PIANO CONCERTO NO 21 VAN MOZART
'I. ALLEGRO MAESTOSO'
Piano Concerto No. 21 in C major, K. 467
Ik ben Mozart, en in dit deel vertel ik je over het eerste deel van mijn Piano Concerto No 21, het Allegro maestoso. Ben je benieuwd wat er in dit openingsdeel allemaal gebeurt? Ik neem je er graag bij de hand doorheen, stap voor stap, zodat je de details niet alleen hoort maar ook echt opmerkt. Als we het eerste deel samen hebben doorgenomen, laat ik je zien hoe je het Piano Concerto No 21 daarna verder kunt verkennen.
---
Wie zit waar en wie mag wat
Luister in dit eerste deel vooral naar een gesprek tussen twee partijen: het orkest aan de ene kant en de piano aan de andere, die ik destijds zelf bespeelde. In het orkest vormen de strijkers het warme fundament, brengen fluit, hobo's en fagotten de kleuren, en zorgen hoorns, trompetten en pauken voor glans en kracht. Let eens op de blazers, want die nemen regelmatig even een melodie over van de strijkers, alsof ze heel beleefd een zin afmaken. De piano is de solist, die nu eens meepraat met het orkest en dan weer zelf het woord neemt, dus probeer steeds te horen wie er op dat moment aan het woord is.Twee woorden boven de noten
Boven de muziek schreef ik Allegro maestoso, en die twee woorden zeggen precies wat ik voor ogen had. Allegro betekent vlot en levendig, maestoso betekent statig en majestueus. Het is een beetje een koning die zijn waardigheid bewaart, maar toch niet stil kan blijven zitten. Ik wilde dus geen gehaast deel en ook geen plechtige sleep, maar een stevige, feestelijke pas in C-majeur.Een vorm met een plan
De vorm kiezen was een avontuur op zich, maar ik ben uiteindelijk gegaan voor de sonatevorm. Die bestaat grofweg uit een expositie waarin ik de thema's voorstel, een doorwerking waarin ik er vrijuit mee speel, en een reprise waarin alles weer thuiskomt. In een pianoconcert krijgt dat een extra laag, omdat eerst het orkest en daarna de piano de thema's mag brengen, en aan het slot volgt nog een cadens voor de solist. Ik neem die onderdelen hierna één voor één met je door, dus blijf gerust even bij me.Onderdeel 1: Het orkest heeft de vloer
Het deel begint in C-majeur met een rustig, marsachtig thema, en de piano houdt zich nog even stil. Het tempo is vlot, maar de sfeer is bedaard, alsof het orkest eerst wil laten zien dat het alle tijd heeft. Gaandeweg groeit de muziek, en dan hoor je de statigheid uit de titel echt opkomen. Onthoud dat marsthema goed, want het komt later nog terug en dan herken je het meteen als een oude bekende.Onderdeel 2: De solist stelt zich voor
Dan komt de piano binnen, en wel in g-mineur, een toonsoort die je op dat moment niet verwacht. Het is of er een wolkje voor de zon schuift, en de stemming wordt even iets ernstiger. Daarna zet de piano zich in G-majeur met een dalende toonladder. Zo laat ik de solist zijn eigen stem horen naast het orkest.Onderdeel 3: Even de donkere kant bekijken
In de doorwerking verlaat ik de veilige thuishaven en neem ik de thema's mee op reis. Daar duikt een thema in e-mineur op, en de muziek krijgt iets peinzends dat je in het begin nog niet hoorde. Piano en orkest wisselen elkaar steeds af terwijl de toonsoorten verschuiven, en je merkt dat je niet precies weet waar het heen gaat. Juist die onzekerheid vind ik mooi, want ze maakt de terugkeer straks zoveel prettiger.Onderdeel 4: Alles komt weer thuis
In de reprise keren de thema's terug, en ik laat ze opnieuw aan het woord. De muziek beweegt onderweg van donker naar licht, en je hoort de schaduw van daarnet als het ware wegtrekken. De sfeer wordt ruimer en zonniger, en de statigheid uit het begin staat weer gewoon overeind. Het voelt als thuiskomen na een wandeling die langer duurde dan je dacht.Onderdeel 5: De solist krijgt het laatste woord
Vlak voor het einde laat ik het orkest stilvallen, en dan speelt de pianist een cadens, helemaal alleen. Mijn eigen cadens voor dit deel is verloren gegaan, dus spelen pianisten tegenwoordig een andere. Het is dus elke keer een beetje een verrassing wat je te horen krijgt, afhankelijk van wie er achter de piano zit. Na die solo komt het orkest er weer bij en rondt het deel statig en feestelijk af.Nu mag jij
Nu is het jouw beurt om het eerste deel te ervaren, dus zet de muziek maar aan. Laat je er gewoon in onderdompelen en let onderweg op wat we samen hebben besproken: het gesprek tussen piano en orkest, het marsthema en de beweging van donker naar licht. Je hoeft niets te weten of te kunnen, want luisteren is genoeg. Ik hoop dat je de reis door mijn Allegro maestoso net zo spannend vindt als ik het vond om hem te schrijven.---
Zo sluit ik het eerste deel van mijn Piano Concerto No 21 af, met een cadens waarin de solist even helemaal alleen mag spreken. Mijn eigen cadens voor dit deel is verloren gegaan, dus pianisten kiezen er een die bij hen past, en daardoor klinkt dit slot nooit twee keer precies hetzelfde. Heb je genoten van deze luistergids bij I. Allegro maestoso uit het Piano Concerto No 21? Ik hoop dat je nu wat meer hoort dan alleen mooie muziek en dat je het gesprek tussen piano en orkest straks zelf herkent. Er valt in dit concert nog veel meer te ontdekken. Het langzame deel in F-majeur heeft een eigen sfeer, en het vrolijke slot is een heel andere kant van hetzelfde stuk. Als je nieuwsgierig bent geworden, klik dan gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over het Piano Concerto No 21. Misschien hoor je bij de volgende keer weer iets nieuws, en dat is precies waarom ik zo graag naar dit concert terugkeer.