Goulashbeest danst gejatte tune bij Hungarian Dance No 5 van Brahms
De luistergids

Vier handen op één piano slopen, mattie!

Ewa strijder, hoe je naar mijn Hungarian Dance No 5 moet luisteren als je zero verstand hebt van klassiek? Gewoon met je oren op scherp voor die piano met vier handen waar ik deze pokoe origineel voor heb gefikst, wollah! Twee man naast elkaar op dat bankje rammen, ik in 1872 ook nog een solo-versie voor piano gedropt voor eenzame strijders, maar die vierhandige knalt dubbel zo lijp door de kamer, geen grap, broer! Die orkestversies die je overal hoort? Niet eens van mij, neef, die hebben gasten als Albert Parlow en Martin Schmeling later geregeld en gelijk van fis-mineur naar g-mineur gezet, hayek slim bekeken! Of je nou die twintig vingers op die toetsen hoort hosselen of dat hele orkest dat de boel verbouwt, focus gewoon op hoe die instrumenten elkaar opjagen alsof ze fissa een trein moeten halen, jonguh!

Waarom deze naam op de flyer staat, a sahbi!

Je vraagt je sowieso af waarom ik dit beest gewoon Hungarian Dance No 5 heb genoemd zonder een of andere poespas-bijnaam erbij, toch, gap? Simpel zat, ouwe: het is de vijfde knaller uit mijn collectie van eenentwintig Hongaarse dansen zonder opusnummer, gewoon geregistreerd als WoO 1 voor de echte kenners op de block! Die melodie heb ik aangepast van de csárdás Bártfai emlék van Béla Kéler, ewa ik dacht dus echt dat het een anonieme Hongaarse volksdeun was die ik met die violist Ede Reményi op tour had opgepikt, tantoe grote misser! Geen losse bijnaam dus van mij, al linken mensen deze track soms nog aan die bron Bártfai emlék, maar voor de straat blijft het gewoon nummer vijf die alles en iedereen omver blaast, dushi!

Bouwplan van drie blokken, geen hogere wiskunde, niffo!

Check, een vorm kiezen voor mijn Hungarian Dance No 5 was al een kaulo dik avontuur op zich, maar vrees niet, ik ga je niet vervelen met een ingewikkelde sonate of rondo, bro! Ik heb deze hele handel in een strakke driedelige ABA-vorm gegoten in tweekwartsmaat, dus eerst beuken, dan middenstukje viben en op het eind weer keihard terug naar die eerste klapper, je weet zelf! Hier tip ik die onderdelen alleen even fissa aan voor het overzicht, maar hou je vast aan je stoel, want zo meteen duik ik met je in elk deel apart, wollah! Dat wordt een gruwelijke rit langs al mijn tempostunts en stemmingswisselingen, dus blijf scherp bij de les, kanjer!

Deel 1: Drama in mineur en vol op de rem, drerrie!

We trappen Deel A gelijk meedogenloos af op Allegro in die zware fis-mineur op de piano, of g-mineur als je die orkestmannen pompt, meteen duistere drama-vibe in je gezicht, mattie! Die melodie trekt aan je schouders alsof ik na een lange nacht in Wenen ruzie zoek met de voordeur, maar dan gooi ik ineens die rubato-stunts erin, hayek onvoorspelbaar, ouwe! Midden in die vaart trap ik vol op de rem met poco più largo zodat iedereen bijna voorover van zijn kruk duikelt, om daarna weer in tempo weg te scheuren als een opgevoerde bak, jonguh! Precies die zieke tempowisselingen zorgden ervoor dat Charlie Chaplin in 1940 in The Great Dictator een klant op de maat stond te scheren, zo strak zit die spanning in elkaar, geen speld tussen te krijgen, neef!

Deel 2: Zonnetje aan op turbostand, gozer!

Dan knallen we Deel B binnen en ik schakel die hele boel in één klap door naar Vivace, nog rapper dan eerst, geen seconde tijd om adem te halen, a sahbi! Tegelijk trek ik die grauwe gordijnen open van mineur naar stralend majeur, dus fis-majeur op de toetsen of G-majeur bij het orkest, ineens puur feest in de tent, wollah! Ook hier speel ik weer kat-en-muis met je oren door die tempo's af te remmen en weer los te laten, alsof ik je midden op de dansvloer bij je kraag pak en weer laat tollen, strijder! Net als je denkt dat we voor altijd in deze vrolijke zomervibe blijven hangen, draai ik de sleutel alweer om voor de terugkeer naar de duisternis, tantoe sluw geregeld, gap!

Deel 3: Nog één keer alles kort en klein slaan, baas!

Hoppa, in het laatste deel flikker ik gewoon dat hele eerste Deel A weer op tafel, terug naar Allegro en terug naar dat zware mineur, want een echte banger moet je twee keer voelen, broer! Je kent die bochten en die rare remsporen op poco più largo nu al een beetje, maar juist daarom komt die klap op in tempo nu nog tien keer harder binnen op je trommelvliezen, niffo! Toen ik dit in november 1868 voor het eerst met Clara Schumann in Oldenburg op vier handen speelde, wisten de mensen bij deze finale niet waar ze het zoeken moesten van de hype, dushi! Nog een paar laatste uithalen op volle kracht en dan ram ik er drie dikke slotakkoorden in, klaar, uitgespeeld, microfoon op de grond, tintin!

Klap die afspeelknop in elkaar, vriend!

Ewa, nu is het jouw beurt om mijn Hungarian Dance No 5 zelf te gaan beleven, dus niet meer alleen praten maar luisteren, mattie! Rammel fissa op die play-knop en laat je helemaal meesleuren door die gekke achtbaan van een pokoe, wollah! Hou tijdens het bouncen een beetje in je achterhoofd wat ik je net over die drie delen en die tempostunts heb ingefluisterd, dan hoor je pas echt hoe lijp die boel in elkaar steekt, ouwe! Hopelijk geeft deze trip door mijn Hungarian Dance No 5 jou net zoveel kippenvel als ik kreeg toen ik deze kaskraker in elkaar timmerde, geniet ervan, jonguh!