DANZA DELLE ORE VAN PONCHIELLI
DE LUISTERGIDS
La Gioconda, opera in four acts (1876): Danza delle ore (Act III)
Yo yo, ewa, ik ben Ponchielli, de man achter de Danza delle Ore, en ik ga hier de luistergids droppen, jonguh, rustig aan, geen stress! Weet je, mattie, soms zit een tune zo lang in je kop dat je 'm niet eens meer hoort, zo van: ja ja, die ken ik, klaar, volgende! Maar wacht even, gozer, want achter die tune zit een heel verhaal, een hele dag in muziek, van pitten tot feesten en weer terug, sws! Dus zeg eens eerlijk, bro, ben jij nieuwsgierig naar de luistergids van de Danza delle Ore, of ben je alleen hier voor de chips en de vibes, haha? Als je ja zegt, tintin, dan pak ik je bij je mouw, want ik ben er om jou door die luistergids heen te loodsen, stap voor stap, kei relaxed! Geen diploma nodig, wollah, geen gedoe met moeilijke woorden, gewoon oren open en meekomen, ouwe! En als we er doorheen zijn, fissa, ben ik nog niet klaar met je, want dan geef ik je tips om de Danza delle Ore verder te ontdekken, dus je blijft hangen, breezy! Zullen we dan maar, habibi, jij en ik en die klok die rondgaat, kom, ik ga voor je open!
---
Luister mee, mattie, diploma niet nodig
Ewa gozer, jij kent geen klassiek, nou en, ik leg dit uit alsof we met chips op de bank hangen, wollah! Check de harpen en de strijkers, want die zijn de zonsopgang en de nachtploeg, en dan heb je de piccolo, de fluiten, oboes, klarinetten en fagotten, dat is de speelse gang die alles opjut, kei druk, jonguh! De hoorns, trompetten, trombones en de tuba met de pauken en het slagwerk erbij, dat is de zware crew die pas losgaat als het feest naar het einde knalt, brutaal gewoon, fissa! Dus oren open, bro, en niks hoef je te tellen, vraag je alleen af wie er nu aan het woord is en wanneer de hele tent het podium pakt, dan ben je al half kenner, no stress, mashallah!Waarom Uren heet, ouwe? Tijd is doekoe, sws
Ik noem het Danza delle Ore, de dans van de uren, omdat de hele dans één dag is die voorbij scheurt, van opstaan tot slapen en weer opstaan, wollah, yallah! In mijn opera La Gioconda is het een paleisshow, gozer, waar Alvise, de baas van de Inquisitie, de Venetiaanse adel trakteert op een ballet over de eeuwige strijd tussen goed en kwaad, zware kost, jonguh! Die uren zijn dus geen geklok van een horloge, mattie, maar licht en donker die met elkaar knokken, ochtend tegen nacht, kei dramatisch, ewa! Direct daarna gaat het in akte III bij het paleis Ca' d'Oro vol de misère in, want Laura lijkt dood en Enzo wordt gepakt, dus achter die fleurige tune zit een duister plot, bro, check dat maar!De vorm: gewoon een etmaal
De vorm kiezen was een missie, mattie, maar ik wou gewoon een dag in vijf plakken, ewa! Vijf delen dus, elk een stuk van de dag: zonsopgang, dag, schemer, nacht en de terugkeer van de ochtend, kei logisch, jonguh! De dagmelodie komt terug als een boemerang, gozer, wollah, ik doe mijn eigen ding, lekker bezig! Ik tik de delen hier alleen even aan, bro, want ik duik er zo meteen een voor een in, dus hou je vast, mashallah, het wordt een beest van een rit!Deel 1: Zonsopgang, de harpen smeren de boter
Deel 1 is de zonsopgang, gast, en ik start met harpen die in arpeggio's omhoog en omlaag glijden, druppel na druppel, zacht als een pyjamabroek, jonguh! Daaroverheen hangen trillende strijkersakkoorden, mashallah, blijven hangen als mist boven een Venetiaanse gracht, kei mooi, sws! Het tempo? Chill, geen gas, geen haast, de hele wereld gaapt nog, wollah, en de stemming is dromerig tot en met! Luister maar of je voelt dat de zon z'n schoenen nog aan het strikken is, ouwe, want die rust is mijn open deur voor wat erna komt, fissa!Deel 2: Dag, de houtblazers op een suikerroes
