BRANDENBURG CONCERTO NO 2 VAN BACH
'I. ALLEGRO'
Brandenburg Concerto No. 2 in F major, BWV 1047
Ik ben Johann Sebastian Bach, en ik ga je vertellen over het I. Allegro uit Brandenburg Concerto No 2. Als ik terugdenk aan dit deel, vind ik het fijn dat het zo open en vrolijk klinkt, maar ik weet ook hoeveel zorgvuldig werk eronder zit. Het staat in F-majeur, en die toonsoort geeft het iets zonnigs, als een raam dat op een lenteochtend openstaat. Ben je nieuwsgierig naar wat er in het I. Allegro allemaal gebeurt? Ik ben hier om je door de details van het I. Allegro te leiden, rustig en stap voor stap. We luisteren samen naar wat je als eerste opvalt en daarna naar de dingen die je bij een eerste keer makkelijk mist. Als ik alles over het I. Allegro heb verteld, geef ik je een paar manieren om Brandenburg Concerto No 2 verder te ontdekken.
---
Vier solisten en één groot gezelschap
Mijn tip voor dit eerste deel is dat je eerst naar het geheel luistert: de strijkers en het klavecimbel vormen de vaste grond, en daar komen vier solisten bovenop. Die vier zijn de trompet, de blokfluit, de hobo en de viool, en je herkent ze aan hun klank: stralend, zacht en luchtig, warm en een tikje nasaal, en glad en helder. Probeer vooral de trompet te volgen, want dat is een van de moeilijkste trompetpartijen die er bestaan, en ik schreef hem voor een echte clarino-specialist. Zoek daarna naar de blokfluit, want die is zo zacht dat je hem soms bijna kwijtraakt, een beetje als een vriend die je zoekt op een druk station.Waarom er Allegro boven staat
Eerlijk gezegd heb ik zelf geen tempo boven dit deel geschreven, dus de titel Allegro is een gewoonte die musici door de tijd heen hebben aangehouden. Allegro betekent levendig, en dat past goed, want de muziek loopt vanaf de eerste maten met een vrolijke tred door. Het laatste deel heet Allegro assai, dus nog net wat sneller, en het Andante daartussen is de rustplek van het stuk. Zie die titel dus als een wegwijzer voor de sfeer en niet als een voorschrift waar ik met een stopwatch naast sta.Een plattegrond zonder trapjes
De vorm van dit deel was voor mij een avontuur: het is een concertdeel waarin het hele gezelschap en de solisten elkaar afwisselen. Een thema keert steeds terug, telkens anders aangekleed, en tussendoor mogen de solisten naar voren stappen. Ik loop het in vier stukken met je door, en die grenzen zijn geen harde muren maar zachte overgangen. Het is een beetje als een wandeling door een huis waarin je steeds in dezelfde hal terugkomt, maar waar elke keer een ander meubel staat.Sectie 1: Iedereen tegelijk door de voordeur
Het deel begint met het hele gezelschap in één klap, in F-majeur, en dat geeft meteen een zonnige, feestelijke sfeer. Het tempo is levendig en je hoort geen enkele aarzeling, alsof de muziek al onderweg was voordat jij op play drukte. Het thema bestaat uit korte, stuwende noten die steeds terugkomen, en daardoor zit het binnen de kortste keren in je hoofd. Onthoud dit thema goed, want het is de rode draad die ik door de rest van het deel heen weef.Sectie 2: De solisten komen één voor één aan het woord
Daarna wordt het gezelschap kleiner, en het klinkt alsof de vier solisten elkaar om beurten het woord geven. De tred blijft even levendig, maar de sfeer wordt speelser, omdat je telkens een andere klankkleur hoort opduiken. Hier hoor je het best hoe de trompet, de blokfluit, de hobo en de viool elk een eigen karakter hebben. De strijkers en het klavecimbel houden ondertussen de grond stevig vast, zodat niemand van de weg raakt.Sectie 3: Het thema gaat op reis
Dan komt het thema terug, maar niet meer in zijn geheel: het verschijnt in flarden en op steeds andere plekken. De muziek klinkt hier zoekend en een tikje onrustiger, alsof ze even de omgeving verkent voordat ze naar huis gaat. Het tempo blijft gelijk, maar door al die wisselende kleuren lijkt het soms te versnellen en soms even adem te halen. Luister of je het thema herkent, ook als het in een andere gedaante uit een van de solisten komt.Sectie 4: Thuiskomen met de hele familie
Tot slot keert het hele gezelschap terug met het thema zoals je het in het begin hoorde, weer stevig in F-majeur. Na alle omzwervingen voelt dat als thuiskomen, en de stemming is weer net zo vrolijk als bij de eerste noot. Alle vier de solisten en de strijkers doen nog één keer volop mee en sluiten het deel stralend af. Daarna laat ik je even bijkomen, want het Andante dat volgt heeft een heel andere sfeer dan alles wat je net hoorde.Nu is het aan jou
Nu is het jouw beurt: zet het eerste deel gewoon even op en laat de muziek over je heen komen. Misschien helpt het om onderweg aan de vier solisten en dat terugkerende thema te denken. Je hoeft niets te herkennen, want gewoon genieten is ook een prima manier van luisteren. Ik hoop dat je dit deel net zo vrolijk vindt als ik het vond toen ik het maakte.---
Zo, dat was het eerste deel van mijn tweede Brandenburgse concert, en ik hoop dat je er met net zoveel plezier naar hebt geluisterd als ik er ooit aan heb geschreven. Als je nu opnieuw op play drukt, hoor je vast dingen die eerst langs je heen gingen, want vier solisten die door elkaar heen praten laten zich niet in één keer volgen. Vond je het leuk om zo met mij mee te luisteren naar het Allegro uit het Concert nr. 2? Het mooie is dat je nog lang niet klaar bent, want dit concert heeft meer te bieden dan alleen dit openingsdeel. Er wachten nog twee delen op je, het Andante en het Allegro assai, en die klinken heel anders dan wat je net hoorde. Ook over de weg die dit concert door de tijd heeft afgelegd valt nog veel te vertellen. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te ontdekken wat er nog meer in dit concert te vinden is. Ik wens je er veel luisterplezier mee.