SYLVIA VAN DELIBES
DE ACHTERGROND
Sylvia, ou La nymphe de Diane, ballet in three acts (1876)
Ik ben Delibes, en ik sta op het punt om je het verhaal achter mijn ballet Sylvia te vertellen. Ben je benieuwd hoe dat ballet is ontstaan? Ik loop graag met je mee door die voorgeschiedenis, zodat je stap voor stap ziet waar alles vandaan komt. Als ik uitgesproken ben, geef ik je een paar manieren om Sylvia daarna zelf verder te ontdekken.
---
Geen opera, maar op de tenen
Laat ik meteen een misverstand uit de weg ruimen: Sylvia is geen opera, maar een ballet. Er wordt dus niet gezongen, want het verhaal moet door dans en muziek verteld worden. Het ballet heeft drie bedrijven en de volledige titel is Sylvia, ou La nymphe de Diane. Er zit al een nimf én een godin in die titel, dus je begrijpt dat het niet bij een rustig boswandelingetje blijft.Een leerling van de maker van Giselle
Ik werd geboren in 1836 en studeerde aan het Conservatoire in Parijs. Mijn leraar was Adolphe Adam, de componist van Giselle, dus ballet zat al vroeg in mijn lessen. Als je leraar zo'n beroemd ballet heeft geschreven, blijft er vanzelf iets van hangen, een beetje zoals bij een kind van twee bakkers. Ik heb goed opgelet, want later zou ik zelf voor de dansers gaan schrijven.Eerst het koor, dan de klas
Ik begon niet als groot componist, maar als koormeester bij de Opéra in Parijs. Daar leer je hoe zo'n groot theater van binnen werkt, van de zangers tot alles wat achter het toneel gebeurt. Vanaf 1881 was ik bovendien hoogleraar compositie aan het Conservatoire. Ik kende het vak dus van twee kanten: eerst als werknemer in het theater en later als leraar voor de volgende generatie.Coppélia als visitekaartje
In 1870 had mijn ballet Coppélia al zijn première gehad, lang voor Sylvia. Ik had dus al laten zien dat ik een ballet kon schrijven waar het publiek blij van werd. Voor Sylvia wilde ik muziek maken die je ook zou willen horen als er helemaal niemand danste. Dat bleek een ambitieuze wens, maar ik was nog niet van plan om het rustig aan te doen.Een herder uit de boekenkast
Het verhaal komt niet uit mijn koker, maar van Jules Barbier en Baron de Reinach. Zij baseerden zich op Aminta, een herdersspel van Torquato Tasso. Ik kreeg dus een wereld vol herders en nimfen, en dat is een prima ondergrond voor muziek. In zo'n verhaal ziet zelfs elk schaap er vermoedelijk gekamd en gestreken uit.Een avond in het Palais Garnier
Op 14 juni 1876 ging Sylvia in première in het Palais Garnier, het grote gebouw van de Opéra in Parijs. Louis Mérante had de choreografie bedacht en danste ook zelf de herder Aminta. Rita Sangalli danste de titelrol, dus de hele avond hing aan haar. Voor een componist is zo'n première vooral een avond van zwijgend in je stoel zitten en hopen dat het goed gaat.Wie houdt er niet van de liefde?
Sylvia zelf is een nimf die op jacht gaat en trouw is aan de godin Diana. Verder zijn er de herder Aminta, de jager Orion en Eros, de god van de liefde. Sylvia heeft niet veel op met de liefde, en dat nemen sommige mensen in het verhaal haar kwalijk. Wat er dan gebeurt, vertel ik niet, maar wie de god van de liefde tegen zich krijgt, kan maar beter even gaan zitten.Een koel onthaal, of toch niet?
Het publiek was in het begin maar matig enthousiast. Hoe koel het precies was, weet niemand zeker, want de bronnen spreken elkaar hier tegen. Sommigen zeggen dat het ballet nauwelijks werd opgemerkt, anderen spreken juist van een sterke ontvangst. Een vliegende start was het in elk geval niet, maar de muziek bleef rustig haar weg vinden.Een compliment uit Rusland
In 1877 schreef Tchaikovsky dat dit het eerste ballet was waarin de muziek niet alleen de hoofdzaak was, maar zelfs het enige interessante. Voor de choreografen klinkt dat misschien wat bitter, maar voor mij was het natuurlijk een groot compliment. Het verhaal gaat dat hij zou hebben gezegd dat hij Swan Lake niet had geschreven als hij Sylvia al had gekend, maar of hij het echt zo heeft gezegd, weet niemand zeker. Hoe dan ook, als een collega zo over je muziek schrijft, vergeet je dat niet snel.Het verhaal gaat door
Voor het orkest schreef ik een volle bezetting, met hout, koper, slagwerk, harp en strijkers. In 1880 werd er uit het ballet een suite van vier nummers samengesteld, waarmee de muziek ook in de concertzaal terechtkwam. De partituur werd in Parijs uitgegeven door Heugel. In 1952 maakte Frederick Ashton voor het Royal Ballet een nieuwe Sylvia, met Margot Fonteyn en Michael Somes in de hoofdrollen.---
Als ik terugkijk op Sylvia, denk ik vaak aan de eerste avond in 1876, toen het ballet nog maar matig werd ontvangen. Een jaar later schreef Tchaikovsky dat dit het eerste ballet was waarin de muziek niet alleen de hoofdzaak was, maar de enige zaak. Dat vind ik nog altijd een mooi compliment, want het laat zien dat muziek die in het begin wat zachtjes wordt onthaald, later toch haar luisteraars vindt. Vond je het leuk om meer te weten te komen over het verhaal achter Sylvia? Ik hoop dat je nu een beetje voelt hoe die jageres, die herder en die wat al te trotse god van de liefde bij elkaar komen. Er valt nog heel veel meer te ontdekken aan Sylvia. Je kunt bijvoorbeeld luisteren naar hoe de muziek de sfeer van het bos, het eiland en de zee tekent, of kijken hoe verschillende choreografen het verhaal telkens weer op hun eigen manier hebben verteld. Ik denk dan aan de nieuwe versie die Frederick Ashton in 1952 voor het Royal Ballet maakte. Klik gerust op de links hieronder om verder op ontdekkingsreis te gaan door Sylvia. Neem er de tijd voor, want ik heb deze muziek geschreven om rustig van te genieten.