Een rondje zonnestelsel met Holsts The Planets
De mooiste momenten
The Planets, Op. 32
Ik ben Gustav Holst, en dit zijn de mooiste momenten uit mijn suite The Planets. Je hoort de statige melodie uit Jupiter, die ik later tot hymne bewerkte, en daarom is het de moeite waard: je kent haar misschien al zonder het te weten. Probeer het zelf in de Trainer , want op deze site leren mijn collega-componisten en ik je ook om onze stukken te herkennen zodra je ze hoort.
---
Een mars waar niemand op kan marcheren
Ik open Mars heel zachtjes, met slagwerk, harp en strijkers die met het hout van hun strijkstok op de snaren tikken, in een maat van vijf tellen waar geen soldaat fatsoenlijk in de pas op loopt. Dat onverbiddelijke patroon blijft bijna het hele stuk doorstampen tot het in een schurend, oorverdovend slot uitmondt, en ik schreef het al in 1914, voordat de oorlog begon.
Eindelijk even stilte
Na al dat gestamp laat ik Venus beginnen met één hoorn die een rustig thema speelt, alsof de buren eindelijk hebben beloofd de muziek zachter te zetten. Fluiten en hobo's antwoorden zacht, een solo-viool neemt een tweede melodie voor haar rekening, en het tempo heet Adagio, wat gewoon betekent dat niemand zich hoeft te haasten.
Een bode die geen tijd heeft
Ik schreef Mercury als laatste, begin 1916, en met ongeveer vier minuten is het het kortste deel van de suite, alsof de boodschapper na de eerste zin al weer weg moest. Het vliegt voorbij in een vlug 6/8-ritme met viool, hoge harp, fluit en glockenspiel, en omdat ik stukjes in Bes-groot en E-groot naast elkaar zet, klinken er twee toonsoorten tegelijk.
Hier wordt feest gevierd
Ik laat Jupiter beginnen met een Allegro giocoso, wat vlot en speels betekent, en het klinkt als een stoet mensen die lachend de straat op komt. Later volgt er een brede, plechtige melodie die ik in 1921 bewerkte tot de hymne "Thaxted", die vandaag bij "I Vow to Thee, My Country" wordt gezongen.
De klok tikt door
Ik begin Saturn met fluiten, fagotten en harpen die als een tikkende klok heen en weer gaan, zodat je meteen hoort dat de tijd hier zijn eigen gang gaat. Daaroverheen zetten de trombones een plechtige melodie in, en naar het schijnt is dit mijn lievelingsdeel van de hele suite.
Een tovenaar met twee linkerhanden
Ik open Uranus met een motief van vier noten in het koper, als een tovenaar die nadrukkelijk zijn mouwen opstroopt voordat het misgaat. Daarna begint een onhandige dans die steeds wilder wordt, en wie The Sorcerer's Apprentice van Dukas kent, hoort meteen waar mijn grootste inspiratie vandaan komt.
Het licht gaat langzaam uit
Ik laat Neptune zacht beginnen, zonder tempoaanduiding en in een wiegende, onregelmatige maat, zodat je nooit zeker weet waar je je voet neer moet zetten. Het koper laat e-klein en gis-klein tegelijk klinken, en aan het eind zingen vrouwenstemmen zonder woorden vanuit een kamer ernaast, terwijl de deur langzaam dichtgaat en de suite in stilte verdwijnt.
---
Heb je genoten van deze tocht langs de mooiste momenten uit The Planets? Ik hoop het, want ik heb er zelf nooit genoeg van gekregen om te horen hoe zeven zulke verschillende werelden naast elkaar kunnen bestaan. Je hebt nu gehoord hoe de suite begint met een mars in vijf tellen en eindigt met stemmen die langzaam in de verte wegsterven, achter een deur die zachtjes dichtgaat. Toch is er nog veel meer te ontdekken. Denk aan Saturnus, waar de tijd als een tikkende klok voorbijgaat, en aan Uranus, de goochelaar, waarin een onhandige dans steeds verder uit de hand loopt. Ook het verhaal eromheen is de moeite waard: hoe ik de suite grotendeels in weekenden en vakanties schreef, naast mijn werk als leraar. En de eerste uitvoering in 1918 voor een kleine groep genodigden is een verhaal apart. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en meer over The Planets te lezen. Neem er de tijd voor, en laat elke planeet op haar eigen manier tot je komen.
Opname: United States Air Force Band, Public domain
AchtergrondLuistergids 1: I. Mars, the Bringer of WarLuistergids 2: II. Venus, the Bringer of PeaceLuistergids 3: III. Mercury, the Winged MessengerLuistergids 4: IV. Jupiter, the Bringer of JollityLuistergids 5: V. Saturn, the Bringer of Old AgeLuistergids 6: VI. Uranus, the MagicianLuistergids 7: VII. Neptune, the MysticMeer over HolstLeer het herkennen als je het hoort