Gustav Holst
Componist

Een lange naam en een kapotte arm

Ik werd in 1874 in Cheltenham geboren als Gustavus Theodore von Holst, een naam die bijna een eigen stoel nodig had om op te zitten. Van 1886 tot 1891 zat ik op de grammar school van mijn geboortestad, en daarna ging ik compositie studeren aan het Royal College of Music bij Charles Villiers Stanford. Eigenlijk wilde ik pianist worden, maar een zenuwontsteking in mijn rechterarm maakte daar een einde aan. Ik ging daarom beroepsmatig trombone spelen, en dat bleek een uitstekende plek om te leren hoe een orkest van binnenuit klinkt.

Een concert voor driehonderd man, min vijftig

Mijn doorbraak kwam niet met een daverende première, maar met een nogal haastig geregeld concert op 29 september 1918 in de Queen's Hall. Adrian Boult dirigeerde The Planets voor ongeveer 250 uitgenodigde gasten, dus eigenlijk was het een besloten voorstelling. Pas op 15 november 1920 klonk het hele werk voor een gewoon publiek, met het London Symphony Orchestra onder Albert Coates. Vanaf dat moment kende half Londen mijn muziek, en dat voelde vreemd voor een man die vooral graag met rust gelaten werd.

Les geven in Londen, feestvieren in Thaxted

Vanaf 1905 tot aan mijn dood was ik muziekdirecteur van St Paul's Girls' School in Londen, en dat heb ik met veel plezier gedaan. Daarnaast leidde ik van 1907 tot 1924 de muziek op Morley College, waar volwassenen na hun werk kwamen zingen en spelen. In 1907 werd ook mijn dochter Imogen geboren, dus mijn dagen zaten behoorlijk vol. Gelukkig had ik Thaxted, waar ik in 1916 het Whitsun-festival begon en waar ik van 1917 tot 1925 woonde, ver van de drukte van de stad.

Sterrenkunde zonder telescoop

Tussen 1914 en 1916 schreef ik The Planets, een werk dat nog steeds de reden is dat de meeste mensen mijn naam kennen. Veel luisteraars denken dat het gaat om goden uit oude verhalen, maar mij ging het om het karakter dat de sterrenkunde van vroeger aan elke planeet toeschreef. Ik noemde de delen zelf een reeks stemmingsbeelden, en dat is ook precies wat je hoort: het ene moment woelig, het andere moment sereen en zwevend. Je hoeft dus niets over sterren of over klassieke muziek te weten om mee te gaan, want het orkest vertelt de sfeer vanzelf.

Van weggestreept tot Sanskriet

In september 1918 schrapte ik officieel het woordje 'von' uit mijn naam, want ik voelde me gewoon een Engelsman. Vaughan Williams zei later, met een knipoog naar H.M.S. Pinafore, dat ik ondanks mijn naam een Engelsman bleef. Mijn tweede eigenaardigheid was dat ik Sanskriet leerde, omdat ik de hymnen uit de Rig Veda niet in andermans vertaling wilde lezen. Ik maakte mijn eigen Engelse vertalingen, en in 1908 schreef ik zelfs een opera, Savitri, naar zo'n oud verhaal.

Rustiger aan, althans dat was de bedoeling

In 1927 schreef ik Egdon Heath, een stuk dat veel stiller en kaler klinkt dan de grote kleuren van mijn bekendste werk. Voor de eerste helft van 1932 bood Harvard mij een aanstelling als docent aan, en ik had al eerder les gegeven en gedirigeerd aan de University of Michigan. Mijn gezondheid werd echter steeds wankeler, en na een operatie aan een maagzweer overleed ik op 25 mei 1934 in Londen aan hartfalen, op mijn negenenvijftigste. Mijn as is bijgezet in de kathedraal van Chichester.

Wat er na mij bleef klinken

Michael Tippett volgde mij op als muziekdirecteur van Morley College, dus mijn werk daar ging in goede handen verder. Vaughan Williams noemde mij de grootste invloed op zijn muziek, wat ik een groter compliment vind dan welke recensie ook. Op 27 september 2009 werd in de kathedraal van Chichester een gedenkteken voor mij onthuld. Pluto werd pas in 1930 ontdekt, dus ik schreef er geen deel voor, maar Colin Matthews maakte in 2000 Pluto, the Renewer, dat in Manchester onder Kent Nagano voor het eerst klonk.

Wat ik je wil meegeven

Ik hoop dat je naar The Planets luistert zonder voorkennis en zonder het gevoel dat je er iets van moet snappen. Laat de stemmingen gewoon langskomen, van het onrustige tot het stille, en kijk wat ze met je doen. Muziek hoeft niet ingewikkeld te zijn om diep te gaan, en een goede melodie werkt ook als je nog nooit een concertzaal van binnen hebt gezien. Als je na afloop een beetje anders naar de nachthemel kijkt, dan ben ik meer dan tevreden.