Watergozer raft door Praag met Smetana's The Moldau
De backstory
Vltava, JB 1:112/2
Ayo bro, ik ben Smetana, en dit is het achtergrondverhaal van The Moldau, helemaal no cap, lekker bezig! Je hoort hoe ik dit beest in 1874 in Praag in negentien dagen neerknalde terwijl ik stokdoof was, wollah, gekker dan een tram die gaat zwemmen! Mattie, ik leer jou hier met mijn collega-componisten ook stukken herkennen zodra ze knallen, dus probeer de Trainer maar, fissa, doe niet flauw!
---
Wat is dit voor ding, mattie?
Yo gozer, Vltava heet ie echt, maar de Duitsers zeggen Moldau, dus kies maar, wollah, het is dezelfde natte beest! Dat is de rivier dwars door mijn Praag, ouwe, en ik heb er muziek van gebakken, lekker bezig! Het is nummer twee van zes stukken die samen Má vlast heten, mijn vaderland dus, jonguh, een heel album vol patriottische bangers! Symfonisch gedicht noemen ze zoiets, breezy uitgelegd een film zonder beeld, alleen orkest, tintin, jij zet je oren open en de rest draait in je kop!Mijn oren gingen op vakantie
In juli 1874 begon er een gezoem in mijn kop, wollah, alsof er een kapotte föhn in mijn schedel hing, doe normaal! Begin oktober knalde mijn rechteroor eruit en op 20 oktober ook de linker, boem, klaar, stilte, ouwe! Compleet doof dus, gozer, geen pieptoon, niks, nada, zelfs mijn eigen gesnurk hoorde ik niet, ik zweer het! En dan denk jij: pak die pensioenfolder maar, maar nee hoor, ik ging gewoon een rivier componeren, beest van een plan, check!Negentien dagen, geen pauze
Op 18 november 1874 had ik Vyšehrad af, het eerste stuk van de reeks, en ik dacht: lekker, next, jonguh! Twee dagen later, op 20 november, begon ik aan Vltava en negentien dagen daarna stond het ding er, wollah, sneller dan jouw pizza bij de deur! Ik zat toen zwaar in de put, depri tot en met, mattie, maar mijn hoofd was een fabriek en die draaide gewoon door! Dus niemand die mij vertelt dat je eerst blij moet zijn om iets moois te maken, breezy, ik bouwde een kanjer terwijl alles brandde, tintin!Die melodie viel niet uit de lucht
Die grote hoofdmelodie, die jij de hele dag blijft neuriën, komt van een oud deuntje dat La Mantovana heet, gozer! Het wordt toegeschreven aan een Italiaanse tenor, Giuseppe Cenci, ook wel Giuseppino del Biado, die ging dood in 1616, wollah! In 1600 stond het al in print in zijn madrigaalboek, de oudste druk die we kennen, dus echt een oudgediende, ouwe! Ik heb er mijn eigen sausje over gegooid, geen gejat, gewoon tunen als een beest, tintin!Neefjes in Israël
Hier wordt het kapot gek, gozer: datzelfde oude deuntje heeft een neefje dat compleet andere paden op ging, check! Een Roemeense variant pakte Samuel Cohen en daar maakte hij Hatikvah van, wollah, nu het volkslied van Israël! Dus nee, Hatikvah komt niet van mij, jonguh, wij zijn gewoon twee takken van dezelfde stamboom, neven, zeg maar! Eén deuntje, twee levens, een rivier en een volkslied, breezy, dat noem ik pas een carrière, mattie!Kat of Zweed, kies maar
Sommige mensen zweren dat mijn thema stiekem dat Tsjechische kinderliedje Kočka leze dírou is, maar dan in mineur, wollah! Dat is puur giswerk, ouwe, niemand die het bewezen heeft, dus geen gebral alsof het vaststaat, gozer! Er gaat ook een verhaal dat ik zelf zou hebben gezegd dat een Zweeds volksliedje me inspireerde, the story goes, jonguh! Kat of Zweed, ik laat jullie lekker raden, tintin!De première, bam, volle bak
Op 4 april 1875 was het zover in Praag, in het Žofín, en Adolf Čech stond voor het orkest, mattie! Ik kon er toch niks van horen, doof als een kachel, maar de zaal ging loco, wollah! Instant triomf, jonguh, een bom van een succes, kanjer! En let op: het kwam toen als los nummer, want de complete Má vlast met alle zes klonk pas op 5 november 1882, dus lekker wachten, gozer, tintin!Van Chemnitz tot de drukpers
In 1878 stak mijn rivier de grens over naar Chemnitz, waar Hans Sitt de baas was voor de groep, breezy! Vyšehrad zat erbij als mattie, dus de eerste twee van de reeks op één avond, check, lekker koppel! In 1879 tekende ik bij uitgever F. A. Urbánek en in december lag er een versie voor piano met vier handen, wollah, twee gozers op één kruk! De partituur kwam in 1880 met wat drukfouten, ouwe, en pas in 2014 maakte Hugh Macdonald bij Bärenreiter een schone editie vanuit mijn handschrift, tintin!Wat zit er in de pot?
Het staat in e-mineur, jonguh, en bovenaan staat Allegro commodo non agitato, oftewel lekker gemakkelijk en niet opgefokt, chill! Het orkest is een complete kermis, piccolo, harp, triangel, bekkens, noem maar op, wollah! Dat motiefje van vier noten uit Vyšehrad komt ook weer langs, mattie, als een ex die je tegenkomt in de supermarkt, awkward! En die St John's Rapids waar de stroom helemaal wild gaat? Staan nu onder water door het Štěchovice-stuwmeer, dikke pech, ouwe!Nog steeds een beest
Sinds 1952 trapt Má vlast elk jaar het festival Praagse Lente af, op 12 mei, de dag dat ik doodging, gozer, dat is pas een verjaardagsfeestje! Vltava is de bekendste van de zes en wordt vaak los gespeeld, kanjer, geen stress, lekker! Mijn deuntje dook op bij Stan Getz in Dear Old Stockholm en bij Horst Jankowski in A Walk in the Black Forest, wollah, lekker hergebruikt door die jazzbeesten! En in de film The Tree of Life van Terrence Malick uit 2011 klinkt ie ook, dus ga kijken, mattie, tintin!---
Yo yo, gozer, kep je The Moldau gevoeld of wat, wollah? Lekker bezig als je dit backstory-verhaal een beest van een goeie tijd vond, jonguh, zeg het me, tintin! Ik was stokdoof, ouwe, en toch rolde die hele rivier als een kanjer uit mijn kop, dat blijft gewoon gekkenwerk, doe normaal! Maar mattie, ik ben nog lang niet klaar met jou, want er valt nog een hele zooi te checken aan dit ding, breezy! Denk aan de oude melodie waar mijn hoofdthema vandaan komt, of aan al die films en liedjes waar ze mijn rivier in laten stromen, ik zweer het, loco! Klik dus lekker op de links hieronder, gozer, en duik er verder in, want die Vltava blijft stromen, no cap, jonguh!