ROMEO & JULIET VAN PROKOFIEV
'BALCONY SCENE'
Romeo and Juliet, Op. 64, ballet in four acts
Ik ben Prokofiev, en in dit stuk neem ik je mee naar de Balcony Scene uit mijn Romeo & Juliet. Het is het moment aan het einde van het eerste bedrijf, vlak nadat de muziek van het bal van de Capulets is weggestorven en er eindelijk even rust komt. Twee jonge mensen staan dan met hun gedachten bij elkaar, terwijl de rest van Verona slaapt. Het is een tijdje geleden dat ik deze muziek schreef, maar als ik eraan terugdenk, merk ik hoe stil en kwetsbaar dit moment eigenlijk is. Ben je nieuwsgierig naar wat zich in die nacht in de muziek afspeelt? Dan ben ik er om je stap voor stap door alle details van de Balcony Scene te leiden. Als we daarmee klaar zijn, geef ik je daarna een paar manieren om Romeo & Juliet verder te verkennen.
---
Zet je oren op fluistersterkte
Voor je op play drukt, wil ik je iets vragen: zet het geluid niet te hard, want deze muziek lijkt meer op een gesprek met gedempte stem dan op een toespraak. Luister eerst naar de drie hoorns die het begeleidende patroon neerleggen, zodat de melodie straks iets zachts heeft om op te rusten. Daarna hoor je cello's, altviolen en violen samen het liefdesthema aankondigen, en die melodie blijft na afloop waarschijnlijk nog even in je hoofd hangen. Let ook op het kamerorgel, een klein orgel dat de klank van de nacht een warme gloed geeft.Waarom ik er een balkon van maakte
Dit stuk heet Balcony Scene omdat het de ontmoeting van Romeo en Julia vertelt op de plek waar Shakespeare die in zijn toneelstuk heeft laten gebeuren. In mijn ballet staat de scène aan het einde van het eerste bedrijf, vlak nadat de twee elkaar op het bal van de Capulets hebben leren kennen. Een titel die gewoon de plaats noemt vond ik genoeg, want de muziek kan zelf wel vertellen wat er tussen die twee gebeurt. Na al het lawaai van het bal werkt dit stuk bovendien als een diepe, rustige ademhaling.Een nachtstuk
De vorm van dit stuk volgt de sfeer van de nacht. Ik schreef een nocturne, een nachtstuk, en dat is een rustige, gloeiende muziek die geen haast heeft en waarin ook Romeo's variatie en een liefdesdans een plek kregen. Het stuk bestaat voor mij uit vier delen: de stille nacht, de eerste woorden tussen de twee, het liefdesthema en de dans. Die loop ik in de volgende alinea's een voor een met je door.Deel 1: De nacht doet alsof hij slaapt
Het stuk begint heel zacht, en de hoorns leggen de ondergrond neer waarop alles later gaat rusten. De harp en de gedempte violen voegen er die fluisterende, bijna doorschijnende sfeer aan toe die bij een nacht in de tuin hoort. Het kamerorgel geeft de klank een gloed, alsof er ergens in het donker nog een kaars brandt. Er gebeurt in dit deel nog weinig, en dat is precies de bedoeling: je moet eerst in de stilte aankomen voordat de twee iets durven te zeggen.Deel 2: Twee mensen die zoeken naar het eerste woord
Nu komen de hoofdpersonen in beeld, en ik laat ze niet met woorden praten maar met instrumenten. Romeo komt voorzichtig binnen in de strijkers, alsof hij bang is dat iemand zijn stap hoort. Julia antwoordt met een sierlijke dwarsfluit, een lichte, heldere stem die laat horen dat ze hem gehoord heeft. De stemming blijft zacht en vol aarzeling, en juist daardoor voel je dat er iets begint.Deel 3: De melodie die meer weet dan de twee zelf
Dit is het hart van het stuk, want hier kondigen de cello's, altviolen en violen het liefdesthema aan. De melodie klinkt vol verlangen en groeit uit tot een brede, warme zang, alsof de nacht ineens ruimte maakt voor een groot gevoel. Luister goed, want onder dat verlangen hoor je ook een schaduw, een voorteken van het noodlot dat de twee te wachten staat. Het is mooi en verdrietig tegelijk, en dat is niet toevallig, want ik wist hoe het verhaal afloopt.Deel 4: Een dans die niet wil dat het ophoudt
In het laatste deel hoor je Romeo's variatie. Daarna volgt de liefdesdans, waarin de muziek als twee mensen beweegt die niet precies weten hoe ze het moeten doen, maar het toch doen. De sfeer blijft gloeiend en teder, zonder ruzie en zonder haast, en je voelt dat de twee de wereld even vergeten zijn. Zo sluit ik het eerste bedrijf af: met een geluk dat zo helder is dat je het bijna gelooft.Nu is het jouw beurt om het balkon op te gaan
Nu mag je het zelf gaan beleven: druk op play en laat de muziek rustig over je heen komen. Probeer onderweg te denken aan wat ik je verteld heb, aan de hoorns, het kamerorgel, de fluit van Julia en het liefdesthema in de strijkers. Je hoeft niets te herkennen of te begrijpen, want luisteren is genoeg. Ik hoop dat je de reis door mijn Balcony Scene net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef.---
Zo, nu ken je de Balcony Scene van binnen en van buiten. Vond je het leuk om de luisterwijzer van de Balcony Scene uit Romeo & Juliet te lezen? Ik hoop dat je de volgende keer, als de harp en de gedempte violen de nacht laten vallen, een beetje op je tenen gaat luisteren. Misschien hoor je dan ook die lange, verlangende melodie, waarin de hartstocht al een vleugje tragedie meedraagt. Want hoe teder die avond op het balkon ook klinkt, ik wist toen ik schreef hoe het verhaal afloopt. Hoewel ik eerst een gelukkig einde bedacht, heb ik later toch Shakespeares tragische slot hersteld. Er valt in Romeo & Juliet nog veel meer te ontdekken dan alleen deze ene nacht. Ik heb de muziek bijvoorbeeld ook omgewerkt tot orkestsuites, en die klinken weer net even anders dan het ballet zelf. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Romeo & Juliet. Neem er de tijd voor, zet het geluid zachtjes en laat de muziek haar werk doen.