ROMEO & JULIET VAN PROKOFIEV
'DANCE OF THE KNIGHTS'
Romeo and Juliet, Op. 64, ballet in four acts
Ik ben Prokofiev, en in dit stuk vertel ik je alles over de Dance of the Knights uit mijn ballet Romeo & Juliet. Soms is één stuk muziek genoeg om een hele wereld van trots en vijandschap op te roepen, en daar wil ik graag even bij stilstaan. Ben je benieuwd naar wat er schuilgaat achter de Dance of the Knights? Ik ben er om je door alle details van dit stuk te begeleiden, rustig en stap voor stap, ook als je nog nooit een orkest van dichtbij hebt gehoord. Als we de Dance of the Knights samen hebben doorgenomen, geef ik je een aantal manieren om Romeo & Juliet verder te ontdekken.
---
Luisterwijzer voor wie nog nooit een orkest van dichtbij zag
Luister eerst naar de laagste stem van het orkest, want het lage koper vormt de zware ondergrond waar de hele dans op rust. Daarboven hoor je brede, schrijdende gebroken akkoorden die telkens een stap omhoog nemen, alsof iemand met lange benen een trap beklimt. Wacht daarna op het moment waarop de mars even wegvalt, want dan neemt de celesta het over, een instrument met toetsen en een glazig, bijna speelgoedachtig geluid. Je hoeft niets van muziek te weten, je let alleen op wat zwaar is, wat licht is en wanneer jij zelf een beetje onrustig wordt.Waarom er ridders op mijn bal rondlopen
In de complete partituur heet dit nummer 13 eigenlijk "Montagues and Capulets", en die titel zegt precies waar het om gaat: twee families die elkaar niet kunnen luchten of zien. De muziek stelt de Capulets voor tijdens het bal in het eerste bedrijf, op het feest waar Romeo en Julia elkaar ontmoeten. De naam Dance of the Knights past erbij, want de heren van het huis komen daar niet zomaar binnen, maar schrijden binnen in een trotse, plechtige gang die wel wat van een ridderstoet heeft. Dit is dus geen vrolijk walsje voor een gezellige avond, en dat is precies de bedoeling, want onder al die statigheid ligt de vete al klaar.Een mars met een onrustig tussendoortje
De vorm is een grote driedeling: mars, middenstuk, mars. Het geheel staat aangegeven als Allegro pesante, dus snel maar zwaar, als een groot dier dat toch vooruit wil. Eerst klinkt de mars, dan volgt een middenstuk waarin de celesta de sfeer onrustig maakt, en ten slotte keert de mars terug. Die drie delen loop ik hierna een voor een met je langs.Deel 1: De stoet komt binnen en vraagt niemand om toestemming
Na dat schurende openingsakkoord zet de mars in op het tempo Allegro pesante, en dat betekent snel, maar met gewicht. Het klinkt als een zware, kreunende optocht, waarin de brede gebroken akkoorden telkens een stap omhoog zetten. Er zit niets losjes in, want alles is trots, strak en een tikje dreigend, alsof de families al weten dat dit feest niet zonder gevolgen blijft. Houd in dit deel vooral het gevoel vast dat de muziek niet wil versnellen, want juist dat geeft haar macht.Deel 2: Het glazen tussendoortje waar je nekharen van gaan overeind staan
Dan zakt de kracht weg en neemt de celesta het over, een instrument dat klinkt als een muziekdoos voor volwassenen. De sfeer wordt daardoor niet gezelliger, want dit middenstuk klinkt licht en tegelijk onrustig. De muziek wordt zachter en doorzichtiger, maar de dreiging is niet verdwenen, ze houdt alleen even haar adem in. Op dit punt merk je dat een bal ook een plek is waar mensen elkaar in de gaten houden.Deel 3: De mars keert terug en is nog niet uitgepraat
Daarna komt de mars terug, en je herkent hem meteen aan die zware, vastberaden stappen. Wat eerst een aankondiging was, voelt nu als een bevestiging: de vete is niet weggegaan, ze stond alleen even te wachten. Na de glazen onrust van het middenstuk valt het gewicht weer neer, waardoor de mars zwaarder lijkt dan de eerste keer. Zo vertelt de muziek zonder woorden dat twee families gaan botsen, nog voordat Romeo en Julia er iets aan kunnen doen.Druk op play en blijf rustig zitten
Nu mag je het zelf beleven: zet de Dance of the Knights op en laat je meevoeren door de muziek. Denk onderweg nog even terug aan wat we besproken hebben, aan het zware lage koper, de onrustige celesta en de mars die terugkeert. Het Bolshoi vond mijn partituur trouwens niet te dansen, en toch werd dit nummer later de themamuziek van The Apprentice en het clublied bij thuiswedstrijden van voetbalclub Sunderland. Ik hoop dat je de reis door mijn Dance of the Knights even spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef.---
Vond je het leuk om met deze luisterwijzer mee te luisteren naar de Dance of the Knights uit Romeo & Juliet? Ik hoop dat je de zware mars, het schurende openingsakkoord en de onrustige celesta nu met andere oren hoort. Voor mij is dit maar één bladzijde uit een veel groter verhaal. Er valt in Romeo & Juliet nog zoveel meer te ontdekken, zoals de zachte nachtstilte van de Balcony Scene en het woeste duel in de Death of Tybalt. Mijn muziek werd eerst niet te dansen genoemd, en toch klonk het hele ballet in 1940 in Leningrad uiteindelijk op het podium. Dat vind ik nog steeds een mooi einde voor een partituur die zo lang moest wachten. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Romeo & Juliet. Misschien vind je daar het stuk dat jou nog méér raakt dan deze dans van de ridders, en dan heeft mijn muziek weer een nieuwe luisteraar.