LE NOZZE DI FIGARO VAN MOZART
'CONTESSA, PERDONO'
Le nozze di Figaro, K. 492, opera in four acts (1786)
Ik ben Mozart, en in dit stuk neem ik je mee naar Contessa, perdono, het moment waarop in Le Nozze di Figaro eindelijk de rust terugkeert. Ben je benieuwd hoe een dag vol list, jaloezie en verwarring in een paar minuten muziek tot vergeving komt? Ik ben er om je stap voor stap door de details van Contessa, perdono te leiden, zodat je hoort wat er onder de oppervlakte gebeurt. Als we dit slotstuk samen hebben bekeken, geef ik je nog een paar manieren om Le Nozze di Figaro verder te ontdekken.
---
Acht stemmen en een orkest dat de ruimte geeft
Je hoeft niets van klassieke muziek te weten om dit stuk te volgen, want je luistert vooral naar mensen die eindelijk eerlijk tegen elkaar zijn. Let eerst op de stem van de graaf, want hij begint en hij is de enige die op dat moment iets te vragen heeft. Het orkest eronder doet bijna niets anders dan hem de ruimte geven, zoals een zaal die stil wordt als iemand opstaat om iets te zeggen. Daarna komen de andere stemmen er een voor een bij, tot je er acht tegelijk hoort, en dan hoef je ze niet meer apart te volgen maar kun je gewoon met het geheel meedrijven.Een titel die om vergeving smeekt
Ik heb dit stuk Contessa, perdono genoemd, omdat dat de woorden zijn waarmee de graaf zijn hoofd buigt. Het is geen aria die los van de rest staat, maar de smeekbede aan het eind van het vierde akte, op het moment dat hij beseft dat hij erin is gelopen. Twee woorden zeggen eigenlijk alles: hij spreekt haar aan bij haar titel en vraagt om vergeving, en meer uitleg heeft hij niet. Ik vond dat de titel moest klinken zoals iemand praat die in de knoei zit, kort en zonder omwegen.Een klein toneelstuk
Een strakke vorm is hier niet nodig, want het stuk is het slot van een finale. De muziek volgt gewoon het verhaal: eerst de vraag, dan het antwoord en daarna het feest. Ik heb het daarom in vier delen verteld, namelijk de knieval van de graaf, het antwoord van de gravin, het samenzijn van alle stemmen en de uitnodiging om te dansen. Die delen neem ik hierna een voor een met je door, zodat je precies hoort waar het verhaal van kleur verandert.Deel 1: De graaf zakt door zijn knieën
Het stuk begint klein en rustig, want de graaf knielt en vraagt om vergeving. Alle drukte van die nacht in de tuin is verdwenen en het orkest houdt zich bijna op de achtergrond. Je hoort een man die voor het eerst die dag niets meer te winnen heeft en dat ook weet. Hij heeft de hele dag achter anderen aan gelopen, en nu zit hij zelf op de grond.Deel 2: De gravin laat hem niet lang zweven
Dan antwoordt de gravin, en haar stem klinkt zacht en zonder verwijt. Ze vergeeft hem, en daar draait het hele stuk om: de stemming gaat open als een raam in een kamer waar te lang niemand iets heeft gezegd. Haar melodie is eenvoudig, en juist daardoor raakt ze zo diep. Ik wilde dat iedereen op het toneel en in de zaal op dat moment even de adem inhoudt.Deel 3: Iedereen wil ineens meezingen
Nu komen de andere stemmen erbij, tot alle acht zangers samen klinken. De stemming schuift van ontroering naar opluchting en het tempo trekt merkbaar aan. Ze zingen over hoe de liefde een dag vol kwelling, gril en dwaasheid kan laten eindigen in tevredenheid en vreugde. Je hoort dat de stemmen elkaar niet meer tegenspreken maar aanvullen, en zo weet je dat de ruzie van die dag echt voorbij is.Deel 4: Een uitnodiging om te dansen
Het slot is een uitnodiging om te dansen, en de muziek klinkt vrolijk en vol. Het tempo is levendig en de stemmen dringen elkaar bijna uit de weg om het laatste woord te hebben. Wat begon met één man op zijn knieën eindigt met iedereen in beweging. Zo vertelt dit stuk in korte tijd wat de opera in vier akten heeft opgebouwd.Nu is het aan jou
Nu mag je het zelf ervaren: druk op play en laat de muziek over je heen komen. Denk tijdens het luisteren misschien terug aan wat ik je vertelde over de knielende graaf, het zachte antwoord van de gravin en het feest dat daarop volgt. Je hoeft niets te herkennen of te begrijpen, want de muziek vertelt dit verhaal ook zonder uitleg. Ik hoop dat je van mijn Contessa, perdono net zoveel geniet als ik deed toen ik het schreef.---
Ik hoop dat je er plezier aan hebt beleefd om samen met mij naar Contessa, perdono uit Le Nozze di Figaro te luisteren. Een stuk van maar een paar minuten kan veel zeggen, want in die korte tijd laat de graaf zijn trots varen en komt er een einde aan een lange dag vol verwarring. Toch is dit maar één moment uit een opera die ik in 1786 voltooide, en er valt nog veel meer te ontdekken. Denk aan de ouverture, aan Cherubino en zijn vragen over de liefde, of aan de manier waarop de bedienden de graaf steeds een stap voor blijven. Misschien ga je het slot nu anders horen, nu je weet hoe het verhaal ernaartoe is gegroeid. Klik gerust op de links hieronder om verder te ontdekken wat Le Nozze di Figaro nog meer te bieden heeft. Ik wens je er veel luisterplezier bij.