PIANO CONCERTO NO 21 VAN MOZART
'II. ANDANTE'
Piano Concerto No. 21 in C major, K. 467
Ik ben Mozart, en ik wil je graag iets vertellen over het tweede deel, het Andante, uit mijn Piano Concerto No 21. Ben je nieuwsgierig naar wat er in dit Andante gebeurt? Ik neem je er rustig doorheen mee en laat je stap voor stap de details horen, zodat je weet waar je op kunt letten. Daarna geef ik je nog een paar manieren om dit concert verder te ontdekken, als je er na dit deel nog meer van wilt horen.
---
Twee stemmen en een zachte deken
Luister in dit deel vooral naar twee dingen tegelijk: de strijkers en de piano, die ik destijds zelf bespeelde. De strijkers spelen met een demper, waardoor hun klank gedempt en fluisterzacht blijft. Onder de melodie blijven ze rustig kloppen in drietallen, terwijl de piano daar tweetallen tegenover zet. Let ook op de grote sprongen van de piano van hoog naar laag, alsof iemand in een lege zaal zijn stem van de ene kant naar de andere gooit.Waarom ik het gewoon Andante noem
Boven dit deel schreef ik het woord Andante, en dat betekent ongeveer 'in wandeltempo'. Ik wilde geen haast en ook geen gesukkel, maar een stap die je kunt volhouden terwijl je ondertussen nadenkt. De naam Elvira Madigan komt niet van mij: die kwam pas in 1967, toen een Zweedse film dit deel gebruikte, in de opname van Géza Anda. De film vertelde het ware verhaal van een Deense koorddanseres en haar getrouwde Zweedse officier, die in 1889 samen stierven, en sindsdien draagt het hele concert die naam.Drie delen en geen ruzie
Voor dit deel koos ik een eenvoudige driedelige vorm: eerst iets, dan iets anders, en dan weer het eerste. Het deel staat in F-majeur, een toonsoort die na de C-majeur van het eerste deel aanvoelt als een stap naar een rustiger kamer. Het begin brengt het dromerige thema, het midden brengt een schaduw, en het slot brengt het licht terug. Die drie stukken loop ik zo meteen één voor één met je door.Deel 1: Fluisteren onder een deken
Het deel begint met een dromerig thema voor strijkers met een demper, in F-majeur, en het klinkt zo zacht dat het bijna een geheimpje lijkt. Het tempo wandelt rustig door, zonder ook maar één moment van haast. Zodra de piano meedoet, speelt hij tweetallen terwijl de strijkers hun drietallen blijven kloppen, zodat twee ritmes zachtjes langs elkaar heen schuiven. De stemming is kalm en open, als een middag waarop niemand iets van je verwacht.Deel 2: Even een wolk voor de zon
Midden in die rust komt een schaduwrijke wending, met schrijnende dissonanten die de lucht plotseling dikker maken. De toon wordt ernstiger. Het tempo verandert nauwelijks, maar door de wrijvende noten lijkt de tijd toch even trager te lopen. Daarna keert de helderheid terug, en dat voelt als opluchting, want je had waarschijnlijk zonder het te merken je adem ingehouden.Deel 3: Terug naar huis, met een omweg
In het laatste deel komt het eerste thema terug, en de rust van het begin is er weer, alleen kennen we haar nu beter. Vlak voor het einde draai ik heel even af naar As-majeur, en de muziek krijgt daardoor een warme tint, zoals een lamp die net iets geler gaat branden. Het is maar een korte omweg, want daarna vindt de muziek weer de weg naar de thuistoonsoort. Zo sluit het deel af zoals het begon: zacht, zonder ophef, en met het gevoel dat je er langer had willen blijven.Nu mag jij
Zet het tweede deel van mijn Piano Concerto No 21 nu zelf op en neem er rustig de tijd voor. Laat de muziek gewoon over je heen komen, en probeer onderweg de strijkers, de piano en de donkere wending in het midden te volgen. Misschien herken je het thema zelfs al, want Neil Diamond bouwde er in 1972 zijn hit "Song Sung Blue" op. Ik hoop dat je er net zoveel van geniet als ik toen ik het schreef.---
Als je het Andante nu nog eens opzet, hoor je misschien meteen die gedempte strijkers en dat rustige kloppen van de drietallen met andere oren. Dat gun ik je ook: een melodie die zo eenvoudig lijkt, maar waarin je bij elke keer luisteren iets nieuws vindt. Ik vind het mooi dat muziek die ik in 1785 schreef nog steeds zoveel mensen weet te raken. Sinds de film Elvira Madigan uit 1967 noemt men dit concert zelfs naar die film, al komt die bijnaam dus niet van mij. Vond je het leuk om via deze luistergids het Andante uit mijn Piano Concerto No 21 te ontdekken? Er valt in dit concert nog veel meer te beleven, bijvoorbeeld in het laatste deel, een rondo in de stijl van opera buffa waarin de solist en het orkest elkaar om de beurt antwoorden. Ook de cadens aan het eind van het eerste en het laatste deel is de moeite waard, want die laat ik aan de solist over. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Piano Concerto No 21. Neem er rustig de tijd voor, want het Andante zelf heeft ook nergens haast mee.