EINE KLEINE NACHTMUSIK VAN MOZART
'IV. RONDO ALLEGRO'
Serenade No. 13 in G major, K. 525 ("Eine kleine Nachtmusik")
Ik ben Mozart, en ik ga je vertellen over het vierde deel van mijn Eine kleine Nachtmusik, het Rondo Allegro. Ben je benieuwd naar wat er in dit slotdeel allemaal gebeurt? Ik loop graag met je mee door de details van het Rondo Allegro, zodat je straks precies hoort waar je op kunt letten. Als we het slotdeel samen hebben bekeken, laat ik je daarna een paar manieren zien om Eine kleine Nachtmusik nog verder te ontdekken.
---
Vijf strijkers, geen paniek
Bij dit slotdeel hoef je niets te weten, want je hoeft alleen te horen wie de melodie heeft en wie de grond onder de voeten legt. Ik schreef het voor twee violen, een altviool, een cello en een contrabas, en de violen hebben meestal het hoogste woord. Volg de eerste keer alleen de bovenste stem en let de tweede keer op de cello en de contrabas, die het tempo laten doorlopen als een trein die geen haltes kent. Wie dan nog zin heeft, luistert naar de altviool in het midden, want die zorgt ervoor dat het geheel vol en warm klinkt.Waarom een rondo, en waarom Allegro
Een rondo is in gewone woorden een stuk waarin de hoofdmelodie steeds terugkomt, net als het refrein in een lied. Dat vind ik een prettige manier om een avond af te sluiten, want je herkent de melodie en voelt je meteen weer thuis. Allegro zegt alleen hoe snel ik het wil horen, namelijk levendig en opgewekt. Het is het slot van de serenade, in mijn catalogus het vijfde en laatste deel, al is er van die vijf maar vier bewaard gebleven.Een vorm met twee gezichten
Ik moest kiezen tussen een rondo en een sonate, en uiteindelijk heb ik van allebei iets genomen. Daardoor keert het hoofdthema steeds terug, maar de opbouw van het geheel heeft ook de zorgvuldige ordening van een sonate, en dat houdt het stuk in evenwicht tussen herkenning en verrassing. Het deel staat in G-majeur, en ik loop het met je door in vijf stukken. Neem er dus de tijd voor, want we gaan ze een voor een langs.Deel 1: Het thema stelt zich voor
Meteen na het begin hoor je het hoofdthema, een vrolijke melodie in de violen die in G-majeur staat en geen seconde twijfelt. Het tempo is Allegro, dus alles wat je hoort heeft een lichte, snelle stap. Let goed op hoe dit thema klinkt, want je hoort het nog vaak terug en het is fijn als je het dan herkent. De stemming is ontspannen en zorgeloos, zoals bij iemand die fluitend de straat uit loopt.Deel 2: Een bezoek van de buren
Na het eerste thema komt er een nieuwe melodie binnen, en de toonsoort verschuift zodat je voelt dat we ergens anders zijn aangekomen. Deze melodie is wat vriendelijker en wat gladder, alsof er iemand aanbelt die even wil kletsen. Het tempo blijft precies hetzelfde, dus de levendigheid verdwijnt niet, maar de kleur van de muziek is een andere. Daarna schuift het eerste thema weer naar voren, alsof er niets is gebeurd.Deel 3: Een oude bekende aan de deur
Hier komt het hoofdthema terug, en dat is precies het moment waarop een rondo zijn naam waarmaakt. Je herkent de melodie meteen, en dat geeft een prettig gevoel, omdat je nu weet waar je bent. Het klinkt bijna hetzelfde als de eerste keer, en toch luister je er nu anders naar, omdat je al weet wat er kan volgen. De stemming is opgewekt en vertrouwd, een soort welkom terug midden in de avond.Deel 4: Even het huis verbouwen
In het middenstuk pak ik stukjes van de melodieën die je al kent en laat ik ze in verschillende toonsoorten klinken. Het wordt daardoor onrustiger, want de muziek lijkt even niet te weten waar ze naartoe wil. Het tempo blijft Allegro, maar de spanning loopt op, omdat je het vertrouwde thema nu in een andere gedaante tegenkomt. Gelukkig vind ik de weg naar huis weer, en dat voel je als een zucht van opluchting.Deel 5: De laatste ronde
In het laatste stuk komen het hoofdthema en de tweede melodie nog één keer terug, en nu staat alles weer in G-majeur. Wat eerst een bezoek van de buren was, voelt nu bijna als familie, omdat het stuk tot rust is gekomen. Het tempo blijft levendig tot het eind, zodat de serenade niet wegsterft maar met een opgewekte beweging afsluit. Zo is de cirkel rond, want je eindigt in dezelfde stemming als waarmee je begon.Nu is het jouw beurt
Nu mag je het zelf beleven: zet het slotdeel van mijn serenade aan en laat de muziek gewoon haar gang gaan. Misschien denk je tijdens het luisteren nog even aan wat we hebben besproken, aan het thema dat steeds terugkomt en aan de vijf strijkers die elk hun eigen taak hebben. Maar het is net zo goed prima als je het vergeet en je alleen laat meevoeren. Ik hoop dat je de reis door dit Rondo Allegro net zo leuk vindt als ik het vond om het te schrijven.---
Zo sluit ik de avond af, en misschien klinkt de slotmelodie nog even na terwijl je dit leest. Heb je genoten van deze luistergids bij IV. Rondo Allegro uit Eine kleine Nachtmusik? Ik hoop dat je de melodie die steeds terugkeert nu met een glimlach herkent, want daar draait een rondo om. Toch is dit nog maar een deel van het verhaal, want er valt in Eine kleine Nachtmusik nog veel meer te ontdekken. Je kunt bijvoorbeeld nog eens naar de andere delen luisteren en horen hoe de fanfare van het begin zich verhoudt tot het vrolijke slot. Ook de geschiedenis van het stuk blijft de moeite waard, zeker omdat niemand weet waarom ik het heb geschreven of voor wie het bedoeld was. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Eine kleine Nachtmusik. Wie weet hoor je er bij de volgende keer weer iets nieuws in.