GYMNOPEDIE NO 1 VAN SATIE
DE BACKSTORY
Trois Gymnopédies, No. 1 (1888)
Yo yo, ik ben Erik Satie, jonguh, en ik ga jou zo de hele backstory van Gymnopédie No 1 droppen, wollah! Drie minuutjes piano maar, fam, en toch zit er een heel leven achter, diep en rustig als een stille gracht om middernacht! Al in 1888 stond dat ding op papier, mattie, check, dus ja, ouwe koek met een zachte ziel! Ben jij benieuwd hoe zo'n stukkie ontstaat, gozer, of hang je liever met je kop in de wolken, zonder te weten waar het vandaan komt? Geen stress, kanjer, ik ben er om jou erdoorheen te loodsen, stap voor stap, breezy, zonder gezeik of gedoe! En als mijn verhaal klaar is, tintin, gooi ik er nog een lading tips achteraan om Gymnopédie No 1 verder uit te pluizen, lekker diep erin, beest!
---
Wie is die gozer eigenlijk?
Yo yo, ik ben Erik Satie, mattie, geboren in Honfleur op 17 mei 1866, tintin, en nee, dat is geen Pokémon maar gewoon een plek! Jij snapt geen klap van klassieke muziek, check, maar geen stress, ik leg het uit alsof we op een bankje hangen met een bakkie patat, lekker rustig! Klassiek is eigenlijk gewoon muziek van lang geleden, wollah, en bij sommige stukken weet geen kip meer wat de maker bedoelde, dus ik help je even, ouwe! Vandaag gaat het over Gymnopédie No 1, mijn baby, jonguh, dus pak een stoel en hou je oren open, anders mis je het hele feestje!Pianoman in de kattenbak
Voor de centen speelde ik piano in de cabarets van Montmartre, fam, en dat was geen hobby maar gewoon mijn bijbaantje, wollah! Eén tent heette Le Chat Noir en de andere Le Lapin Agile, dus ik werkte praktisch in een dierentuin, haha, geen grap, jonguh! Elke avond een zaal vol rokende, drinkende, schreeuwende gasten en ik daar maar tikken op die toetsen, lekker bezig, check! Daar leerde ik hoe je iets neerzet waar mensen ondanks de herrie toch stil van worden, en dat was mijn grote cheat, mattie!Drie in één zak
Voor 2 april 1888 had ik niet één maar drie Gymnopédies af, beest, alles voor solo piano, geen band, geen gedoe, tintin! Dit hier is nummer één van die trio, wollah, dus de eerste in de rij, de opener, de grote broer, ouwe! Hoe oud ik toen was? Sommige bronnen zeggen 21, andere 22, dus ga er maar niet over bakkeleien, breezy! Wat je wél zeker weet: ik pakte meteen drie van die slome pareltjes tegelijk, jonguh, dat is pas productief, kanjer!Naakte Spartanen, ja echt
De titel komt van 'gymnopaedia', mattie, een feest in Sparta met mannen die oorlogsdansen deden en in een koor zongen, en volgens sommigen zonder kleren, wollah! Of ze écht spiernaakt waren of alleen zonder wapens, daar ruziën de geleerden nog steeds over, lekker bezig, fam! Stel je voor, jonguh, je legt dit rustige pianostukje naast een stel zwetende Spartanen, tintin, dat klopt toch voor geen meter! Maar dat is juist de grap, check, een titel die brult en muziek die fluistert, en niemand ziet het aankomen, beest!Wie heeft dat bedacht, wollah?
Het verhaal gaat dat ik zelf zei dat Flaubert me inspireerde, jonguh, met zijn boek Salammbô, en dat klinkt natuurlijk heel deftig, check! Maar in 1888 stond naast mijn muziek ook een gedicht van Contamine de Latour, 'Les Antiques', ouwe, en dat zou ook de bron kunnen zijn! Wie het nou echt was? Dat weet niemand zeker, mattie, dus ik blijf lekker mysterieus doen, net een kanjer in een mistige steeg! Jij mag zelf kiezen, fam, boek of gedicht, ik ga geen ruzie krijgen met een stel professoren, breezy!Wie krijgt het cadeau?
