Een rondje zonnestelsel met Holsts The Planets
I. Mars, the Bringer of War
The Planets, Op. 32
Ik ben Gustav Holst, en ik vertel je graag wat er gebeurt in I. Mars, the Bringer of War. Je hoort hoe deze muziek bijna fluisterend begint en dan aanzwelt tot een dreunende climax, en juist dat opbouwen maakt de dreiging zo voelbaar. Zodra je onze stukken hoort, leren mijn vakgenoten en ik je op deze site hoe je ze herkent, dus waag een poging in de Trainer .
---
Luister met je voeten, niet met je hoofd
Bij I. Mars, the Bringer of War vraag ik je eerst om gewoon stil te zitten en op de puls te letten, want die is het belangrijkste wat je hoort. Er zitten vijf tellen in elke maat, en je merkt dat je meetikt zonder dat het ooit helemaal lukt, zoals bij een trap waar één tree ontbreekt. Luister daarna naar wie er speelt: slagwerk, harp en strijkers die met het hout van hun strijkstok tikken, dus geen zangerige toon maar een droog, kil geluid. Naarmate het stuk vordert komt er steeds meer klank bij, en jouw taak is vooral om dat opbouwen te volgen.Een naam die ik niet zomaar bedacht
Mijn uitgangspunt was astrologie, dus ik wilde het karakter schetsen dat mensen aan Mars toeschrijven, en dat is dat van een brenger van oorlog. Het klinkt misschien alsof ik het strijdtoneel om me heen beschreef, maar Mars was het eerste deel dat ik schreef, in het midden van 1914, en het was klaar voordat de oorlog begon. Die oorlog nam later mijn vrienden George Butterworth en Cecil Coles van me af, en daardoor klinkt het stuk voor mij achteraf een stuk zwaarder. Wat je hoort is dus geen verslag van een slagveld, maar de dreiging zelf, zoals die zich langzaam opbouwt.Geen sonate, geen rondo, gewoon een stoomwals
Voor Mars koos ik geen klassieke vorm zoals een sonate of een rondo, want daar past zo'n meedogenloze puls niet in. In plaats daarvan bouw ik één lange opbouw, die je gemakkelijk in drie stukken kunt verdelen. Eerst komt een zachte opening, dan het patroon dat bijna de hele tijd blijft doorgaan en steeds zwaarder wordt, en tot slot de uitbarsting. Die drie delen loop ik in de volgende paragrafen een voor een met je door.Deel 1: Iemand sluipt op kousenvoeten binnen
Het stuk begint zacht, met slagwerk, harp en strijkers die met het hout van hun stok spelen. Het tempo staat meteen vast, Allegro, en de maat telt vijf tellen. Er is nog geen melodie die je kunt meezingen, alleen een ritme dat uit de verte dichterbij komt. De stemming is gespannen en stil, alsof je ver weg iets groots hoort bewegen.Deel 2: Het ritme laat je niet meer los
Dan volgt het grootste deel van het stuk, en daar draait alles om hetzelfde onverbiddelijke patroon in vijf tellen, de ostinato. Een ostinato is een figuur die steeds terugkomt, zoals een druppelende kraan waar je niets aan kunt doen. Het tempo blijft Allegro en de maat blijft vijf tellen, dus de spanning ontstaat vooral doordat er steeds meer klank bijkomt. Luister hier daarom minder naar wisselingen en meer naar hoe de dreiging groeit.Deel 3: Het orkest gooit alles op tafel
Aan het eind bereikt de opbouw een climax met viervoudig forte, de allerhardste aanduiding die ik in de partituur kon zetten. Die klank is bovendien schurend, dissonant, wat betekent dat de noten elkaar bijten in plaats van mooi samen te klinken. Dat is geen vergissing, want ik wilde dat je de dreiging op dat moment niet meer kunt negeren. Zo ga je in één lange boog van fluisteren naar overweldigend, en het ritme blijft je daarbij bijna de hele weg vergezellen.Zet hem maar aan
Nu mag je I. Mars, the Bringer of War zelf beleven: druk op play en laat de muziek over je heen komen. Denk tijdens het luisteren aan waar we het over hadden, de vijf tellen, de zachte start en de groeiende dreiging. Ik hoop dat je de reis door mijn I. Mars, the Bringer of War net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef. Veel luisterplezier, en schrik niet te erg van de laatste klappen.---
Ik hoop dat je het fijn vond om meer te leren over de luistergids van I. Mars, the Bringer of War uit The Planets. Misschien hoor je dat onverbiddelijke ritme nu anders dan toen je voor het eerst luisterde. Mars is maar het eerste deel van mijn suite, en The Planets heeft nog veel meer kanten die het ontdekken waard zijn. Er zijn zeven delen, elk met een eigen karakter, en ze volgen niet de volgorde van de planeten vanaf de zon. Ik koos die volgorde omdat ze muzikaal het best werkt. Wil je verder kijken, klik dan op de links die je hier op de pagina vindt. Ik wens je er veel luisterplezier bij.
Mooiste momentenAchtergrondLuistergids 2: II. Venus, the Bringer of PeaceLuistergids 3: III. Mercury, the Winged MessengerLuistergids 4: IV. Jupiter, the Bringer of JollityLuistergids 5: V. Saturn, the Bringer of Old AgeLuistergids 6: VI. Uranus, the MagicianLuistergids 7: VII. Neptune, the MysticMeer over HolstLeer het herkennen als je het hoort