EINE KLEINE NACHTMUSIK VAN MOZART
'III. MENUETTO ALLEGRETTO'
Serenade No. 13 in G major, K. 525 ("Eine kleine Nachtmusik")
Ik ben Mozart, en in dit stuk neem ik je mee door het derde deel van Eine kleine Nachtmusik, het Menuetto Allegretto. Ben je benieuwd hoe zo'n deel in elkaar zit, en wat je er allemaal in kunt horen als je er even rustig voor gaat zitten? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit Menuetto Allegretto heen te leiden. Als we daarmee klaar zijn, laat ik je zien hoe je Eine kleine Nachtmusik daarna nog verder kunt verkennen.
---
Tel maar mee, één twee drie
Bij dit deel hoef je maar één ding te doen: zachtjes meetellen in drie, want dit is dansmuziek en dansen begint bij de maat. Luister eerst naar de violen, die de melodie dragen als een danspaar dat voorop de zaal binnenloopt. Daaronder houden de altviool, de cello en de contrabas de pas erin, zodat je altijd voelt waar de volgende stap valt. Ik schreef het voor een klein groepje strijkers, dus je hoort elke stem afzonderlijk, en dat maakt meeluisteren verrassend makkelijk.Een dansje met een naam
Menuetto is de naam van een dans, en ik heb dit deel zo genoemd omdat het ook echt een dansdeel is. Allegretto staat erachter als aanwijzing voor het tempo: levendig, maar met net iets minder haast dan bij een gewoon Allegro. In mijn catalogus stonden eigenlijk twee menuetten met een trio, maar het eerste is verloren gegaan, omdat er een blad uit het handschrift ontbreekt. Daardoor is dit het enige menuet dat nog over is, en daarom gun ik het extra veel aandacht.Drie delen en een eenvoudig plan
De vorm van dit deel is een menuet met een trio, en dat is gelukkig lekker overzichtelijk. Eerst komt het Menuetto in G-majeur, dan het Trio in D-majeur, en daarna keert het Menuetto terug. Zie het als een boterham: twee dezelfde sneetjes met iets anders ertussen. Ik loop die drie stukken in de volgende paragrafen één voor één met je door.Deel 1: Netjes aan de arm de zaal in
Het Menuetto begint in G-majeur, de hoofdtoonsoort van het werk, en het klinkt meteen stevig en opgewekt. Het tempo is Allegretto, dus je hoort een levendige, elegante pas waarbij niemand hoeft te rennen. De stemmen spelen vaak samen, waardoor het klinkt alsof een hele groep precies weet welke danspassen er komen. Onthoud deze melodie goed, want ik heb haar straks nog nodig.Deel 2: Even een andere kamer in
Dan begint het Trio, en de muziek stapt over naar D-majeur, een toonsoort die net iets lichter en frisser aanvoelt. De sfeer wordt zachter en vriendelijker, alsof de dansers naar een kamer zijn verhuisd waar de kaarsen wat rustiger branden. Je kunt gewoon blijven meetellen, want de dansmaat blijft dezelfde, maar de klank is losser en minder plechtig. Zo hoor je zonder dat iemand het hoeft uit te leggen hoe een andere toonsoort het licht in de muziek laat verschuiven.Deel 3: Alles is weer bij het oude
Na het Trio komt het Menuetto terug, en daarmee ook G-majeur, de toonsoort waarin we begonnen. Je herkent de melodie meteen, en dat geeft het fijne gevoel van thuiskomen na een uitstapje. Dankzij die wandeling door D-majeur klinkt de terugkeer nu net wat vertrouwder dan de eerste keer. Zo vertelt dit deel een klein verhaal: eerst de dans, dan een zijstap, en ten slotte weer de dans waarmee je begon.Nu is het aan jou
Ik nodig je uit om dit Menuetto zelf te beleven. Druk op play en laat de muziek rustig over je heen komen. Denk onderweg misschien aan wat we net besproken hebben: tel mee in drie, let op de stap naar D-majeur en wacht op de terugkeer van het begin. Ik hoop dat je de reis door dit Menuetto net zo prettig vindt als ik het vond om het te schrijven.---
Zo, daar sta je dan aan het einde van een dansje dat begint, even een zijpad naar het Trio in D-majeur neemt en daarna netjes terugkomt in G-majeur. Ik hoop dat je het fijn vond om meer te leren over het III. Menuetto Allegretto uit Eine kleine Nachtmusik. Misschien hoor je de terugkeer van het Menuetto nu net iets bewuster, alsof je een bekende in de zaal herkent. Een klein deel als dit is zo voorbij, maar juist daarom loont het om er een tweede keer naar te luisteren. Er valt in Eine kleine Nachtmusik nog veel meer te ontdekken, van de fanfare aan het begin tot de Romanze en het Rondo aan het slot. Je kunt ook eens nadenken over het menuet dat ik ooit voor dit werk schreef en dat niet bewaard is gebleven. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Eine kleine Nachtmusik. Ik wens je een mooie avond, en misschien zet je er straks zelf een stukje serenade bij op.