GAYANE VAN KHACHATURIAN
DE BACKSTORY
Gayane, ballet in four acts (1942)
Yo yo, kom d'r maar bij zitten, mattie, ik ben Khachaturian en ik ga jou lekker de backstory van Gayane droppen, wollah! Ben jij nieuwsgierig, jonguh, of jeuken je oren al een uurtje naar hoe dat beest van een ballet ooit is geboren? Geen stress, gozer, ik ben d'r de hele rit bij en ik loods jou erdoorheen, dus jij raakt nergens kwijt, tintin! En als ik klaar ben met kletsen, ouwe, gooi ik nog een paar tips op tafel zodat jij Gayane zelf verder kan uitpluizen, geen cap!
---
Ballet voor beginners, mattie
Yo, hou je vast, jonguh: ik ben Khachaturian en ik heb een ballet in vier aktes gefikst, Gayane heet ie, wollah! Ballet, gozer? Dansen zonder één woord kletsen, tintin, alleen benen, drama en kriebels in je buik! Geen stoffig gedoe, ouwe, want ik gooi er zoveel vuur in dat de tutu's bijna gaan roken! Hoe dat beest ontstond? Lekker gek, kanjer, dus blijf zitten!Armeniër, maar niet uit Armenië, check
Eerst even dit, jonguh: ik ben een echte Armeniër, maar geboren vlak bij Tiflis in Georgië, wollah! Niet in Armenië, hè, dus elke gozer die dat roept is lekker bezig, maar dan helemaal verkeerd! Op 6 juni 1903 kwam ik op de wereld knallen, mattie, en op 1 mei 1978 ging ik in Moskou de tent uit! Die Armeense roots zitten in mijn noten als pepers in een pan, ouwe, tintin, je proeft ze meteen!Eerst heette ie Happiness, hoe schattig
Dat ding heette eerst helemaal geen Gayane, jonguh, maar Happiness, uit 1939, check! Dat jaar hing ik een flink stuk in Armenië rond om folktradities uit te spitten, gozer, helemaal ondergedompeld! Alle sfeer en klanken van daar zoog ik op als een spons, wollah, mijn oren op volle bak! Die ingrediënten kwamen straks in de pan, mattie, en dat werd een kanjer van een gerecht!Remix met twee kanjers erbij
Tussen 1939 en 1942 schroefde ik aan dat ding, ouwe, en Happiness werd Gayane, bam! Konstantin Derzhavin kraakte het libretto, gozer, dus hij bedacht het verhaal waar iedereen op danst! Nina Anisimova pakte de choreografie en liet die benen razen, jonguh, echt een beest achter de schermen! Zonder die twee hing mijn muziek maar stil in de lucht, mattie, geen beweging, tintin!Première in oorlogstijd, geen grap
In december 1942 ging het los in Perm, jonguh, terwijl de Tweede Wereldoorlog overal raasde! Perm heette toen Molotov, gozer, wat een naam, wollah, daar kreeg je bijna hoofdpijn van! Het Kirov Ballet zat daar op de vlucht, mattie, geëvacueerd, dus geen thuis maar wel een moordhonger om te dansen! Natalia Dudinskaya danste Gayane en Konstantin Sergeyev was Armen, ouwe, die twee kwamen binnen als echte bazen!Elf uur voor één dans, zegt het verhaal
Het verhaal gaat dat de baas van het Kirov nog één dansje wilde, jonguh, en dat ik de Sabre Dance in elf uur uit mijn mouw schudde! Binnen twee dagen zou alles georkestreerd, ingestudeerd en op de planken gezet zijn, gozer, maar dat is wat ze zeggen, dus geen eed, wollah! In 1963 noemde ik dat nummer een wild, luidruchtig kind in mijn muziekfamilie, mattie, echt zo'n stoute druktemaker! Had ik geweten hoe groot het zou worden, dan had ik het niet geschreven, ouwe, serieus, tintin!Een orkest vol gekke speeltjes
Mijn bezetting is geen simpel bandje, jonguh, ik laat er gewoon een saxofoon in los, check! Daarnaast pak ik de Armeense trommels doli en daira erbij, gozer, dus het klinkt als thuis maar dan op turbo! Twee harpen heb ik ook nog, mattie, plus een celesta die tinkelt als een speeldoos op energydrank, wollah! Ik gooi alles in de strijd, ouwe, geen kruimel over, kanjer, dat is pas een beest van een klank!Van ballet naar hitparade, lekker bezig
In 1943 sneed ik zelf drie orkestsuites uit het ballet, gozer, lekker compact, bam! Datzelfde jaar kreeg ik de Stalinprijs eerste klasse voor Gayane, jonguh, mega, wollah! Het hele ballet scoorde maar matig, mattie, terwijl die suites, vooral de Sabre Dance, door het dak gingen, tintin! In 1952 en 1957 ging ik er weer aan sleutelen, ouwe, want ik kan nooit van mijn spullen afblijven, check!Strijkers in de ruimte, hou je vast
Het Adagio uit Gayane is alleen voor strijkers, wollah, geen saxofoon, geen gedonder, helemaal breezy! Stanley Kubrick pakte dat in 1968 voor 2001: A Space Odyssey, jonguh, mijn noten zweefden zomaar tussen de sterren! Datzelfde jaar knalde Love Sculpture met een rockversie van de Sabre Dance naar nummer 5 in de Britse hitlijst, mattie, gekkenwerk! Een Armeense gozer, een rockband en een ruimteschip, ouwe, wie verzint dat, kanjer!Wat Giko uitspookt? Mondje dicht
Alles speelt zich af op een kolchoz, jonguh, een collectieve boerderij, en daar loopt een ongelukkig getrouwde vrouw rond die Gayane heet! Haar man Giko is een louche gozer, wollah, en wat hij allemaal uitvreet, mondje dicht, mattie! Ik drop alleen dit, ouwe: er komt iets boven water dat haar hele wereld op z'n kop zet, tintin! Zin om te zien hoe dat afloopt, kanjer? Ga kijken, check, want ik verklap geen woord!---
Yallah, mattie, daar zit je dan, helemaal doorgesleept door het verhaal van Gayane! Van een kolchoz tot Perm in december 1942, midden in de oorlog, en toch kwam dat beest gewoon op de planken, wollah! Ik keek er later op terug, jonguh, en wat een rit was dat, van begin tot eind lekker gek! In 1963 noemde ik de Sabre Dance een wild, druk kind in mijn muzikale familie, en ik zei dat ik hem misschien nooit had geschreven als ik had geweten hoe groot hij zou worden, serieus, fissa spijt en trots tegelijk! Maar hé, zo gaat dat met je kinderen, gozer, die gaan lekker hun eigen gang en jij staat erbij te kijken! Dus vertel eens, ouwe, vond je het wat, die backstory van Gayane? Check, ik hoop van wel, want ik heb er mijn ziel in gegooid, tintin! Er valt nog zoveel meer te ontdekken aan Gayane, kanjer, want we hebben nog lang niet alles uit die partituur gekieperd! Klik dus breezy op die links hieronder, mattie, en duik er zelf in, dan hoor je dat hele ballet nog harder knallen!