DON GIOVANNI VAN MOZART
'LÀ CI DAREM LA MANO'
Don Giovanni, K. 527, opera in two acts (1787)
Ik ben Mozart, en ik neem je graag mee naar Là ci darem la mano, een duet uit mijn opera Don Giovanni. Misschien ken je de melodie al zonder dat je weet waar ze vandaan komt, of misschien hoor je haar nu voor het eerst. Ben je benieuwd naar wat er in dit korte duet allemaal gebeurt? Ik loop met je mee door de details, zodat je hoort wat er tussen Giovanni en Zerlina verandert terwijl de muziek verder gaat. Daarna wijs ik je de weg naar andere plekken in Don Giovanni, voor als je er meer van wilt ontdekken.
---
Twee stemmen en een gesprek
Als je dit duet voor het eerst hoort, luister dan gewoon naar twee stemmen: de lage van Giovanni, een bariton, en de hoge van Zerlina, een sopraan. Het orkest speelt zachtjes mee en laat de zangers het woord doen, zoals een goede tafelgenoot die het gesprek niet naar zich toe trekt. Let vooral op wie er aan het woord is, want de manier waarop die twee elkaar afwisselen vertelt precies hoe het ervoor staat tussen hen. Het hele stuk duurt maar drie tot drieënhalve minuut, dus je hoeft niet bang te zijn dat je het niet volhoudt.Een titel die niet met de deur in huis valt
Ik heb voor dit duet geen aparte titel bedacht, want de eerste woorden van de tekst van Da Ponte zeggen al alles: Là ci darem la mano. Giovanni vraagt Zerlina daarmee om hem de hand te geven en met hem mee te gaan naar zijn kasteel. Het klinkt als een onschuldig voorstel, terwijl ze zich midden in haar bruiloft met Masetto bevindt. Een titel die zo zacht begint past bij een man die nooit met zijn bedoelingen te koop loopt.Twee grote stukken
De vorm van dit duet volgt de verleiding zelf. Ik liet de muziek liever het verhaal volgen, in twee grote stukken: eerst een andante in 2/4 en daarna een allegro in 6/8. Tussen die twee stukken zit een korte overgang waarin Zerlina's verzet wegzakt, en daarom loop ik het stuk in drie delen met je door. Dat doe ik in de volgende paragrafen, deel voor deel.Deel 1: De beleefde uitnodiging
Ik begin in A-majeur, in een rustig andante, en met de maatsoort 2/4 loopt de muziek kalm en gelijkmatig door. Giovanni doet zijn voorstel en Zerlina antwoordt hem, zodat ze om en om zingen in plaats van door elkaar heen. Zij is verloofd met Masetto en dat hoor je aan haar aarzeling, want ze weet niet goed wat ze met dat aanbod aan moet. Hij kiest zijn woorden vriendelijk en zonder haast, want haast zou haar alleen maar op haar hoede brengen.Deel 2: De trap naar beneden
Dan komt het moment waarop ik de grond onder Zerlina's voeten weghaal. De melodie zakt stap voor stap omlaag in een chromatische daling, en zo laat ik je horen dat haar verzet zwakker wordt. Het is alsof je iemand een trap af ziet gaan die zich eerst nog even aan de leuning vasthoudt. Meteen daarna verandert het tempo en gaan we over van het andante naar een allegro.Deel 3: Hand in hand, in looppas
Het allegro staat in 6/8, een maat die iets huppelends heeft, bijna als een klein dansje. Giovanni en Zerlina zingen nu niet meer om de beurt maar samen, en hun stemmen klinken in harmonie. Het contrast met het begin is groot: eerst twee gesprekspartners die op elkaar wachten, nu twee stemmen die dezelfde kant op gaan. Zo vertel ik in drie minuten hoe een aarzeling verandert in instemming, zonder dat iemand dat hoeft uit te leggen.Druk maar op play
Nu is het jouw beurt om Là ci darem la mano te beluisteren. Druk op play en laat je meevoeren, het duurt toch maar drie tot drieënhalve minuut. Denk onderweg even terug aan wat ik je heb verteld: de twee stemmen die om de beurt zingen, de daling in het midden en de sprong naar de dans. Ik hoop dat je er net zoveel plezier aan beleeft als ik toen ik het schreef.---
Zo, nu je het duet van Giovanni en Zerlina van begin tot eind hebt gevolgd, hoop ik dat je het fijn vond om met deze luistergids meer te leren over Là ci darem la mano uit Don Giovanni. Heb je er plezier in gehad om deze drie minuten eens op je gemak te beluisteren? Als je terugdenkt aan dat korte gesprek, weet je misschien nog hoe het begon met een rustig, vriendelijk aanbod en hoe de twee stemmen uiteindelijk samenkwamen. Zo'n klein stukje zegt eigenlijk al veel over hoe ik een verhaal in muziek vertel, zonder dat er een woord te veel aan te pas komt. Maar er valt in Don Giovanni nog zoveel meer te ontdekken dan dit ene duet. Er is de donkere kant van het verhaal, met het standbeeld dat aan tafel komt, en er is de Overture, waarvan de zware akkoorden later in de opera terugkeren. Ook de mensen om Giovanni heen, zoals Leporello, Donna Elvira en Masetto, hebben allemaal hun eigen muziek en hun eigen kijk op die ene dag. Klik dus gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Don Giovanni. Ik ben benieuwd wat je daar nog allemaal in hoort.