Een rondje zonnestelsel met Holsts The Planets
III. Mercury, the Winged Messenger
The Planets, Op. 32
Ik ben Gustav Holst, en ik neem je graag mee door III. Mercury, the Winged Messenger. Je hoort een razendsnel scherzo van nog geen vier minuten, waarin een soloviool, hoge harp, fluit en glockenspiel als boodschappers voorbijflitsen, en dat maakt het de kortste en meest vluchtige reis van mijn suite. Wie onze stukken wil leren herkennen zodra ze klinken, vindt daarvoor op deze site mij en mijn collega-componisten, dus probeer de Trainer uit .
---
Luister naar het hoge licht
Bij III. Mercury, the Winged Messenger vraag ik je vooral te letten op de lichte, heldere instrumenten bovenin het orkest. Een solo-viool, een hoge harp, een fluit en een glockenspiel vallen het meest op, en ze lijken elkaar de boodschap steeds door te geven. Het glockenspiel klinkt als een handvol kleine metalen belletjes, en de harp strooit er hoge, glinsterende noten doorheen. Meer hoef je niet te volgen dan die wisselende stemmen, en dat komt goed uit, want het stuk duurt maar zo'n vier minuten.Een bode zonder vleugels aan zijn schoenen
Mijn uitgangspunt voor The Planets was astrologie, en de ondertitel "Mercury, the Winged Messenger" nam ik over uit de boeken van Alan Leo. Verwacht hier dus geen verhaal over een god uit een oud sprookje, want het gaat me om het karakter dat men aan deze planeet toeschrijft: snel, wendbaar en nooit lang op dezelfde plek. Mercury was het laatste deel dat ik schreef, in het begin van 1916, en ik kende het geluid van de rest van de suite toen al goed. Misschien klinkt het daarom zo luchtig, alsof ik na al het zware werk nog even de lucht in mocht.Geen schema, wel een vliegende start
De vorm van dit deel was een avontuur op zich, want ik koos niet voor een strak sonate- of rondoschema maar voor een snel scherzo. Het blijft van begin tot eind Vivace en staat in 6/8, dus het tempo verandert niet en de puls loopt onophoudelijk door. Wat wel wisselt zijn de toonsoorten: ik zet stukjes in Bes-groot naast stukjes in E-groot, en die combinatie heet bitonaliteit. Om het je makkelijker te maken verdeel ik het in drie stukken, die ik hierna een voor een met je doorloop.Sectie 1: Het startschot is al gelost
Je hoort meteen de vaart van het Vivace, met een lichte, rollende puls van twee groepjes van drie. Houd die puls vast, want hij is het touw waaraan de rest van het stuk hangt. Let ook op de fragmenten in Bes-groot en E-groot, die naast elkaar staan zonder dat de een de ander uitlegt. Het geeft het gevoel van een bode die twee berichten tegelijk in zijn handen houdt.Sectie 2: Wie had nu welk bericht?
In het middenstuk gaan de melodieën van hand tot hand, en dat is het moment om de solo-viool, de fluit en de harp van elkaar te onderscheiden. Het tempo blijft precies gelijk, dus de afwisseling komt van de klankkleuren en van de toonsoorten die steeds net niet bij elkaar passen. Dat schuurt een beetje, maar het schuurt op een speelse manier, zoals twee mensen die tegelijk beginnen te praten en erom moeten lachen. De stemming blijft licht en rusteloos, en juist daardoor heb je het gevoel dat er voortdurend iets onderweg is.Sectie 3: De bode is alweer om de hoek
In het laatste stuk blijft de beweging gewoon doorgaan, want ook hier is het Vivace van begin tot eind aanwezig. Luister nog eens naar de hoge instrumenten, die hun korte boodschappen blijven doorgeven tot de laatste noten. Omdat dit mijn kortste deel van de suite is, ben je er voorbij voordat je goed en wel hebt besloten of je het mooi vindt. Draai het dus gerust nog een keer, want bij de tweede keer hoor je veel meer van wat er onderweg gebeurt.Druk op play en blijf niet staan
Nu nodig ik je uit om III. Mercury, the Winged Messenger zelf te beleven. Druk op play en laat de muziek over je heen rollen. Denk tijdens het luisteren misschien aan wat we hebben besproken: de hoge instrumenten, de vaste puls en de twee toonsoorten die elkaar steeds ontmoeten. Ik hoop dat je de reis door mijn Mercury net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef.---
Ik hoop dat je het fijn vond om meer te leren over de luistergids van III. Mercury, the Winged Messenger uit The Planets. Dit korte deel van nog geen vier minuten vliegt voorbij, en misschien hoor je er bij een volgende keer weer iets nieuws in, zoals het wisselen tussen twee toonsoorten of de vluchtige tonen van de glockenspiel. Zo'n boodschapper is nu eenmaal moeilijk bij te houden, en juist daarom blijft hij nieuwsgierig maken. Er valt in The Planets nog veel meer te ontdekken, want elk deel heeft een eigen karakter, een eigen klankkleur en een eigen verhaal. Klik gerust op de links die je hier vindt om verder te verkennen, en neem de tijd om de hele suite op je eigen tempo te beluisteren.
Mooiste momentenAchtergrondLuistergids 1: I. Mars, the Bringer of WarLuistergids 2: II. Venus, the Bringer of PeaceLuistergids 4: IV. Jupiter, the Bringer of JollityLuistergids 5: V. Saturn, the Bringer of Old AgeLuistergids 6: VI. Uranus, the MagicianLuistergids 7: VII. Neptune, the MysticMeer over HolstLeer het herkennen als je het hoort