Dit eerste stuk droeg ik op aan Mademoiselle Jeanne de Bret, tintin, en dat staat echt netjes op de gedrukte uitgave, wollah! Nummer twee ging naar mijn eigen broer Conrad Satie, jonguh, en nummer drie naar Charles Levadé, dus iedereen kreeg een kadootje, geen gezeur! Het hele ding duurt ongeveer drie minuten, ouwe, minder dan een pauze met een zak chips, dus je hebt echt geen excuus, lekker bezig! Drie minuutjes en je zweeft al, mattie, dat is sneller dan je bestelling bij die snackbar, check, check!Twintig jaar geen hond die keek
Hoor mij nou, fam, ruim twintig jaar gebeurde er vrijwel niks met dit stuk, geen beroemdheid, geen rode loper, niks, wollah! Pas rond 1911 ging het ineens los, jonguh, dankzij de pianist Maurice Ravel, die er een flinke boost aan gaf, tintin! Ik zat dus decennia te wachten tot de buitenwereld dit snapte, beest, net een gozer die als laatste op het feestje komt, lekker laat! Maar beter laat dan nooit, ouwe, want nu kent half de planeet het deuntje, en dat is toch geen slechte score, kanjer!Debussy komt langs
Claude Debussy pakte nummer één en nummer drie en ging er een orkest van maken, mattie, en ik had hem er zelf om gevraagd, wollah! Hij draaide de nummering ook nog even om, jonguh, dus mijn eerste werd zijn derde, en daar stond ik dan met mijn mond vol tanden, haha! Dankzij hem kreeg het stuk veel meer aandacht, fam, want één piano is leuk, maar een heel orkest is pas echt een flex, check! Eigenlijk was dat een slimme zet, ouwe, ik liet een maat het zware werk doen en pikte zelf de lekkere vruchten, breezy!Harp erbij, cymbaal erbij
In de versie van Debussy zitten onder meer een fluit, een hobo, een hoorn en een harp, tintin, dus het klinkt ineens als een droomkasteel, wollah! Ook een hangend bekken doet mee, mattie, zo'n zacht tikje dat je bijna niet hoort, maar o jonguh, het geeft die sfeer, check! In 1896 klonk die orkestversie voor het eerst met nummer één en drie, beest, en daarna kon niemand meer om mijn muziek heen, lekker bezig! Uitgegeven werd het in Parijs door E. Baudoux & Cie, fam, dus ook de papieren kant was netjes geregeld, geen gezeik, kanjer!Nagelaten door een ouwe rebel
Ravel zei dat ik een invloed had op meerdere generaties Franse componisten, op Debussy, op hemzelf en op de groep Les Six, wollah, dus ik was wel een beetje de baas, ouwe! Met Picasso, Diaghilev en Cocteau maakte ik ook nog het ballet Parade, tintin, daar zat ik tussen de grote namen, geen grap, jonguh! Op 1 juli 1925 overleed ik in Parijs, mattie, maar dit trage, rare, mooie stukje leeft nog altijd door in duizend oren, beest! Dus luister er nog een keer naar, fam, en ga lekker mee deinen op die drie minuten, want dat is de hele bedoeling, check!---
Ewa mattie, drie minuutjes maar, en toch hang jij hier te staren als een filosoof met een bakkie koffie! Klein stukkie piano, jonguh, en het blijft plakken als frituurgeur in je jas, dik! Ik klopte dat ding af in 1888, gast, en toen keek geen hond ernaar, wollah! Pas rond 1911 ging Ravel ermee flexen als een beest, en ineens was het hele straatje lit! Meer dan twintig jaar wachten, fam, en dan ineens gassen, check, dat noem ik geduld, bro! En Debussy, die gozer, zette mijn nummer 1 en 3 in orkestjas, op mijn verzoek, lekker bezig, tintin! Zeg, fissa eerlijk: vond je 't dope, het verhaal achter Gymnopédie No 1, of was 't gewoon kek? Want ik zweer het je, baas, er valt nog zat te ontdekken aan Gymnopédie No 1, van hoe 't klinkt tot hoe je 't zelf onder je vingers krijgt, boeie hoe groen je bent! Klik op die links hieronder, kanjer, en duik erin, yallah, geen stress, lekker chillen! Laat die zachte noten nog even natrillen in je kop, habibi, en tot de volgende, ik hang hier relaxed te wachten, joh!