Klapperende tanden bij Vivaldi's Violin Concerto No. 4 in F minor, RV 297, "Winter" (The Four Seasons)
II. Largo
Violin Concerto No. 4 in F minor, RV 297
Ik ben Antonio Vivaldi, en ik ga je nu uitleggen wat er in het tweede deel gebeurt, het Largo. Je hoort hoe de violen zachtjes de regen tokkelen, terwijl de solist daarboven één lange, rustige melodie zingt, als iemand die tevreden bij het vuur zit. Onze stukken leren herkennen zodra ze klinken, dat leer je op deze site van mij en mijn collega-componisten, dus probeer het zelf eens met een proefronde in de Trainer .
---
Luisteren met je voeten omhoog
Ik zou dit deel beluisteren zoals je op een regenachtige middag voor het raam zit: zonder haast en zonder dat je iets hoeft te doen. Let eerst op de violen die zachtjes blijven tokkelen, want dat is de regen die buiten naar beneden komt. Daarboven zingt de solist een lange, rustige melodie die zijn tijd neemt en nergens struikelt. Probeer die twee lagen eerst apart te horen en daarna samen, en dan merk je dat het een heel eenvoudig, mooi gesprek is tussen drup en zang.Waarom ik dit deel Largo noemde
Ik koos de aanduiding Largo omdat ik het deel heel langzaam wilde laten gaan, zo langzaam dat de tijd even lijkt stil te staan. Het sonnet dat bij de muziek hoort beschrijft rustige, tevreden dagen bij het vuur terwijl buiten de regen valt, en met haast zou dat beeld meteen kapotgaan. Na het rillen en klappertanden van het eerste deel vond ik dat de luisteraar ook ergens moest kunnen opwarmen. De naam Winter geldt voor het hele concert, omdat het seizoen in het sonnet en in de muziek steeds terugkomt, en dit is het deel waar je binnen zit.Geen sonate, geen rondo, maar een melodie die terugkomt
Het kiezen van de vorm voelde als een kleine ontdekkingsreis, en ik kwam uit bij de eenvoudigste oplossing: geen sonate en geen rondo, maar één melodie die later in een andere gedaante terugkeert. Je kunt het deel dus in twee stukken verdelen, en bij elk stuk hoort een eigen plek in de toonsoorten. Het eerste stuk begint in Es-groot en wandelt weg naar een andere toonsoort, het tweede brengt je weer veilig terug naar huis. Ik neem die twee stukken in de volgende alinea's een voor een met je door.Deel 1: Een melodie die even de deur uitgaat
Het deel opent met een melodie van acht maten in Es-groot, rustig en zonder enige haast. Tijdens die acht maten verschuift de muziek naar Bes-groot, de toonsoort die als een goede buur vlak naast Es-groot woont. Je hoort die verschuiving niet als een schok, maar als een zacht gevoel dat je een kamer verder bent gelopen. Het tempo blijft intussen onveranderd langzaam en de sfeer blijft warm, zodat de overgang vooral voelt als een nieuw plekje bij hetzelfde vuur.Deel 2: Dezelfde melodie in een nieuw jasje
Nu keert de melodie terug, dit keer in Bes-groot en met kleine versieringen die haar net iets anders laten klinken. Als je goed luistert, herken je meteen de lijn van daarnet, maar elke noot krijgt er een beetje meer sierlijkheid bij. Daarna draai ik de muziek voorzichtig terug en sluit ik af in Es-groot, de toonsoort waarmee het deel begon. Zo is de cirkel rond, en de regen blijft tokkelen tot de laatste noot, alsof het buiten gewoon nog even doorgaat.Zet de kachel aan en druk op play
Nu mag je het Largo zelf beleven: druk op play en laat de muziek rustig over je heen komen. Houd tijdens het luisteren in je achterhoofd wat we hebben besproken, de tokkelende regen, de zingende solist en de melodie die even weggaat en dan terugkomt. Je hoeft niets te herkennen of te begrijpen, want het is gewoon een kwartier lang... nee, een paar minuten, rust bij het vuur. Ik hoop dat je er met net zoveel plezier naar luistert als ik had toen ik het schreef.---
Ik hoop dat je het fijn vond om meer te leren over het Largo uit Violin Concerto No. 4 in F minor, RV 297, "Winter" (The Four Seasons). Als je de regen zachtjes hoort tokkelen en de solist er rustig bovenuit hoort zingen, begrijp je misschien waarom ik dit deel zo graag als een warm hoekje midden in de winter zie. Toch heb je nog lang niet alles gehoord, want er valt in dit concert nog veel meer te ontdekken. Denk aan de vele manieren waarop mijn muziek later is bewerkt, of aan de andere seizoenen die samen met de Winter één geheel vormen. Klik dus gerust op de links hieronder en luister, lees en verken verder, want elke keer dat je terugkomt, hoor je weer iets nieuws.