Modest Petrovich Mussorgsky
Componist

Een soldaat die liever piano speelde

Ik werd op 21 maart 1839 geboren in Karevo, op het Russische platteland, in een familie van landeigenaren die zou afstammen van Rurik, al is dat nooit bewezen. Mijn moeder gaf me rond mijn zesde mijn eerste pianolessen, en vanaf dat moment wist ik eigenlijk al waar mijn hart lag. Mijn familie had toch andere plannen: op mijn dertiende ging ik naar de Cadettenschool van de Garde, en in 1856 werd ik officier in het Preobrazjenski-regiment. Ik hield het niet lang vol in uniform, want in 1858 nam ik ontslag om me aan de muziek te wijden.

Een vriend die me de vorm leerde

Na mijn vertrek uit het leger kwam ik terecht bij Mily Balakirev, die me leerde hoe een muziekstuk in elkaar zit. Harmonie kon hij me niet bijbrengen, zei hij zelf eerlijk, dus dat deel heb ik op mijn eigen manier uitgezocht. In 1867 noemde Vladimir Stasov onze groep van Russische componisten de 'Machtige Hoop', en ik hoorde erbij. Mijn echte doorbraak kwam in februari 1874, toen mijn opera Boris Godunov eindelijk op het toneel stond, nadat het Mariinski-theater hem eerst had afgewezen en ik hem had herschreven.

Een ambtenaar in Sint-Petersburg

Van alleen componeren kon ik niet leven, dus ik werkte in Sint-Petersburg als ambtenaar met een heel lage rang. In de jaren zestig woonde ik in een soort leefgemeenschap met nog vijf andere mannen, wat net zo rustig was als het klinkt. Later werkte ik bij de Boswachterij terwijl ik Boris Godunov afmaakte, en in 1871 en 1872 deelde ik zelfs kamers met Rimski-Korsakov. In 1880 werd ik ontslagen bij mijn laatste kantoor, de Dienst voor Staatscontrole, en daarmee was het ambtenarenleven voorbij.

Een berg, een tentoonstelling en een hoop omwegen

In 1867 maakte ik Night on Bald Mountain af, een stuk vol heksen en duistere krachten, maar tijdens mijn leven is het nooit uitgevoerd. Wat je tegenwoordig meestal hoort, is de bewerking van Rimski-Korsakov, niet mijn eigen versie. In 1874 schreef ik Pictures at an Exhibition voor piano alleen, ter nagedachtenis aan mijn vriend, de kunstenaar Viktor Hartmann. Je loopt als luisteraar als het ware door een zaal vol schilderijen, en pas in 1922 gaf Ravel er een orkestversie aan die het stuk wereldberoemd maakte.

Het glas en de gebroken vriendschappen

Mijn grootste zwakte was drank, en dat werd serieus na 1865, toen mijn moeder was gestorven. In de jaren zeventig ging het steeds slechter, hoe vaak ik mezelf ook beloofde dat het anders zou worden. Daarbovenop raakte ik verbitterd over mijn vrienden van de Machtige Hoop, want in 1875 schreef ik dat ze 'zielloze verraders' waren geworden. Zo zat ik steeds vaker alleen met mijn muziek, en dat hielp mijn gezondheid niet bepaald.

Een laatste portret

In het begin van 1881 kreeg ik vier aanvallen achter elkaar en raakte ik in een zware delirium. Ik kwam in het Nikolajevski-militair ziekenhuis terecht, waar Ilja Repin in maart mijn portret schilderde in vier zittingen. Voor de laatste zitting was ik er niet meer, want ik overleed op 28 maart 1881, een week na mijn tweeënveertigste verjaardag. Het portret hangt nu in de Tretjakovgalerij in Moskou, en ik ben begraven op de Tichvin-begraafplaats in het Alexander Nevski-klooster in Sint-Petersburg.

Wat anderen van mijn rommel maakten

Toen ik stierf lag er veel onaf werk, waaronder de opera Chovanstsjina, die Rimski-Korsakov voor me afmaakte en die in 1886 in Sint-Petersburg in première ging. In datzelfde jaar verscheen ook Pictures at an Exhibition eindelijk in druk, iets wat ik zelf nooit heb meegemaakt. Lange tijd kende de wereld veel van mijn muziek alleen in versies die anderen hadden aangepast, en nu werkt een instituut in Moskou aan een uitgave van mijn originelen. Componisten als Sjostakovitsj en Prokofjev hebben van mijn eigenzinnige stijl geleerd, en dat maakt me misschien nog trotser dan een mooie begrafenis.

Wat ik je wil meegeven

Ik wil dat je naar mijn muziek luistert zoals je naar een eerlijk gesprek luistert, zonder dat alles netjes en glad hoeft te klinken. Mijn muziek mag ruw zijn, als dat betekent dat ze echt klinkt, of het nu gaat om een nachtelijke heksensabbat of een wandeling langs schilderijen. Je hoeft niets van klassieke muziek te weten om te horen wat ik bedoel. Zet Night on Bald Mountain of Pictures at an Exhibition gewoon eens aan, en laat die klanken je meenemen.