies de eindkeuze voor die vijf delen heeft gemaakt, broer, maar mijn Waltz knalt daar mooi wel als vijfde en laatste deel de deur uit, naast zijn plekje in het grote ballet met catalogusnummers TH 13 en CW 13!

Walt Disney pakt mijn melodie voor Once Upon a Dream, ouwe!

Denk je dat het verhaal na de negentiende eeuw klaar is, mattie, komt Walt Disney in 1959 ineens om de hoek kijken met zijn eigen tekenfilm Sleeping Beauty, helemaal lijp! Die gasten in Amerika wisten dondersgoed waar ze de mosterd moesten halen, dus George Bruns pakte gewoon mijn melodie van de Waltz en verbouwde hem tot het liedje Once Upon a Dream, wollah! Sammy Fain en Jack Lawrence gooiden er een stel Engelse teksten overheen, en opeens zong de hele wereld mijn deuntje mee bij de bioscoop, zonder dat die Disney-schrijvers zelf ook maar één noot van die hoofdmelodie hadden verzonnen, neef! Zo zie je maar weer, gap, of je nou in 1890 in Saint Petersburg zit of decennia later naar een schermpje tuurt, mijn wals blijft gewoon onverslaanbaar hard door je speakers knallen, sowiesie!