BRANDENBURG CONCERTO NO 2 VAN BACH
'II. ANDANTE'
Brandenburg Concerto No. 2 in F major, BWV 1047
Ik ben Bach, en ik ga je graag iets vertellen over het tweede deel, het Andante, uit mijn Brandenburg Concerto No 2. Na het levendige begin van het eerste deel komt hier een moment waarop alles zachter en bedachtzamer wordt. Ben je benieuwd naar de uitleg over dit Andante? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit deel te leiden, zodat je hoort wat er in al die rustige lijnen gebeurt. Als we het Andante samen hebben doorgenomen, laat ik je zien hoe je Brandenburg Concerto No 2 daarna nog verder kunt verkennen.
---
Drie stemmen en geen trompet
Mijn tip voor dit deel is dat je niet naar één instrument luistert, maar naar drie: de blokfluit, de hobo en de viool. Het grote gezelschap dat je in het eerste deel hoorde is hier weggebleven, dus alles wat je hoort komt van de solisten zelf. Daardoor kun je elke stem goed volgen, een beetje alsof je met een zaklamp langs drie gesprekken loopt. Kies gerust per keer één van de drie en let op waar die iets zegt, waar die de anderen antwoord geeft en waar die even zwijgt.Waarom ik het een Andante noemde
Andante is Italiaans voor 'gaand', en ik bedoel er een rustig wandeltempo mee. Na het opgewekte eerste deel wilde ik dat je even kon ademhalen, dus de muziek loopt hier door in plaats van te rennen. Dat past bij d-mineur, een toonsoort die meteen wat peinzender klinkt dan de F-majeur waarmee het concert begon. Het is precies het tempo waarin je nog een gesprek kunt voeren terwijl je loopt, en dat leek me mooi voor drie solisten die elkaar iets te vertellen hebben.Geen bouwtekening, maar een gesprek
De vorm van dit deel kiezen was voor mij geen kwestie van een etiket zoeken, want ik zie het liever als een gesprek dan als een bouwtekening. Daarom verdeel ik het voor jou als luisteraar in drie stukken: het begin, het midden en het slot. In de volgende alinea's loop ik die stukken een voor een met je langs. Onthoud onderweg alleen dat het tempo Andante is en dat het hele deel in d-mineur staat, zodat je vooral op de sfeer let.Deel 1: Voorzichtig de kamer in
Het begin is rustig en een beetje ernstig, en je hoort meteen dat we in d-mineur zijn. De blokfluit, de hobo en de viool laten zich zonder haast horen, alsof ze eerst de stemming in de ruimte willen aanvoelen. Omdat de strijkers uit het eerste deel ontbreken, heeft elke toon veel lucht om zich heen. Zo zet ik de stemming neer voordat er eigenlijk iets gebeurt.Deel 2: Iedereen mag uitpraten
In het midden laat ik de drie solisten elkaars melodieën oppakken, zodat een zin die bij de een begint bij de ander verder gaat. Het tempo blijft Andante, dus je hoort geen ruzie, eerder drie mensen die elkaar rustig laten uitspreken. De weemoed van d-mineur blijft in de lucht hangen, maar hij klinkt zacht en niet wanhopig. Dit is het stuk waarin je het best hoort dat de drie even belangrijk zijn en dat niemand de ander overstemt.Deel 3: Samen naar de deur
Naar het einde toe word ik niet luider en niet sneller, ik laat het deel gewoon rustig uitlopen. De drie stemmen komen weer dichter bij elkaar, zoals mensen die na een lang gesprek samen naar de deur lopen. Je voelt dat het verhaal verteld is zonder dat ik er een groot slotgebaar aan hoef te hangen. Daarna volgt het laatste deel, het Allegro assai in F-majeur, dat je weer flink wakker schudt.Druk maar op play
Nu is het jouw beurt: zet het Andante op en laat de muziek rustig om je heen komen. Denk onderweg aan wat we besproken hebben: drie solisten, een trompet die even zwijgt en een wandeltempo in d-mineur. Je hoeft niets te herkennen of te begrijpen, want luisteren is genoeg. Ik hoop dat je er net zoveel plezier aan beleeft als ik had toen ik het schreef.---
Zo, daar zijn we dan aan het eind van de luistergids voor II. Andante uit Brandenburg Concerto No 2. Ik hoop dat je het een fijne wandeling vond door dit rustige deel in d-mineur. Het is een deel waarin niets hoeft te schreeuwen, en waarin je juist door stil te luisteren steeds meer hoort. Als je het nu nog een keer opzet, merk je misschien dat de blokfluit, de hobo en de viool je vertrouwder in de oren klinken dan eerst. Heb je genoten van deze luistergids bij het Andante uit Brandenburg Concerto No 2? Er valt in dit concert nog veel meer te ontdekken, want de andere delen hebben elk hun eigen karakter, en ook rond het ontstaan van het werk zijn er verhalen die het vertellen waard zijn. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Brandenburg Concerto No 2. Ik wens je er veel luisterplezier mee.