SYMPHONY NO 40 VAN MOZART
'II. ANDANTE'
Symphony No. 40 in G minor, K. 550
Ik ben Mozart, en in dit stukje neem ik je mee naar het tweede deel van mijn Symphony No 40: het Andante. Na alle onrust van het eerste deel is dit het moment om even adem te halen en rustig om je heen te kijken. Ben je benieuwd naar wat er in dit Andante allemaal gebeurt, en waarom het zo anders klinkt dan de rest van de symfonie? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit deel te leiden, zodat je straks meer hoort dan alleen een mooie melodie. Als we het Andante samen hebben bekeken, geef ik je daarna een aantal manieren om de Symphony No 40 nog verder te ontdekken.
---
Twee buren die over de heg praten
Luister in dit Andante vooral naar het gesprek tussen de strijkers en de blazers, want ze nemen elkaars melodieën over en praten door elkaar heen, zoals twee buren over de heg. De strijkers zorgen voor een zacht kloppende onderlaag die je kunt voelen als een rustige polsslag. Daarboven fladderen steeds twee snelle noten tegelijk, en de blazers komen er om beurten bij met een antwoord of een andere kleur. Probeer niet alles tegelijk te volgen, maar kies één groep, volg die een minuutje en laat je oor daarna naar de andere verhuizen.Waarom er gewoon Andante boven staat
Andante is Italiaans voor een tempo waarin je wandelt, en dat was precies wat ik wilde: niet rennen en ook niet slepen. Na een eerste deel vol zuchten en onrust had de luisteraar volgens mij een rustige plek nodig om op adem te komen. De zes tellen per maat wiegen heen en weer, waardoor je als vanzelf meeloopt zonder dat iemand je duwt. Een schrijver uit de negentiende eeuw, Alexandre Oulibicheff, noemde dit deel later een droom die ontsnapt is door de ivoren poorten van Elysium, en dat past eigenlijk best bij zo'n zacht wandeltempo.Een route in drie etappes
Voor de vorm van dit deel plak ik hier liever geen moeilijk etiket op; ik vertel je gewoon wat je ervan hoort. Je kunt het zien als een wandeling met drie etappes: een begin waarin alles rustig wordt uitgestald, een stuk waar het onzeker en kleurrijk wordt, en een terugkeer naar waar je vertrok. Die etappes raak ik hier alleen even aan. In de volgende alinea's loop ik ze één voor één met je door, zodat je weet waar je bent als je ze hoort.Gedeelte 1: Eerst even rustig gaan zitten
Het deel opent in Es-majeur, in een zachte zesachtste maat, en het tempo blijft van begin tot eind gelijkmatig en onopgejaagd. De strijkers beginnen te pulseren en de melodieën schuiven in elkaar, alsof de instrumenten voorzichtig aan elkaar wennen. Daarna beginnen de blazers mee te praten, en zo ontstaat een gesprek waarin niemand de ander onderbreekt. De stemming is hier ontspannen en lyrisch, en het is de rust voor wat er daarna met de kleuren gaat gebeuren.Gedeelte 2: Het pad wordt onverwacht vreemd
Halverwege verandert de stemming, want ik laat de muziek langs noten glijden die er net niet bij lijken te horen. Zulke chromatische gangen geven het geheel een onaardse kleur, een beetje alsof het licht in een kamer langzaam van tint verandert. Het tempo blijft rustig, maar onder de oppervlakte voel je dat de grond niet meer zo vast ligt als eerst. Juist dat contrast maakt het stuk spannend, omdat je ineens beseft hoe kwetsbaar die eerste kalmte eigenlijk was.Gedeelte 3: Thuiskomen zonder veel woorden
Dan keert de muziek terug naar de vertrouwde sfeer van het begin, en de strijkers en blazers nemen hun gesprek weer op. Het is hetzelfde pad als eerst, maar je loopt het nu met de herinnering aan het vreemde stuk in je hoofd. Daardoor klinken de vluchtige paartjes noten en de zachte polsslag een stuk gevoeliger dan de eerste keer. Naar mijn gevoel dooft de droom dan langzaam uit, zonder dat iemand het licht aandoet.Druk op play en loop mee
Nu is het jouw beurt om dit Andante zelf te ervaren. Zet de muziek aan, leun achterover en laat je meevoeren zonder iets te hoeven doen. Denk onderweg misschien aan wat ik je verteld heb: het gesprek tussen strijkers en blazers, het vreemde zijpad en de zachte terugkeer. Ik hoop dat de reis door dit Andante jou net zoveel plezier geeft als mij toen ik het schreef.---
Als ik terugdenk aan dit Andante, hoor ik vooral rust die nooit helemaal stilvalt. Een negentiende-eeuwse schrijver, Alexandre Oulibicheff, noemde het ooit een droom die ontsnapt is door de ivoren poorten van Elysium, en ik begrijp wel waarom je zoiets wilt zeggen. Heb je het leuk gevonden om met deze luistergids het II. Andante uit Symphony No 40 te ontdekken? Er valt in Symphony No 40 nog veel meer te ontdekken, want de andere delen en het verhaal eromheen hebben nog genoeg te vertellen. Klik gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen, en neem er de tijd voor. Ik hoop dat je na elke nieuwe luisterbeurt iets hoort wat je de vorige keer nog niet had opgemerkt.