PIANO CONCERTO NO 1 VAN TCHAIKOVSKY
'III. ALLEGRO CON FUOCO'
Piano Concerto No. 1 in B-flat minor, Op. 23
Ik ben Tchaikovsky, en ik ga je graag vertellen over het III. Allegro con fuoco uit mijn Piano Concerto No 1. Als ik terugdenk aan dit slotdeel, merk ik dat ik er nog steeds met plezier naar luister. Ben je benieuwd naar de uitleg over het III. Allegro con fuoco? Ik ben er om je rustig en stap voor stap door alle details van dit deel heen te leiden. Als we daarmee klaar zijn, geef ik je een paar manieren om Piano Concerto No 1 verder te ontdekken.
---
Houd je stoelleuning maar vast
Luister in dit slotdeel vooral naar de piano, want die heeft het druk met snelle, springerige passages en moet steeds weer opboksen tegen het orkest. De strijkers dragen de zingende melodieën, en als zij rustiger worden, mag jij ook even ademhalen. De houtblazers en de hoorns geven kleur en antwoord, zodat je steeds hoort wie het gesprek overneemt. Meer hoef je niet te weten: als je de liedjes herkent die telkens terugkomen, volg je het hele verhaal.Een naam met een vlam erin
Allegro con fuoco betekent ongeveer ‘snel, met vuur’, en dat was precies wat ik wilde na het rustige tweede deel. Ik wilde dat het slot van het concert als een dansfeest losbarst, dus ik greep naar volksliederen. Het vuur zit niet alleen in het tempo, maar ook in de manier waarop de piano en het orkest elkaar aansteken. Daarom koos ik niet voor een vriendelijk woordje als ‘vrolijk’, maar voor een aanduiding die de musici waarschuwt dat ze er vol tegenaan moeten.Een bouwtekening met een slingerpad
De vorm van dit deel was een avontuur op zich, want ik wilde geen strak schema volgen dat alles voorspelbaar maakt. Je kunt het zien als een wisselspel: het Oekraïense lied ‘Go on, go on Ivan’ komt steeds terug, afgewisseld met andere melodieën, zoals een refrein in een liedje. Ik loop hieronder vier gedeelten met je door, en in elk daarvan verandert de stemming een beetje. In de versie die tegenwoordig meestal wordt gespeeld is er overigens een stuk uit dit slot geschrapt, want ik heb het concert later nog herzien.Sectie 1: Een lied met snelle voeten
Het deel begint met het eerste lied, het Oekraïense ‘Go on, go on Ivan’, en de piano brengt het meteen in een levendige, springerige vorm. Het orkest valt in en maakt er een dansende stoet van. De stemming is uitgelaten, en je merkt dat er hier geen tijd is om te treuzelen. Onthoud dit liedje goed, want het komt nog vaak terug.Sectie 2: Even de adem inhouden
Dan wordt het zachter, en de strijkers zingen een rustige melodie die het tegenovergestelde is van al die drukte. Daarna laat ik het Russische volkslied ‘I'm Coming to the Capital’ horen, dat teder en lyrisch klinkt. De sfeer verschuift van feest naar warmte, alsof de dansers even buiten gaan zitten om bij te komen. Let op hoe de piano hier minder jaagt en meer zingt.Sectie 3: Het lied komt weer langs
Nu keert het eerste lied terug, en je hoort dat het wisselspel echt op gang is gekomen. Het lied en de kalme strijkersmelodie nemen om beurten het woord, waardoor de muziek heen en weer golft tussen vuur en rust. Elke keer dat het dansje terugkomt klinkt het net iets anders, omdat de piano en het orkest het steeds een nieuwe kleur geven. Zo bouw ik de spanning op: door af te wisselen houd ik jou nieuwsgierig naar wat er hierna komt.Sectie 4: Het slot in volle glans
Aan het eind neem ik het tedere tweede lied en maak ik er iets groots en stralends van. Wat eerst zacht en lyrisch klonk, komt nu terug met het hele orkest en een piano die er vol tegenaan gaat. Dat is de climax, en ik hoop dat je dan bijna overeind wilt springen. De stemming is nu helemaal omgeslagen van dansen naar juichen, en zo sluit het concert af.Druk maar op play
Nu mag je het zelf beleven: zet Allegro con fuoco aan en laat de muziek over je heen komen. Misschien denk je tijdens het luisteren terug aan de liedjes, de rustige strijkersmelodie en het grote slot waar we het over hebben gehad. Je hoeft niets van klassieke muziek te weten om dit mooi te vinden, want het vuur komt vanzelf binnen. Ik hoop dat je de reis door dit slotdeel net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik het schreef.---
Zo, daar ben je dan aan het einde van de finale gekomen. Twee volksliedjes, een zingende melodie in de strijkers en een slot dat steeds helderder wordt: meer had ik in dit deel niet nodig om je mee te nemen. Als ik terugdenk aan dit slotdeel, denk ik ook aan Nikolai Rubinstein, die mijn concert eerst afwees en het later in Moskou zelf dirigeerde. Soms heeft een stuk gewoon wat tijd nodig om bij de mensen te komen die het ooit hebben afgewezen. Vond je het prettig om de luistergids van III. Allegro con fuoco uit Piano Concerto No 1 door te nemen? Er valt in Piano Concerto No 1 nog veel meer te ontdekken dan alleen deze finale. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Piano Concerto No 1.