SYMPHONY NO 40 VAN MOZART
'IV. ALLEGRO ASSAI'
Symphony No. 40 in G minor, K. 550
Ik ben Mozart, en in dit laatste stukje van mijn Symphony No 40 neem ik je mee naar het IV. Allegro assai. Het is het deel waar alle spanning die zich eerder in deze symfonie heeft opgebouwd een uitweg zoekt, en ik sta er een moment bij stil voordat we beginnen. Ben je benieuwd naar wat er in het IV. Allegro assai allemaal gebeurt? Ik ben er om je stap voor stap door de details van dit deel te leiden, zodat je hoort wat er onder de oppervlakte zit. En als we het IV. Allegro assai samen hebben doorgenomen, geef ik je nog een paar manieren om de Symphony No 40 verder te verkennen.
---
Hou je vast, we vertrekken meteen
Bij IV. Allegro assai hoef je niets te weten, maar het helpt als je eerst op de violen let, want die hebben hier de hoofdrol. Ze beginnen met een reeks stijgende noten, als een raket die zonder aftellen wordt gelanceerd. Onder hen houden de lagere strijkers het tempo hoog, en de blazers vallen af en toe in met een plotselinge klank, vaak net als je denkt dat het wat rustiger wordt. Luister ook naar het verschil tussen heel zacht en ineens heel luid, want dat spel met volume is hier minstens zo belangrijk als de melodie zelf.Waarom er "assai" achter staat
Allegro betekent levendig en assai betekent zeer, dus ik vraag hier om een tempo dat nog een stap verder gaat dan gewoon vlot. Ik koos dat bewust, omdat de drie delen ervoor elk hun eigen sfeer hadden en dit slot alles in een stroomversnelling moest brengen. Het is bovendien geen vrolijke haast, maar de haast van iemand die ergens voor wegloopt, en dat past bij de g-mineur waarin het staat. Met twee woordjes weet iedere musicus meteen dat het geen wandelingetje wordt.Een bouwtekening met een storm erin
Voor dit slot koos ik, net als in het eerste deel, de sonatevorm. Die vorm heeft drie stukken: eerst worden de thema's voorgesteld, dan gaat het materiaal door de wasmachine, en tot slot keert alles terug. Ik loop ze hierna een voor een met je door, zodat je altijd weet waar je bent. Je zult merken dat ik de toonsoort g-mineur maar node loslaat, ook als de muziek het hardst tekeergaat.Sectie 1: De raket gaat af
De expositie opent met die stijgende noten, die samen een akkoord van g-mineur uitschrijven en in één ademtocht omhoogklimmen. Daarna volgt het eerste thema, nerveus en kortaf, en het tempo staat vanaf de eerste seconde hoog. Verderop komt een tweede thema dat wat rustiger lijkt, maar de onrust blijft eronder doorpruttelen. Let hier op de grote verschillen in volume en op de wilde loopjes in de violen, want de storm is dan al in volle gang.Sectie 2: Alle noten behalve één
In het middenstuk breek ik de thema's open en laat ik ze door allerlei toonsoorten zwerven. Ik gebruik daarbij elke noot van de chromatische toonladder, behalve de G, de noot waar het stuk eigenlijk thuishoort. Het voelt een beetje alsof je thuis zoekt in een huis waar iemand alle lichten heeft uitgedaan. De harmonie wordt hier spannend en onvoorspelbaar, en de snelle lijnen in de violen jagen alles voort tot de thuiskomst eindelijk dichtbij komt.Sectie 3: Thuiskomst zonder zon
In de herhaling keren de thema's terug, maar nu laat ik alles in de thuistoonsoort klinken. Het tweede thema, dat eerst nog wat lichter leek, komt terug in een sombere g-mineur. Ik had hier een vrolijk slot kunnen schrijven, maar ik bleef in mineur tot en met het laatste akkoord. Het deel eindigt daardoor niet met een feest, maar met een besliste, donkere klap, en precies dat vind ik er zo mooi aan.Nu is het aan jou
Dan nodig ik je nu uit om dit slotdeel zelf te beleven. Druk op afspelen en laat de muziek gewoon over je heen komen. Misschien denk je onderweg nog even terug aan wat we besproken hebben: de raket, de zoektocht zonder G en de donkere thuiskomst. Ik hoop dat je de reis door mijn IV. Allegro assai net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef.---
Dit was mijn luistergids bij IV. Allegro assai uit de Symphony No 40, en ik hoop dat je er met plezier naar hebt gelezen. Als je dit slotdeel nu opnieuw opzet, hoor je misschien meteen de stijgende noten van het begin en de felle uitbarstingen van de violen. Het deel blijft tot de allerlaatste akkoorden in mineur, en dat geeft de hele symfonie een slot dat je niet snel vergeet. Heb je het naar je zin gehad bij deze gids over IV. Allegro assai? Er valt in deze Symphony No 40 nog veel meer te ontdekken, want elk deel heeft zijn eigen karakter en zijn eigen verhaal. Misschien luister je de symfonie de volgende keer van begin tot eind, en herken je de zucht uit het eerste deel nu veel sneller. Klik gerust op de links hieronder als je meer over de Symphony No 40 wilt weten. Ik wens je er veel luisterplezier mee.