SYLVIA VAN DELIBES
'PIZZICATO'
Sylvia, ou La nymphe de Diane, ballet in three acts (1876)
Ik ben Delibes, en ik neem je graag mee naar het Pizzicato uit mijn ballet Sylvia. Soms zit de charme van een stuk juist in wat het niet doet: er is geen groot gebaar, geen volle klank, alleen vingers die zachtjes de snaren aanraken. Ben je benieuwd naar wat er achter dit kleine, speelse nummer schuilgaat? Ik ben er om je stap voor stap door de details van het Pizzicato te leiden, zodat je straks met andere oren luistert. Als we daarmee klaar zijn, geef ik je daarna nog een paar manieren om Sylvia verder te ontdekken.
---
Spreek zacht, dan hoor je meer
Luister bij het Pizzicato vooral naar de strijkers en wacht tot je de korte, droge tokjes herkent. Die tokjes dragen de melodie, dus je hoeft niet te zoeken naar een solist die alles overneemt. Af en toe komen andere instrumenten uit het orkest zachtjes meedoen, maar de strijkers houden de hoofdrol. Het is een beetje een gesprek waarin iedereen fluistert: je moet iets dichterbij komen zitten, en dan hoor je alles.Een titel die niet om de hete brij draait
Pizzicato betekent zoiets als getokkeld, en dat is precies wat de strijkers doen. Ik houd van titels die zeggen wat je hoort, dus ik zocht er niets ingewikkelds achter. In de orkestsuite uit 1880 staat het nummer zelfs in het meervoud, als Pizzicati, alsof het om een hele verzameling tokjes gaat. In het ballet is het nummer 20 in het divertissement van het derde bedrijf, een feestelijk onderdeel waarin de dans het verhaal even mag overnemen.Een korte dans met een plan
Over de vorm heb ik flink nagedacht, want ik wilde het kort en helder houden. Het is een korte dans, en ik loop hem hieronder in drie stukjes met je door: een begin, een middenstuk en een terugkeer. Zie het als een boterham: bovenaan en onderaan hetzelfde, en in het midden iets anders. Ik loop die delen hieronder één voor één met je door.Deel 1: Op de tenen binnen
Het eerste deel begint stil en licht, met korte tokjes die het thema meteen neerzetten. Het tempo is vlot maar niet gehaast, zodat je de melodie gemakkelijk kunt meeneuriën. De sfeer is speels en een beetje ondeugend. Onthoud dit thema goed, want ik laat het later nog terugkomen.Deel 2: Even een andere kamer in
In het middenstuk verandert de kleur van de muziek, want ik laat de melodie een andere kant op draaien. Het klinkt warmer en zangeriger, alsof de muziek even ademhaalt tussen al dat getokkel. De tokjes blijven op de achtergrond doorlopen, als een zacht tikkende klok. Let hier goed op de stemmingswisseling, want het verhaal in de muziek krijgt een andere wending.Deel 3: Het thema komt thuis
Dan keert het eerste thema terug, en dat voelt als thuiskomen na een uitstapje. Je kent het inmiddels, dus ik laat het iets zelfverzekerder en stralender klinken. Het slot is kort en licht, zonder grote gebaren. Zo eindigt de dans zoals hij begon, zachtjes en met een knipoog.Nu is het aan jou
Nu mag je het zelf beleven: zet het Pizzicato aan en laat de muziek je meenemen. Houd tijdens het luisteren in je achterhoofd wat ik je verteld heb. Let op de tokkelende strijkers, op het middenstuk en op het thema dat terugkomt. Ik hoop dat je de reis door mijn Pizzicato net zo spannend vindt als ik het vond toen ik het schreef.---
Zo, nu je het Pizzicato een tijdje met me hebt beluisterd, hoop ik dat je er met net zo veel plezier aan terugdenkt als ik. Zulke lichte, getokkelde muziek blijft vaak langer hangen dan je zou verwachten. Heb je genoten van deze luistergids over het Pizzicato uit Sylvia? Ik hoop dat je de tokjes de volgende keer meteen herkent, en misschien zelfs zachtjes mee wilt tikken. Toch is dit maar een klein stukje van Sylvia. Er valt nog veel meer te ontdekken, zoals het verhaal van de nimf, de herder en de jager, en hoe godin Diana uiteindelijk toegeeft omdat ze zich haar eigen liefde voor Endymion herinnert. Ook de latere versie van Frederick Ashton uit 1952 voor het Royal Ballet is de moeite waard om te leren kennen. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen. Neem er de tijd voor, want deze muziek wordt mooier naarmate je haar beter kent.