Gondelkil dropt bootjestori achter Offenbachs Barcarolle
De luistergids

Sopraan, mezzosopraan en het hele orkest in één bootje, sahbi!

Faka strijder, spit je oren wagenwijd open, want bij deze Barcarolle uit Les contes d'Hoffmann laat ik een solo-sopraan en een mezzosopraan zo gruwelijk samensmelten dat je trommelvliezen spontaan gaan zweven, wollah! Die twee dames, courtisane Giulietta en Hoffmanns vaste mattie Nicklausse, pakken die mic volledig over terwijl het orkest en het koor eronder een tapijtje leggen waar je u tegen zegt, echt lauw werk, gap! Jij moet gewoon achterover leunen en focussen op hoe dat orkest die constante water-flow pompt, terwijl die twee stemmen elkaar geen seconde loslaten, ja toch, drerrie! Zelfs als je normaal nul verstand hebt van klassieke tunes, voel je direct dat deze vocale combo met die dikke begeleiding harder binnenkomt dan een dubbele espresso op je nuchtere maag, geen grap, ouwe!

Van bos-elfjes naar Venetiaanse gondeliers, hoe dan?!

Ewa broer, officieel heet deze pokoe dus Belle nuit, ô nuit d'amour op de tekst van Jules Barbier, maar iedereen op de straat noemt 'm gewoon de Barcarolle, naar zo'n traditioneel volksliedje van Venetiaanse gondeliers, tintin! Die titel slaat op dat wiegende bootjes-gevoel uit die Venetiaanse akte, ook al had ik die melodie in 1863 eigenlijk als elfenlied voor mijn opera Die Rheinnixen geschreven voordat Ernest Guiraud 'm na mijn dood in 1880 hierin plakte, bizar toch, neef! Muziekgeleerden discussiëren zich nog steeds helemaal suf of ik dat hergebruik zelf nog heb bedacht tijdens mijn laatste maanden vol zieke jicht in Parijs, of dat Guiraud die move solo heeft gefikst, wollah meh wie het zeker weet, gozer! Maar boeien hoe die vork precies in de steel zit, want die naam past zo spang bij dat deinende ritme dat je meteen die stinkende grachten van Venetië voor je neus ziet opdoemen, echt beestachtig, jonguh!

Driedelige broodje-hamburger-vorm op het water, check!

Luister dan mattie, voor de opbouw van Barcarolle heb ik geen ingewikkelde sonate of rondo gepakt, maar gewoon een strakke driedelige ABA-liedvorm met een orkestrale intro en een outro, lekker overzichtelijk, sahbi! Zie het als een gruwelijke muzikale hamburger waarbij het eerste en het laatste vocale deel dezelfde vibe pakken, met daartussenin een middenstuk dat de boel even flink opschudt, geen cap, strijder! In die uitgave van Choudens uit 1881 staat deze knaller als nummer 13 genoteerd in D-majeur, plus nog een getransponeerde versie in F-majeur voor wie een andere hoogte wil pakken, faka met die service, gap! Zet je schrap, want ik ga nu al die drie delen stuk voor stuk voor je fileren zodat je precies weet waar ik je oren mee ga kietelen, dat wordt een zieke trip, broer!

Deel 1: Rustig peddelen in D-majeur zonder zeeziekte, wollah!

Ayo drerrie, in dit eerste A-deel trappen we na die instrumentale opwarmer gelijk af in een dromerig D-majeur, met een Moderato of Allegretto moderato tempo dat nul haast heeft, echt chill, ouwe! Die 6/8 maat zorgt voor die legendarische schommel-cadans, precies alsof er een gondelier met spierballen van staal rustig door het water loopt te peddelen, je weet zelf, neef! Giulietta en Nicklausse vallen hier samen in en zingen bijna alles in parallelle tertsen en sexten, zo strak tegen elkaar aan geplakt dat er nog geen vloeitje tussen past, lauw man, gozer! De sfeer is hier puur fluweel voor je hersenpan, een zwoele liefdesnacht op het water waarbij elke noot je dieper je kussens in duwt, geen twijfel, jonguh!

Deel 2: Emotie gaat omhoog, golven klappen tegen de boot, ja toch!

Maar wacht even mattie, in het B-deel gooi ik de trossen los en schiet die spanning ineens een tandje omhoog, want je kan niet alleen maar liggen slapen in die gondel, faka dan, sahbi! De melodie klimt hier veel hoger de lucht in en de harmonieën zoeken even wat meer wrijving op, alsof die twee zangeressen plotseling doorhebben dat de nacht niet eeuwig duurt, echt spang, strijder! Dat rustige Moderato blijft wel gewoon doorrollen in die 6/8 deining, maar de passie in die stemmen zwelt zo hard aan dat het water bijna over de rand van het bootje klotst, wollah, broer! Net als je denkt dat die emotie compleet gaat overkoken, laat ik de boel weer heel smooth terugglijden richting onze veilige thuishaven, meesterlijke move al zeg ik het zelf, gap!

Deel 3: Terug naar de basis met het koor erbij, eindbaas-outro!

Vervolgens landen we in het laatste A-deel weer keihard terug in die vertrouwde hoofdmelodie in D-majeur, zodat je meteen dat lekkere gevoel van thuiskomen pakt, geen grap, neef! Dit keer doen die solo-sopraan en mezzosopraan het niet alleen, want het koor schuift erachter om die harmonieën nog dikker en voller te maken dan een winterjas, bizar mooi, drerrie! Die parallelle tertsen en sexten glijden nog één keer voorbij terwijl het volume langzaam zachter wordt, precies alsof die gondel in de mist achter de brug verdwijnt, tintin, ouwe! Daarna tikt het orkest nog een kort instrumentaal naspel weg tot de laatste noot helemaal wegsterft op het water, en geloof mij, je zit met kippenvel tot op je enkels, gozer!

Klap die afspeelknop in en drijf weg op mijn tune, strijder!

Ewa mattie, nu is het jouw beurt om mijn Barcarolle zelf te gaan checken, dus ram op die play-knop en laat je compleet meesleuren door die geluidsgolven, wollah! Hou tijdens het luisteren al deze kennis over die 6/8 schommel en die dubbele stemmen in je achterhoofd, dan hoor je pas echt hoe ziekelijk strak dit in elkaar zit, ja toch, sahbi! Niet voor niets noemde het New Grove Dictionary of Opera dit later de beroemdste barcarolle ooit, en jatte zelfs Elvis Presley deze melodie in 1960 voor zijn film G.I. Blues, echt beest, broer! Ik hoop dat jij net zo hard gaat stuiteren van deze muzikale gondel-trip als ik toen ik deze kraker op papier zette, veel luisterplezier, jonguh!