AIDA VAN VERDI
'TRIUMPHAL MARCH'
Aida, opera in four acts (1871)
Ik ben Verdi, en ik neem je graag mee in de Triumphal March uit mijn opera Aida. Een muzikale optocht lijkt op het eerste gehoor vooral feest en glans, maar als ik er zelf op terugkijk, zit er meer onder dan je bij de eerste tonen zou denken. Ben je benieuwd naar wat er in de Triumphal March allemaal gebeurt? Ik ben er om je door de details van dit stuk te leiden, rustig en stap voor stap, zodat je hoort waar het om draait. Als we de Triumphal March samen hebben doorgenomen, geef ik je een paar manieren om Aida verder te ontdekken.
---
Eerst de aankondigers, dan de rest
Luister bij de Triumphal March eerst naar de Aida-trompetten, want die zeggen je dat er iets groots aankomt. Daarna komt het koor, de stem van het volk dat langs de kant staat te juichen, en je hoort die menigte steeds dichterbij komen. Let ook op de banda, het blaasorkest dat op het toneel zelf staat, want dat klinkt anders dan de muzikanten in de bak en haalt de optocht als het ware de zaal in. Je hoeft niets van klassieke muziek te weten, als je maar let op wie er luider wordt en wanneer het even stiller is.Waarom ik het een triomf noem
De titel zegt precies wat er gebeurt: in de tweede akte komt het Egyptische leger overwinnend thuis, en Radamès, die de troepen tegen Ethiopië aanvoerde, krijgt de eer die hij verdient. Het is dus een mars, want er wordt gelopen, en een triomf, want er is gewonnen. Maar de overwinnaars brengen ook gevangenen mee, en tussen die Ethiopiërs staat Amonasro, die zich als een gewone krijgsman voordoet. Toen Aida in december 1871 in Caïro voor het eerst klonk, was ik er zelf niet bij, maar het feestgedruis uit deze scène had ik wel in mijn hoofd toen ik het schreef.Gewoon een optocht
Ik heb lang nagedacht over de vorm, en uiteindelijk wilde ik een optocht die zich niets aantrekt van strenge regels. Het stuk bestaat uit vier delen die elkaar opvolgen zoals de scènes op het toneel, en elk deel brengt weer een nieuwe groep of een nieuwe stemming naar voren. Zo hoef je geen vorm te herkennen om te volgen waar je bent: je hoort de stoet gewoon verder trekken. In de volgende alinea's loop ik de vier delen een voor een met je door.Deel 1: Een fanfare met de kin vooruit
Het eerste deel is de oproep van de trompetten, helder en recht, en je hoort het bijna voordat je iets ziet. Er is geen enkele aarzeling in dit gedeelte, want de muziek wil niet vragen of het volk komt kijken, maar het laten weten. De stemming is die van verwachting die langzaam zekerheid wordt. Het is het stuk dat je na één keer luisteren al kunt nafluiten, ook als je de rest meteen weer vergeet.Deel 2: Het volk zingt uit volle borst
Dan komt het koor met Gloria all'Egitto, een lofzang op Egypte die iedereen op het toneel schijnt te kennen. De melodie is breed en eenvoudig, en daardoor is ze zo gemakkelijk mee te zingen dat je haast vergeet dat je alleen luistert. De sfeer is uitbundig en volkomen onbezorgd, omdat niemand hier nog aan morgen denkt. Ik heb dat bewust zo gedaan, want hoe voller de vreugde, hoe sterker het contrast met wat er later in deze opera gebeurt.Deel 3: Het leger loopt in de pas
Nu trekken de soldaten voorbij, en de banda op het toneel geeft de muziek een regelmatige, bijna stampende pas. Het klinkt telkens iets vuller, alsof er achter elke groep nog een groep komt, tot je het gevoel hebt dat de hele stad meeloopt. Dit is het deel waar de energie het hoogst oploopt, en het is ook het deel dat mensen onthouden als ze zeggen dat ze de Triumphal March kennen. Wie goed luistert hoort dat de vrolijkheid hier al stevig en bijna dwingend geworden is.Deel 4: De gevangenen komen binnen
In het laatste deel wordt het verhaal ineens persoonlijk, want de Ethiopische gevangenen worden voorgeleid, onder wie Amonasro in vermomming. Radamès pleit voor hun vrijheid, en de koning beantwoordt dat door hem tot zijn opvolger te maken en aan Amneris te beloven. De muziek blijft schitterend, maar onder al die glans hoor je dat sommigen op het toneel helemaal niet blij zijn. Zo vertelt de optocht in klank wat de personages zelf niet hardop mogen zeggen.Nu mag jij op de knop drukken
Dan wil ik je nu uitnodigen om de Triumphal March zelf te beleven, dus zet de muziek aan en laat hem rustig over je heen komen. Denk onderweg misschien terug aan wat ik je verteld heb, aan de trompetten, het koor, de banda en de gevangenen die achteraan lopen. Je hoeft niets te doen behalve luisteren en je mee te laten voeren door de stoet. Ik hoop dat je er net zoveel plezier aan beleeft als ik had toen ik de mars schreef.---
Nu de laatste maten van de Triumphal March zijn verklonken, hoop ik dat de muziek je nog even bijblijft. Vond je het leuk om deze luistergids bij de Triumphal March uit Aida te lezen? Ik hoop dat je de mars nu met andere oren hoort dan toen je begon. Toch is dit maar één moment uit een opera in vier akten, en de rest van het verhaal klinkt heel anders. Na de glans van de tweede akte wordt Aida stiller en persoonlijker, en juist daar zit veel van wat ik zelf het mooist vind. Er valt dus nog genoeg te ontdekken, zoals Ritorna vincitor, O patria mia aan de oever van de Nijl en het slotduet O terra addio. Bij de première in Caïro, in december 1871, zat ik zelf niet in de zaal, en misschien maakt dat mij wel extra benieuwd naar wat jij ervan vindt. Klik daarom gerust op de links hieronder om verder te luisteren en meer over Aida te lezen. En zet de Triumphal March over een tijdje nog eens op, want ik ben benieuwd wat je dan hoort dat je de eerste keer nog niet had opgemerkt.