Deel 2 is de dag, ouwe, en de rust is meteen gesloopt, want de houtblazers knallen eruit met speelse uitbarstingen, kei hyper, check! Dat gesprong leidt recht naar de beroemde dagmelodie, gozer, die tune die zelfs jouw oma kan fluiten zonder dat ze het doorheeft, wollah! De mood slaat om van slaperig naar uitgelaten, tintin, alsof iemand de gordijnen openrukt en het hele huis ineens staat te springen! Onthoud dat riedeltje goed, mattie, want dat is mijn boemerang en die komt nog vaker terug, wat een beest van een melodie, mashallah!Deel 3: Schemer, de zon pakt z'n jas
Deel 3 is de schemer, jonguh, en ik draai het licht om met een modulatie, een toonsoortwissel, waardoor alles ineens oranje voelt, ewa! Daarbovenop komt een nieuw staccato-figuur in de blazers, tikkend als hakken op een marmeren vloer, kei scherp, sws! En dan hoppa, de dagtune komt nog een keer langs, lekker bezig, alsof ie z'n tas was vergeten, gozer! De mood is melig en breekbaar tegelijk, bro, de dag laat los maar wil nog niet naar huis, wollah, net een gast die bij de deur blijft kletsen!Deel 4: Nacht, de celli doen romantisch
Deel 4 is de nacht, mattie, en daar pakken de celli de mic met een legato-melodie die door het hele deel heen blijft zingen, kei smooth, jonguh! Legato betekent aan elkaar geplakt, gozer, geen hakkerige stootjes meer, gewoon één lange gladde lijn als warme chocomel, mashallah! Na al dat gesjouw overdag is de sfeer ineens donker en intiem, fissa, en dat past precies bij het verhaal over goed en kwaad in de schaduw, ewa! Even adem halen, ouwe, want die stilte is de aanloop voor de grote knal, wollah, ik bouw spanning op als een beest!Deel 5: Ochtend en can-can, het dak eraf
Deel 5 is de terugkeer van de ochtend, bro, en eerst krijg je een zonsopgang in majeur van de strijkers, zo helder dat je ogen ervan knipperen, jonguh! Daarna wordt de dag een boomende can-can, gozer, de dagmelodie in vol feesttenue met de hele orkestbende erbij, uitbundig tot en met, wollah! Zo sluit ik af, mattie, energiek en publieksvriendelijk, en de zaal gaat los, mashallah, bam bam bam! En dat ding werd zo groot dat Allan Sherman er in 1963 een parodie op maakte, Hello Muddah, Hello Fadduh, die op nummer twee in de pophitlijst eindigde, lekker bezig, check!Aan de slag, play-knop, geen smoesjes
Nu ben jij aan de beurt, gozer, smijt die play-knop in en laat je meesleuren, ewa! Hou in je achterhoofd wat ik net vertelde, mattie: harpen die wakker maken, houtblazers die losgaan, celli in de nacht, en dan die can-can, kei vet, wollah! Soms ga je grijnzen en soms ga je stampen, jonguh, en dat is precies de bedoeling, sws! Ik hoop dat jij de reis door mijn Danza delle Ore net zo gaaf vindt als ik toen ik hem bedacht, mashallah, yallah, luister maar!---
Yo mattie, daar zijn we dan: de zon is op, de dag is geweest, de nacht is voorbij en die can-can heeft de hele tent platgegooid, wollah! Ik sta hier nog na te hijgen, jonguh, kei bezweet, mijn oren fluiten nog na als een kapotte waterkoker, tintin! Zeg het eens eerlijk, gozer: was die luistergids over de Danza delle Ore lekker bezig voor jou, of zat je te gapen als een nijlpaard na de lunch? In 1876 liet ik dit ding los in Milaan, ewa, en kijk nou, die tune is nog steeds niet weg te slaan uit de wereld, mashallah! Hij zit in een film met dansende beesten, in een liedje over een kamp-brief van een jongen die zijn heimwee uitschreeuwt, en bij Mel Brooks erbij, fissa, wat een beest van een tune! Dat liedje van Allan Sherman haalde in 1963 gewoon nummer twee, bro, nummer twee, ik zeg het je, gekkenhuis! En toch is dat nog maar de buitenkant, mattie, want onder die jas zit nog zoveel meer, brutaal gewoon! Er valt nog genoeg te ontdekken aan de Danza delle Ore, ouwe: hoe die tune rondgereisd is, wat er in mijn opera om dat feest heen gebeurt en hoe de klanken in elkaar steken, kei veel te pakken, check! Dus klik lekker op die links hieronder, gast, en ga zelf verder spitten, geen stress, geen examen, alleen oren en een beetje nieuwsgierigheid, wollah! Ik zeg: pak die tune, draai hem op volle bak en laat hem de rest van je dag een beetje opjutten, jonguh, kanjer die je bent! Tot de volgende zonsopgang, mattie, en laat je oren nooit pitten, tintin!