SYLVIA VAN DELIBES
'VALSE LENTE'
Sylvia, ou La nymphe de Diane, ballet in three acts (1876)
Ik ben Delibes, en ik wil je graag vertellen over de Valse Lente uit mijn ballet Sylvia. Ben je benieuwd naar wat er in dit rustige, draaiende stuk allemaal te horen valt? Ik ben er om je stap voor stap door alle details van de Valse Lente heen te leiden. Als ik daarmee klaar ben, geef ik je nog een paar manieren om Sylvia verder te ontdekken.
---
Even stilzitten en rondkijken met je oren
Luister bij de Valse Lente eerst naar het hele orkest als één zacht bewegend geheel, want ik schreef hem voor een volledig orkest met houtblazers, koperblazers, slagwerk, harp en strijkers. Volg daarna de strijkers, want zij zingen het meest als de wals zich breed en soepel ontvouwt. Probeer vervolgens te horen hoe de houtblazers er kleur aan toevoegen, en let op de harp, die hier en daar een glinstering over de muziek strooit. Het is een beetje alsof je naar een schilderij kijkt: eerst zie je het hele doek, en pas daarna ontdek je de kleine streepjes die het levend maken.Waarom ik hem zo noemde
Valse lente betekent gewoon langzame wals, en die titel zegt dus precies wat ik bedoelde. Ik wilde dat de dansers de tijd kregen om te draaien en te zweven, zonder dat iemand hoefde te haasten. Daarom is het een wals die ademt in plaats van rent, en dat past goed bij de sfeer van het eerste bedrijf. In de orkestsuite uit 1880 staat hij samen met een Intermezzo, onder de titel Intermezzo et Valse lente.Gewoon een dansende reis
Het kiezen van de vorm was een avontuur op zich, want ik wilde geen strak schema. Ik liet de muziek liever de weg van de dans volgen: een zachte opening, een middendeel met meer beweging en een slot dat rustig uitdooft. Luister dus niet naar etiketten, maar naar de stemmingen die elkaar opvolgen. Ik loop de drie delen hieronder een voor een met je door.Deel 1: De wals schuift zijn pantoffels aan
In het eerste deel neemt de muziek rustig de tijd om op gang te komen. De melodie ligt breed en zacht over de begeleiding, en alles ademt een kalme, bijna dromerige sfeer. Dit is het moment om te wennen aan het wiegende ritme, want dat blijft je de hele wals bij. Je merkt meteen dat de jageressen uit het eerste bedrijf hier even de pijlen aan de kant leggen.Deel 2: Even een stapje opzij
In het middendeel verandert de kleur van de muziek, en het orkest klinkt wat levendiger. Je hoort nieuwe melodieën die als gasten op het feest binnenkomen en elk hun eigen kleur meebrengen. De stemming wordt iets speelser, al blijft de wals nergens zijn zachte karakter verliezen. Luister vooral naar de wisselingen tussen de instrumentgroepen, want daar zit het spel van dit deel.Deel 3: De laatste rondedans
In het slotdeel keert de rust terug en lijkt de wals na een mooie dag langzaam naar huis te draaien. Luister of je iets herkent van de zachte sfeer waarmee ik begon, want zo sluit de cirkel zich. De beweging wordt rustiger, de klanken worden zachter en het orkest neemt zonder haast afscheid. Zo vertelt de muziek een klein verhaal: van een zachte start via een levendig midden naar een kalm einde.Nu is het aan jou
Nu nodig ik je uit om de Valse Lente zelf te beleven. Druk op play, leun achterover en laat de muziek rustig over je heen komen. Denk tijdens het luisteren eens terug aan wat we samen hebben besproken, en kijk of je de drie delen herkent. Ik hoop dat je de reis door mijn Valse Lente net zo mooi vindt als ik de wals vond toen ik hem schreef.---
Zo, dat was een luisterwandeling door de Valse Lente. Heb je het leuk gevonden om de luistergids van de Valse Lente uit Sylvia te lezen? Ik hoop dat je de wals nu net iets anders hoort dan voor je begon, met meer aandacht voor de kleine kleuren die erin verstopt zitten. Zo'n langzame wals lijkt eenvoudig, maar hoe vaker je hem hoort, hoe meer je ontdekt. Toch is dit maar een klein stukje van het ballet. Er valt nog veel meer te ontdekken aan Sylvia. Denk aan het verhaal van de nimf, de herder en de god van de liefde, dat zich over drie bedrijven uitstrekt. Of aan de latere versie die Frederick Ashton in 1952 voor het Royal Ballet maakte. Wil je verder kijken en luisteren, klik dan gerust op de links die je hieronder vindt. Ze brengen je naar nieuwe hoeken van de partituur, en ik hoop dat je er net zoveel plezier aan beleeft als ik had bij het schrijven ervan.