SYMPHONY NO 6 VAN TCHAIKOVSKY
'II. ALLEGRO CON GRAZIA'
Symphony No. 6 in B minor, Op. 74 ("Pathétique")
Ik ben Tchaikovsky, en ik vertel je graag over het II. Allegro con grazia uit mijn Symphony No 6. Het is een deel dat zacht en bijna luchtig begint, en juist daardoor nodigt het uit om even stil te staan bij wat er onder die lichtheid schuilgaat. Ben je benieuwd naar de uitleg over het II. Allegro con grazia? Ik ben er om je rustig en stap voor stap door de details van dit deel te leiden. Als we daarmee klaar zijn, geef ik je een paar manieren om Symphony No 6 verder te verkennen.
---
Zwieren op een kussen van strijkers
Luister naar dit deel als naar een dans waarin je niet helemaal zeker weet waar je voet landt, want ik heb er vijf tellen per maat in gestopt. Laat je leiden door de strijkers, want zij zingen de zwierige melodie en dragen het grootste deel van de dans. De blazers kleuren daar zachtjes omheen, dus let erop hoe de klank steeds een andere tint krijgt zonder dat de beweging stokt. Je hoeft niets van muziek te weten om dit deel te volgen, want je hoeft alleen maar mee te wiegen en de melodie in je hoofd na te zingen.Waarom ik hier zo beleefd doe
Ik noem dit deel Allegro con grazia, wat zoveel betekent als vlug en met bevalligheid, en in mijn partituur schrijf ik het met een Italiaanse z. Na een eerste deel vol hartstocht en dorst naar leven wilde ik de luisteraar even laten ademhalen. De ondertitel Pathétique, die mijn broer Modest bedacht, betekent in het Russisch vol pathos en emotie, en die ondertoon verdwijnt ook hier niet helemaal. Ik laat dus een vriendelijk gezicht zien, als een gastheer die glimlacht terwijl hij ergens anders met zijn gedachten zit.Een dans met een zucht
Het kiezen van de vorm voor dit deel was een avontuur, want ik wilde iets wat meer op een dans lijkt dan op een strak bouwwerk. Ik koos een aangepaste wals in D-majeur, met vijf tellen in plaats van drie, zodat je de beweging herkent en toch voelt dat het net anders is. Eerst laat ik de lyrische wals horen, dan volgt een middenstuk dat zuchtend tegenover haar staat, en daarna keer ik terug naar de dans. Die drie stukken loop ik zo meteen één voor één met je langs.Deel 1: De uitnodiging voor de dans
Het eerste stuk staat in D-majeur, en na de zwaarte van het eerste deel voelt dat als een raam dat openzwaait. Het tempo is vlot maar nooit gehaast, precies zoals de aanduiding Allegro con grazia belooft. De melodie is zangerig en warm, en ze wiegt door de maat zonder ergens naartoe te hoeven. Je mag hier gewoon genieten, want de schaduw komt pas daarna.Deel 2: Even zuchten in de gang
Dan verandert de sfeer, want het middenstuk staat tegenover de wals als een zucht tegenover een glimlach. Ik wilde hier laten horen dat er achter al die gratie ook een zekere weemoed zit, die niet verdwijnt als je haar negeert. De muziek klinkt treuriger en kwetsbaarder, alsof iemand halverwege het feest naar buiten loopt om even adem te halen. Let goed op hoe dezelfde vijf tellen ineens heel anders aanvoelen als de stemming kantelt.Deel 3: Terug op de dansvloer
Na dat zuchten keer ik terug naar de wals van het begin, en je herkent haar meteen. Ze klinkt nu net een beetje anders, omdat je inmiddels weet dat de gratie niet zonder schaduw komt. Zo vertel ik in één deel een klein verhaal: eerst een glimlach, dan twijfel, en dan weer een glimlach met een andere ondertoon. Wat daarna komt is een scherzo-achtige mars in G-majeur, dus na dit zachte intermezzo word je flink wakker geschud.Druk maar op play
Nu nodig ik je uit om dit deel zelf te beleven. Druk op de afspeelknop en laat je meevoeren door de muziek. Denk tijdens het luisteren misschien terug aan wat we samen hebben besproken, van de vijf tellen tot het zuchtende middenstuk. Ik hoop dat je de reis door deze Allegro con grazia net zo spannend vindt als ik hem vond toen ik hem schreef.---
Zo komen we aan het einde van de luistergids bij II. Allegro con grazia. Als je straks terugdenkt aan dit deel, blijft misschien vooral dat zachte wiegen hangen, met vijf tellen die nooit helemaal rond lijken te komen. Midden in de dans zucht de muziek even, en juist dat korte zuchten geeft de zwier daaromheen meer diepte. Zo'n deel is voor mij een moment om op adem te komen, voordat de symfonie verdergaat op haar weg. Heb je met plezier meegelezen met de luistergids bij II. Allegro con grazia uit Symphony No 6? Er valt in Symphony No 6 nog veel meer te ontdekken, van het begin met de eenzame fagot tot het trage, zachte slot. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en te lezen over Symphony No 6.